พัดลม มอก. 934-2558 มาตรฐานบังคับพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับ ขอบข่าย ฉลาก คู่มือ และใครต้องขอใบอนุญาต

สรุปสั้น: พัดลม มอก. ที่ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องรู้คือ มอก. 934-2558 พัดลมไฟฟ้ากระแสสลับ คุณลักษณะที่ต้องการด้านความปลอดภัย ซึ่งเป็นมาตรฐานบังคับ สมอ. ระบุวันที่มีผลบังคับใช้ 16 สิงหาคม 2560 ครอบคลุมพัดลมตั้งพื้น ตั้งโต๊ะ ติดผนัง แขวนเพดาน พัดลมติดท่อ และพัดลมติดผนังกั้น รวมถึงพัดลมที่ใช้ในร้านค้า อุตสาหกรรมขนาดย่อม และฟาร์ม

บทความนี้สรุปจากตัวมาตรฐานฉบับเต็มและหน้าฐานข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่มีกฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐานของ สมอ. สำหรับเจ้าของแบรนด์ ผู้นำเข้า และร้านค้าออนไลน์ที่ขายพัดลมไฟฟ้า

มอก. 934-2558 คืออะไร

หัวข้อ	ข้อมูล
ชื่อมาตรฐาน	พัดลมไฟฟ้ากระแสสลับ คุณลักษณะที่ต้องการด้านความปลอดภัย
เลขที่	มอก. 934-2558
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา	เล่ม 132 ตอนพิเศษ 163 ง วันที่ 15 กรกฎาคม 2558
วันที่มีผลบังคับใช้ (ตามหน้าข้อมูล สมอ.)	16 สิงหาคม 2560
มาตรฐานระหว่างประเทศที่อ้างอิง	IEC 60335-2-80 Edition 2.2 (2008-09) แบบดัดแปลง (modified)
ใช้ร่วมกับ	มอก. 1375 (ข้อกำหนดทั่วไปด้านความปลอดภัยของเครื่องใช้ไฟฟ้า) แทน IEC 60335-1

มาตรฐานนี้ยกเลิกและแทนที่ มอก. 934-2533 ฉบับเดิมที่ประกาศใช้ครั้งแรกในปี 2533 เพื่อให้คุณลักษณะและการทดสอบทันสมัยและสอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศ โดยแก้การอ้างอิงบางข้อให้ใช้ มอก. ของไทย เช่น มอก. 11 แทน IEC 60227 สำหรับสายไฟ มอก. 513 แทน IEC 60529 สำหรับระดับการป้องกันน้ำ

พัดลมแบบไหนอยู่ในขอบข่าย

ข้อ 1 ของมาตรฐานกำหนดขอบข่ายว่าครอบคลุมพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับสำหรับใช้ในที่อยู่อาศัยและที่มีจุดประสงค์การใช้งานคล้ายกัน ที่มีแรงดันไฟฟ้าที่กำหนด

• ไม่เกิน 250 โวลต์ สำหรับพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับเฟสเดียว
• ไม่เกิน 480 โวลต์ สำหรับพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับอื่น

ตัวอย่างพัดลมที่อยู่ในขอบข่ายตามหมายเหตุของมาตรฐาน

ชนิดพัดลม	ตัวอย่าง
พัดลมแขวนเพดาน (ceiling fan)	พัดลมเพดานในบ้าน ร้านอาหาร
พัดลมติดท่อ (duct fan)	พัดลมดูดอากาศในท่อระบายอากาศ
พัดลมติดผนังกั้น (partition fan)	พัดลมระบายอากาศติดผนังหรือหน้าต่าง
พัดลมตั้งพื้น (pedestal fan)	พัดลมขาตั้งปรับระดับได้
พัดลมตั้งโต๊ะ (table fan)	พัดลมตั้งโต๊ะทั่วไป
พัดลมติดผนัง (wall fan)	พัดลมติดผนังแบบส่ายได้

ขอบข่ายยังรวมถึงสิ่งควบคุมแยกต่างหาก (separate control) ที่มีไว้สำหรับพัดลม และพัดลมที่ไม่ได้ใช้ในบ้านแต่อาจก่ออันตรายต่อสาธารณะ เช่น พัดลมที่ใช้ทั่วไปในร้านค้า อุตสาหกรรมขนาดย่อม และในฟาร์ม หน้าข้อมูลของ สมอ. ยังระบุพิกัดศุลกากรกลุ่ม 8414.51, 8414.59, 8414.60 และ 8414.80 บางรายการ รวมถึง 8479.60 ที่ผูกกับมาตรฐานนี้ ผู้นำเข้าควรตรวจพิกัดของสินค้าตัวเองกับรายการบนหน้าข้อมูลก่อนสั่งของ

พัดลมที่ใช้ไฟกระแสตรงล้วน เช่น พัดลมมือถือชาร์จ USB อาจไม่ใช่พัดลมไฟฟ้ากระแสสลับตามขอบข่ายนี้ แต่ตัวแบตเตอรี่หรืออะแดปเตอร์อาจมีมาตรฐานของตัวเอง ควรตรวจเป็นรายรุ่น

ข้อกำหนดเฉพาะที่ควรรู้

ประเภทตามภูมิอากาศ

ข้อ 6.101 กำหนดว่าพัดลมต้องเป็นประเภทใดประเภทหนึ่ง คือ พัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตอบอุ่น (temperate climate) หรือพัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตร้อน (tropical climate) ซึ่งสัมพันธ์กับเครื่องหมายบนตัวสินค้า

การป้องกันน้ำของพัดลมติดท่อ

ข้อ 6.2 กำหนดให้พัดลมติดท่อต้องมีระดับชั้นการป้องกันไม่น้อยกว่า IPX2

คู่มือการติดตั้งและการทำความสะอาด

• ถ้าคู่มือระบุให้ถอดที่ป้องกัน (guard) เพื่อทำความสะอาด ต้องเตือนให้ตัดไฟฟ้าของพัดลมก่อนถอด (ข้อ 7.12)
• พัดลมติดผนังกั้นต้องระบุว่าตั้งใจให้ติดตั้งด้านนอกของหน้าต่างหรือผนังหรือไม่
• พัดลมที่ตั้งใจให้ติดตั้งในระดับสูง ต้องระบุให้ติดตั้งโดยใบพัดอยู่สูงจากพื้นมากกว่า 2.3 เมตร
• พัดลมติดท่อและพัดลมติดผนังกั้นต้องมีคำเตือนให้หลีกเลี่ยงการไหลย้อนของก๊าซจากปล่องของเครื่องใช้ที่เผาไหม้เชื้อเพลิงเข้ามาในห้อง (ข้อ 7.12.1)
• ถ้าพัดลมติดตั้งดวงโคมไฟฟ้าได้ คู่มือต้องระบุแบบหรือรุ่นอ้างอิงของดวงโคมที่ใช้ได้

ฉลากพัดลมต้องมีข้อความอะไร

หน้าข้อมูลผลิตภัณฑ์ของ สมอ. สรุปข้อความในฉลากของพัดลมตามมาตรฐานนี้ไว้ดังนี้

1. แรงดันไฟฟ้าที่กำหนด หรือพิสัยแรงดันไฟฟ้าที่กำหนด เป็นโวลต์
2. สัญลักษณ์แสดงชนิดของแหล่งจ่ายไฟฟ้า เว้นแต่ระบุความถี่ที่กำหนด
3. กำลังไฟฟ้าเข้าที่กำหนดเป็นวัตต์ หรือกระแสไฟฟ้าที่กำหนดเป็นแอมแปร์
4. ชื่อ เครื่องหมายการค้า หรือเครื่องหมายของผู้ทำ ผู้จำหน่าย หรือผู้นำเข้า
5. แบบหรือรุ่นอ้างอิง
6. สัญลักษณ์ 5172 ตาม IEC 60417 สำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้าประเภท II เท่านั้น
7. เลข IP ตามระดับชั้นการป้องกันน้ำเข้า นอกเหนือจาก IPX0
8. พัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตร้อน ต้องทำเครื่องหมายด้วยอักษร T
9. พัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตอบอุ่น ต้องทำเครื่องหมายด้วยอักษร N
10. พัดลมที่ตั้งใจให้ทำงานในที่ซึ่งอุณหภูมิโดยรอบเกิน 40 องศาเซลเซียส ต้องทำเครื่องหมายบอกอุณหภูมิโดยรอบ
11. ขั้วต่อสำหรับแหล่งจ่ายไฟฟ้าประธาน (ยกเว้นการประกอบสายแบบ Z) ต้องทำเครื่องหมายขั้วต่อสายกลาง N และขั้วต่อสายดิน
12. พัดลมติดผนังกั้นต้องระบุว่าตั้งใจให้ติดตั้งด้านนอกของหน้าต่างหรือผนังหรือไม่

ชื่อเครื่องหมายการค้าบนฉลากควรเป็นแบรนด์ที่คุณมีสิทธิใช้ หากยังไม่ได้จดเครื่องหมายการค้า อ่าน เครื่องหมายการค้าคืออะไร

ใครต้องขอใบอนุญาต มอก. พัดลม

เมื่อพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับเป็นสินค้าที่มีกฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ผู้ทำในประเทศและผู้นำเข้าเพื่อจำหน่ายต้องได้รับใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายมาตรฐานจาก สมอ. ก่อนทำหรือนำเข้า ส่วนร้านค้าต้องขายเฉพาะพัดลมที่แสดงเครื่องหมาย มอก. ถูกต้อง หน้าข้อมูลของ สมอ. ระบุช่องทางติดต่อไว้ด้วย คือ กองควบคุมมาตรฐาน ก.3 (เครื่องใช้ไฟฟ้า) สำหรับการขอรับใบอนุญาต และกองตรวจการมาตรฐาน 2 สำหรับการตรวจสอบกำกับดูแลผลิตภัณฑ์

ก่อนรับพัดลมมาขาย ร้านค้าออนไลน์ควรตรวจเลขใบอนุญาตตามวิธีใน วิธีเช็ค มอก. และสามารถดูตัวอย่างเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นที่ใช้หลักการคล้ายกันได้ใน มอก. เตารีดไฟฟ้า และ มอก. ไดร์เป่าผมและเครื่องหนีบผม

เช็กลิสต์ก่อนนำเข้าหรือวางขายพัดลม

• พัดลมเป็นไฟฟ้ากระแสสลับและแรงดันอยู่ในขอบข่าย 250 V (เฟสเดียว) หรือ 480 V (อื่น ๆ)
• พิกัดศุลกากรตรงกับรายการบนหน้าข้อมูลของ สมอ. หรือไม่
• มีรายงานทดสอบตามมาตรฐานที่ตรงรุ่น ทั้งประเภทภูมิอากาศ ระดับ IP และประเภทการป้องกันช็อกไฟฟ้า
• ฉลากมีข้อความครบ 12 รายการตามที่ใช้กับรุ่นนั้น รวมอักษร T หรือ N
• คู่มือมีคำเตือนเรื่องการถอดที่ป้องกัน และข้อกำหนดการติดตั้งตามชนิดพัดลม
• ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าได้รับใบอนุญาต มอก. แล้ว และตัวสินค้าแสดงเครื่องหมายมาตรฐาน

คำถามที่พบบ่อย

พัดลมต้องมี มอก. ไหม

ต้องมี พัดลมไฟฟ้ากระแสสลับในขอบข่ายต้องเป็นไปตาม มอก. 934-2558 ซึ่ง สมอ. ระบุวันที่มีผลบังคับใช้ 16 สิงหาคม 2560

พัดลมเพดานและพัดลมดูดอากาศอยู่ในขอบข่ายไหม

อยู่ มาตรฐานยกตัวอย่างพัดลมแขวนเพดาน พัดลมติดท่อ และพัดลมติดผนังกั้นไว้ในขอบข่ายโดยตรง

อักษร T บนฉลากพัดลมหมายถึงอะไร

หมายถึงพัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตร้อน (tropical climate) ส่วนอักษร N ใช้กับพัดลมสำหรับภูมิอากาศเขตอบอุ่น

พัดลมอุตสาหกรรมในโรงงานใหญ่ต้องใช้ มอก. 934 ไหม

มาตรฐานนี้เน้นพัดลมสำหรับที่อยู่อาศัยและงานลักษณะคล้ายกัน รวมถึงร้านค้า อุตสาหกรรมขนาดย่อม และฟาร์ม พัดลมสำหรับงานอุตสาหกรรมโดยเฉพาะควรตรวจขอบข่ายเป็นรายรุ่นกับ สมอ.

ร้านค้าออนไลน์ขายพัดลมที่ไม่มี มอก. ได้ไหม

ไม่ควรขาย เพราะเป็นสินค้ามาตรฐานบังคับ ผู้ขายควรขายเฉพาะพัดลมที่แสดงเครื่องหมาย มอก. และตรวจได้ว่ามีใบอนุญาตถูกต้อง

ให้ Livilution ช่วยขอ มอก. พัดลมไฟฟ้า

Livilution Consult มีประสบการณ์ 6 ปี ในงานขอใบอนุญาต มอก. เราช่วยตรวจขอบข่ายและพิกัดสินค้า ตรวจฉลากและคู่มือ ประสานการทดสอบ และยื่นคำขอกับ สมอ. ดูรายละเอียดได้ที่ บริการขอ มอก.

ส่งสเปกหรือรุ่นพัดลมมาให้เราช่วยประเมินเบื้องต้น ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415

แหล่งอ้างอิง

• สมอ. ฐานข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่มีกฎหมายกำหนดให้ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน มอก. 934-2558: tisi.go.th
• มอก. 934-2558 พัดลมไฟฟ้ากระแสสลับ คุณลักษณะที่ต้องการด้านความปลอดภัย ฉบับเต็ม: service.tisi.go.th

ข้อมูล ณ วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี