หากคุณเป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้จำหน่ายบรรจุภัณฑ์กระดาษสำหรับอาหาร การรู้ว่า “ผลิตภัณฑ์ของคุณต้องขอ มอก. ฉบับใด” เป็นเรื่องสำคัญ เนื่องจากกระดาษสัมผัสอาหารทั่วไป และกระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน อยู่ภายใต้มาตรฐานคนละฉบับและมีข้อกำหนดที่แตกต่างกัน หากเลือกใช้หรือขอการรับรองไม่ถูกต้อง อาจส่งผลต่อการวางจำหน่ายสินค้าได้ บทความนี้ Livilution ได้รวบรวมรายละเอียดของ มอก. 2948-2562 และ มอก. 3438-2565 พร้อมอธิบายความแตกต่างของแต่ละมาตรฐาน เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการเตรียมความพร้อมในการพัฒนาผลิตภัณฑ์และขอการรับรองได้อย่างถูกต้อง
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- กระดาษสัมผัสอาหาร คืออะไร
- มาตรฐาน มอก. 2948-2562 คืออะไร
- กระดาษสัมผัสอาหาร มีกี่ประเภท
- ลักษณะการใช้งานของกระดาษสัมผัสอาหาร
- กระดาษสัมผัสอาหารที่ได้มาตรฐาน มอก. 2948-2562 ต้องมีลักษณะอย่างไร
- กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน คืออะไร
- มาตรฐาน มอก. 3438-2565 คืออะไร
- กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน มีกี่ประเภท
- ลักษณะการใช้งานของกระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน
- กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนที่ได้มาตรฐาน มอก. 3438-2565 ต้องมีลักษณะอย่างไร
กระดาษสัมผัสอาหาร คืออะไร
กระดาษสัมผัสอาหาร คือ กระดาษ กระดาษแข็ง และภาชนะที่ผลิตจากกระดาษ เช่น จาน ชาม ถาด ถ้วย กล่อง และถุงกระดาษ ที่ออกแบบมาเพื่อใช้ห่อหุ้ม บรรจุ หรือรองรับอาหารโดยเฉพาะ ทั้งอาหารทั่วไปและอาหารที่บรรจุขณะร้อน โดยวัสดุจะต้องมีความปลอดภัย ไม่ปล่อยสารอันตรายปนเปื้อนสู่อาหาร และต้องผ่านมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม มอก. 2948-2562 เพื่อสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภค
มาตรฐานนี้ครอบคลุมกระดาษที่ไม่มีการใส่สีลงในเนื้อกระดาษ และใช้สำหรับการสัมผัสอาหารทั้งแบบสัมผัสโดยตรงและไม่สัมผัสโดยตรง แต่ไม่ครอบคลุมกระดาษสำหรับกรองของเหลวร้อน เช่น ถุงชาและกระดาษกรองกาแฟ รวมถึงกระดาษที่ใช้สำหรับอุ่นหรือปรุงอาหารในเตาอบหรือเตาไมโครเวฟ
มาตรฐาน มอก. 2948-2562 คือ
มอก. 2948-2562 คือ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เรื่อง กระดาษสัมผัสอาหาร ที่กำหนดโดย สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เพื่อกำหนดคุณลักษณะ คุณภาพ และความปลอดภัยของกระดาษ กระดาษแข็ง และภาชนะกระดาษที่ใช้สัมผัสอาหาร เช่น จาน ชาม ถ้วย กล่อง และถุงกระดาษ สำหรับใช้ห่อหุ้ม บรรจุ หรือรองรับอาหาร โดยมีผลบังคับใช้เป็น มาตรฐานบังคับตั้งแต่วันที่ 22 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป เพื่อยกระดับความปลอดภัยของบรรจุภัณฑ์อาหารและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภค
กระดาษสัมผัสอาหาร มีกี่ประเภท
มาตรฐาน มอก. 2948-2562 แบ่งกระดาษสัมผัสอาหารออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
1. กระดาษจากเยื่อบริสุทธิ์ 100%
กระดาษสัมผัสอาหารที่ผลิตจากเยื่อกระดาษใหม่ทั้งหมด ไม่มีการนำเยื่อกระดาษที่ผ่านการใช้งานกลับมารีไซเคิล จึงมีความสะอาดและเหมาะสำหรับการสัมผัสอาหารโดยตรง
2. กระดาษจากเยื่อเวียนทำใหม่
กระดาษสัมผัสอาหารที่ผลิตจากเยื่อกระดาษที่ผ่านกระบวนการรีไซเคิลและแปรรูปใหม่ โดยต้องผ่านกระบวนการผลิตที่ควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยตามข้อกำหนดของมาตรฐาน เพื่อให้สามารถนำมาใช้กับอาหารได้อย่างปลอดภัย
ลักษณะการใช้งานของกระดาษสัมผัสอาหาร
กระดาษสัมผัสอาหารสามารถแบ่งตามลักษณะการใช้งานได้ 2 รูปแบบ คือ
กระดาษสัมผัสอาหารแบบแผ่น
กระดาษสัมผัสอาหารแบบแผ่น เป็นกระดาษสำหรับนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น กระดาษห่ออาหาร กระดาษรองอาหาร หรือใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตภาชนะกระดาษ
กระดาษสัมผัสอาหารแบบภาชนะ
กระดาษสัมผัสอาหารแบบภาชนะ เป็นกระดาษที่ขึ้นรูปพร้อมใช้งาน เช่น แก้วกระดาษ ถ้วยกระดาษ กล่องอาหาร จานกระดาษ ถาดกระดาษ และถุงกระดาษ สำหรับบรรจุหรือรองรับอาหาร
กระดาษสัมผัสอาหารที่ได้มาตรฐาน มอก. 2948-2562 ต้องมีลักษณะอย่างไร
ผู้ประกอบการและผู้บริโภคสามารถสังเกตกระดาษสัมผัสอาหารที่ได้มาตรฐานจากคุณสมบัติต่อไปนี้
1. มีเครื่องหมายมาตรฐาน มอก. 2948-2562
ผลิตภัณฑ์ต้องแสดงเครื่องหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) พร้อมหมายเลข มอก. 2948-2562 บนภาชนะหรือบรรจุภัณฑ์อย่างชัดเจน เพื่อแสดงว่าได้รับการรับรองตามมาตรฐาน
2. ผลิตภัณฑ์ต้องสะอาดและอยู่ในสภาพสมบูรณ์
กระดาษสัมผัสอาหารต้องไม่มีรอยฉีกขาด เป็นรู ยับ ย่น คราบสกปรก คราบหมึก หรือกลิ่นผิดปกติ หากมีการพิมพ์ลวดลายหรือข้อความ หมึกพิมพ์จะต้องไม่สัมผัสกับอาหารโดยตรง
3. ใช้วัสดุและสารเคมีที่ปลอดภัย
สารเคมีที่ใช้ในกระบวนการผลิตต้องเป็นวัสดุประเภท Food Grade และมีปริมาณสารตกค้างไม่เกินเกณฑ์ที่มาตรฐานกำหนด เพื่อป้องกันการปนเปื้อนสู่อาหาร
4. ผลิตในโรงงานที่ได้มาตรฐาน
กระบวนการผลิตควรได้รับการรับรองมาตรฐานด้านความปลอดภัยอาหาร เช่น GMP หรือ HACCP เพื่อควบคุมคุณภาพตั้งแต่การผลิตจนถึงการจัดเก็บ
5. บรรจุภัณฑ์ต้องป้องกันการปนเปื้อน
ผลิตภัณฑ์ต้องบรรจุในบรรจุภัณฑ์ที่สะอาด สามารถป้องกันฝุ่น สิ่งสกปรก และการปนเปื้อนจากภายนอกระหว่างการขนส่งและจัดจำหน่าย
6. ฉลากต้องแสดงข้อมูลการใช้งานครบถ้วน
ฉลากของกระดาษสัมผัสอาหารควรระบุข้อมูลสำคัญ ได้แก่
- ชื่อผลิตภัณฑ์
- ประเภทและรูปแบบของผลิตภัณฑ์
- ขนาดและปริมาณบรรจุ
- ประเภทอาหารที่สามารถใช้หรือห้ามใช้
- อุณหภูมิสูงสุดที่รองรับ
- ข้อความ “ใช้สัมผัสอาหารได้”
- ข้อความ “ใช้ครั้งเดียว” และ “ห้ามใช้ซ้ำ”
- ข้อความ “ห้ามวางใกล้เปลวไฟ”
- ข้อความ “ห้ามใช้อุ่นหรือปรุงสุกอาหาร”
- เดือนและปีที่ผลิต
- รหัสรุ่นการผลิต
- ชื่อผู้ผลิต
- ประเทศผู้ผลิต
กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน คืออะไร
กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน คือ กระดาษ กระดาษแข็ง และภาชนะกระดาษ เช่น จาน ชาม ถาด ถ้วย กล่อง และถุงกระดาษ ที่ไม่มีการใส่สีในเนื้อกระดาษ และออกแบบมาเพื่อใช้สัมผัสอาหารหรือรองรับอาหารระหว่างการอุ่นและการปรุงอาหารด้วยความร้อน โดยสามารถใช้งานกับการอบ นึ่ง ต้ม หรือไมโครเวฟได้ที่อุณหภูมิไม่เกิน 220 องศาเซลเซียส ทั้งนี้ ผลิตภัณฑ์จะต้องเป็นไปตามมาตรฐานมอก. 3438-2565 เพื่อให้มั่นใจว่ามีความปลอดภัยต่อการสัมผัสอาหาร
มาตรฐาน มอก. 3438-2565 คือ
มอก. 3438-2565 คือ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เรื่อง กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน (Cooking Paper) ที่กำหนดโดย สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) สำหรับกระดาษและภาชนะกระดาษที่ใช้ในการอุ่นหรือปรุงอาหารด้วยความร้อน เช่น กระดาษรองอบ กระดาษรองหม้อทอดไร้น้ำมัน และภาชนะกระดาษที่ใช้กับเตาอบหรือเตาไมโครเวฟ โดยกำหนดข้อกำหนดด้านความปลอดภัย การทนความร้อน และการแสดงฉลากของผลิตภัณฑ์ ทั้งนี้ มาตรฐานดังกล่าวมีผลบังคับใช้เป็น มาตรฐานบังคับตั้งแต่วันที่ 22 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป เพื่อให้ผู้ประกอบการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่มีความปลอดภัยและเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายไทย
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน มีกี่ประเภท
มาตรฐาน มอก. 3438-2565 แบ่งกระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
1. กระดาษจากเยื่อบริสุทธิ์ 100%
กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนที่ผลิตจากเยื่อกระดาษใหม่ทั้งหมด เหมาะสำหรับการสัมผัสอาหารและการปรุงอาหารด้วยความร้อน โดยผ่านการควบคุมคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนด
2. กระดาษจากเยื่อบริสุทธิ์ผสมเส้นใยสังเคราะห์
กระดาษสัมผัสอาหารสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนที่ผลิตจากเยื่อบริสุทธิ์ร่วมกับเส้นใยสังเคราะห์ เช่น พอลิเอทิลีน (Polyethylene) และ พอลิโพรพิลีน (Polypropylene) เพื่อเพิ่มความแข็งแรงและความทนทานต่อความร้อน โดยยังคงต้องผ่านข้อกำหนดด้านความปลอดภัยสำหรับการสัมผัสอาหาร
ลักษณะการใช้งานของกระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน
ผลิตภัณฑ์ตามมาตรฐานกระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน แบ่งลักษณะการใช้งานออกเป็น 2 รูปแบบ ได้แก่
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนแบบแผ่น
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนแบบแผ่น เป็นกระดาษที่ใช้สำหรับการแปรรูปหรือรองอาหาร เช่น กระดาษรองอบ กระดาษรองหม้อทอดไร้น้ำมัน หรือกระดาษสำหรับรองถาดอบ
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนแบบภาชนะ
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนแบบภาชนะ เป็นผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นรูปพร้อมใช้งาน เช่น ถาดกระดาษ ถ้วยกระดาษ หรือภาชนะกระดาษที่สามารถใช้ในการอุ่นหรือปรุงอาหารด้วยความร้อนได้
กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อนที่ได้มาตรฐาน มอก. 3438-2565 ต้องมีลักษณะอย่างไร
1. มีเครื่องหมายมาตรฐาน มอก. 3438-2565
ผลิตภัณฑ์ต้องแสดงเครื่องหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) พร้อมหมายเลข มอก. 3438-2565 บนบรรจุภัณฑ์อย่างชัดเจน เพื่อยืนยันว่าผ่านการรับรองมาตรฐาน
2. ผลิตภัณฑ์ต้องสะอาดและอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน
กระดาษต้องไม่มีรอยฉีกขาด เป็นรู คราบสกปรก คราบหมึก กลิ่นไม่พึงประสงค์ หรือความเสียหายที่อาจส่งผลต่อการใช้งาน และต้องไม่เสื่อมสภาพเมื่อใช้งานตามวัตถุประสงค์
3. ใช้วัสดุ Food Grade ที่ปลอดภัย
สารเคมีที่ใช้ในกระบวนการผลิตต้องเป็น Food Grade มีความปลอดภัย ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค มีปริมาณสารตกค้างไม่เกินเกณฑ์ที่มาตรฐานกำหนด และเหมาะสำหรับการใช้งานในการปรุงอาหารด้วยความร้อน
4. ผลิตในโรงงานที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน
กระบวนการผลิตควรได้รับการรับรองมาตรฐานด้านความปลอดภัยอาหาร เช่น GMP และ HACCP เพื่อควบคุมคุณภาพตลอดกระบวนการผลิต
5. ระบุอุณหภูมิการใช้งานอย่างชัดเจน
ผลิตภัณฑ์ต้องระบุอุณหภูมิที่สามารถใช้งานได้เป็นองศาเซลเซียส หรือมีข้อความที่สื่อความหมายว่าสามารถใช้สำหรับอุ่นหรือปรุงอาหารได้ เพื่อให้ผู้ใช้งานเลือกใช้ได้อย่างเหมาะสม
6. ฉลากต้องแสดงข้อมูลสำคัญครบถ้วน
ฉลากของผลิตภัณฑ์ควรระบุข้อมูลต่อไปนี้
- ชื่อผลิตภัณฑ์
- ประเภทและรูปแบบของผลิตภัณฑ์
- ขนาดและปริมาณบรรจุ
- ประเภทอาหารที่ใช้ได้หรือห้ามใช้
- อุณหภูมิสูงสุดในการใช้งาน
- ข้อความ “ใช้สัมผัสอาหารได้”
- ข้อความ “ห้ามวางใกล้เปลวไฟ”
- กรณีใช้กับไมโครเวฟหรือเตาอบ ต้องระบุกำลังไฟฟ้า อุณหภูมิ และระยะเวลาในการใช้งานอย่างชัดเจน
- เดือนและปีที่ผลิต
- รหัสรุ่นการผลิต
- ชื่อผู้ผลิต
- ประเทศผู้ผลิต
จากรายละเอียดข้างต้นจะเห็นได้ว่า มอก. 2948-2562 และ มอก. 3438-2565 แม้จะเป็นมาตรฐานสำหรับกระดาษสัมผัสอาหารเหมือนกัน แต่มีขอบเขตการใช้งาน คุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ และข้อกำหนดที่แตกต่างกัน ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบก่อนว่าผลิตภัณฑ์ของตนเข้าข่ายมาตรฐานฉบับใด เพื่อเตรียมผลิตภัณฑ์ เอกสาร และกระบวนการผลิตให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดตั้งแต่ต้น ซึ่งจะช่วยลดระยะเวลาในการยื่นขอการรับรองและลดโอกาสในการแก้ไขคำขอภายหลัง
หากคุณกำลังวางแผนผลิตหรือนำเข้ากระดาษสัมผัสอาหาร Livilution พร้อมให้คำปรึกษาและดำเนินการจด มอก. 2948-2562 และ มอก. 3438-2565 ตั้งแต่การประเมินว่าผลิตภัณฑ์ต้องขอการรับรองมาตรฐานฉบับใด การตรวจสอบความพร้อมของผลิตภัณฑ์ การเตรียมเอกสาร การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไปจนถึงการยื่นขอการรับรอง โดยทีมผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ เพียงกรอกข้อมูลเพื่อให้ทีมงานติดต่อกลับ หรือ Add LINE: @liviconsult เพื่อรับคำปรึกษาเบื้องต้นฟรีได้เลย
