ผู้ประกอบการที่ต้องการผลิตหรือนำเข้าอาหารบางประเภทเพื่อจำหน่ายในประเทศไทย อาจต้องดำเนินการ จดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหารด้วยแบบ สบ.7 เพื่อขอรับเลขสารบบอาหาร โดยเมื่อดำเนินการผ่านระบบ e-Submission ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ตามหลักเกณฑ์ ระบบจะออก ใบสำคัญการแจ้งรายละเอียดอาหาร (แบบ สบ.7/1) ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ให้โดยอัตโนมัติ
อย่างไรก็ตาม ก่อนยื่น สบ.7 ผู้ประกอบการควรตรวจสอบก่อนว่าผลิตภัณฑ์อยู่ในขอบข่ายที่สามารถดำเนินการด้วยแบบ สบ.7 หรือไม่ รวมถึงสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้าต้องได้รับอนุญาตและมีรายละเอียดสอดคล้องกับผลิตภัณฑ์ที่จะยื่น บทความนี้ Livilution สรุปตั้งแต่กลุ่มอาหารที่เข้าข่าย เงื่อนไข เอกสาร ไปจนถึงขั้นตอนการยื่นเพื่อให้ได้ สบ.7/1
สรุปแบบสั้นๆ
- สบ.7 คือ แบบคำขอจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร สำหรับอาหารที่อยู่ในขอบข่ายที่ อย. กำหนด เพื่อขอรับเลขสารบบอาหารและ ใบ สบ.7/1
- อาหารกลุ่ม สบ.7 ครอบคลุมหลายประเภท เช่น กาแฟ 100% ชา น้ำปลา น้ำผึ้ง น้ำมันและไขมัน น้ำดื่ม น้ำแร่ ซอส อาหารกึ่งสำเร็จรูป และอาหารทั่วไปบางประเภท
- ก่อนยื่นต้องมี ใบอนุญาตสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า ที่ยังมีผลและครอบคลุมประเภทอาหารที่จะยื่น
- เอกสารที่ควรเตรียม ได้แก่ คำขอ สบ.7 สูตรส่วนประกอบ 100% กรรมวิธีการผลิต Specification และเอกสารอื่นตามประเภทผลิตภัณฑ์ โดยเอกสารแนบใช้ไฟล์ PDF
- กรณีนำเข้า ต้องเตรียมใบรับรองสถานที่ผลิตอาหารในต่างประเทศ และสร้าง REF CER ก่อนกรอกข้อมูลคำขอ
- ขั้นตอนหลักคือ เข้า e-Submission → เลือกคำขอ สบ.7 → ดาวน์โหลดและกรอกคำขอ → อัปโหลดพร้อมเอกสาร → ชำระเงิน → ระบบอนุญาตอัตโนมัติ
- เมื่อดำเนินการครบถ้วนตามเงื่อนไข ระบบ Auto e-Submission จะออกใบสำคัญการแจ้งรายละเอียดอาหาร (สบ.7/1) แบบอิเล็กทรอนิกส์โดยอัตโนมัติ
- ค่าใช้จ่ายกรณียื่นคำขอที่ ไม่ต้องแจ้งสูตรส่วนประกอบ 200 บาท และกรณีอ้างอิงสูตรและกรรมวิธีเดิมตามเงื่อนไข 60 บาท
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- สบ.7 และ สบ.7/1 คืออะไร ต่างกันอย่างไร
- ขอบข่ายของกลุ่มอาหาร สบ.7 มีอะไรบ้าง
- ก่อนยื่น สบ.7 ต้องมีอะไรบ้าง
- ยื่น สบ.7 ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
- กรณีนำเข้าอาหาร ต้องเตรียม REF CER ก่อนยื่น สบ.7
- ขั้นตอนการยื่นอาหารกลุ่ม สบ.7 เพื่อให้ได้ สบ.7/1
- ยื่น สบ.7 ใช้เวลากี่วัน
- ค่าธรรมเนียมยื่น สบ.7 เท่าไหร่
- หลังได้รับ สบ.7/1 แล้ว ต้องทำอะไรต่อ
สบ.7 และ สบ.7/1 คืออะไร ต่างกันอย่างไร
สบ.7 คือ แบบคำขอจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร ใช้สำหรับยื่นข้อมูลผลิตภัณฑ์อาหารที่อยู่ในขอบข่ายตามที่ อย. กำหนด เพื่อขอรับเลขสารบบอาหาร
ส่วน สบ.7/1 คือ ใบสำคัญการแจ้งรายละเอียดอาหารที่ได้รับภายหลังการยื่น สบ.7 สำเร็จ โดยกรณีที่เข้าเงื่อนไขการอนุญาตผ่านระบบอัตโนมัติ ผู้ประกอบการสามารถยื่นผ่านระบบ e-Submission และระบบจะออกใบ สบ.7/1 ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์โดยอัตโนมัติ
กล่าวง่าย ๆ คือ สบ.7 เป็นแบบที่ใช้ “ยื่นคำขอ” ส่วน สบ.7/1 เป็น “ใบสำคัญ” ที่ได้รับหลังดำเนินการสำเร็จ
ขอบข่ายของกลุ่มอาหาร สบ.7 มีอะไรบ้าง
อาหารที่สามารถยื่นจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหารด้วยแบบ สบ.7 มีหลายประเภท ทั้งอาหารที่กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน อาหารที่ต้องมีฉลาก และอาหารทั่วไปบางประเภท โดยกลุ่มสำคัญ ได้แก่
- กาแฟ 100%
- เกลือบริโภค
- ข้าวเติมวิตามิน
- ไข่เยี่ยวม้า
- ครีม
- ชา
- ชาจากพืช
- ช็อกโกแลตและผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลต
- ซอสบางชนิด
- น้ำนมถั่วเหลืองในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท
- น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุปิดสนิท
- น้ำปลา
- น้ำผึ้ง
- น้ำมันเนย
- น้ำมันปลา
- น้ำมันและไขมัน
- น้ำแร่ธรรมชาติ
- น้ำส้มสายชู
- น้ำเกลือปรุงอาหาร
- น้ำแข็ง
- เนย
- เนยแข็ง
- เนยใสหรือกี (Ghee)
- เนยเทียม เนยผสม ผลิตภัณฑ์เนยเทียม และผลิตภัณฑ์เนยผสม
- ผลิตภัณฑ์ปรุงรสที่ได้จากการย่อยโปรตีนของถั่วเหลือง
- ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากเมล็ดโกโก้
- วัตถุแต่งกลิ่นรส
- อาหารกึ่งสำเร็จรูป
- อาหารฉายรังสี
- อาหารที่ได้จากเทคนิคการดัดแปรพันธุกรรม
- อาหารมีวัตถุประสงค์พิเศษ
- อาหารแปรรูปบางชนิด
- แยม เยลลี่ และมาร์มาเลด
นอกจากนี้ยังครอบคลุม อาหารทั่วไปบางประเภท ได้แก่ ข้าวในภาชนะบรรจุที่พร้อมจำหน่าย เครื่องปรุงรส เครื่องเทศ น้ำตาล พืชและผลิตภัณฑ์ สัตว์และผลิตภัณฑ์ แป้งและผลิตภัณฑ์ และผลิตภัณฑ์สำหรับทำอาหารชนิดต่าง ๆ ที่ยังไม่พร้อมบริโภค
ทั้งนี้ การจัดประเภทอาหารต้องพิจารณารายละเอียดของสูตร กรรมวิธีการผลิต ลักษณะผลิตภัณฑ์ และประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่ใช้บังคับกับอาหารแต่ละประเภท ไม่ควรพิจารณาจากชื่อสินค้าหรือชื่อทางการค้าเพียงอย่างเดียว
ก่อนยื่น สบ.7 ต้องมีอะไรบ้าง
ก่อนดำเนินการยื่น สบ.7 ผู้ประกอบการต้องตรวจสอบความพร้อมของสถานประกอบการและผลิตภัณฑ์ โดยเอกสารคู่มือของ อย. กำหนดเงื่อนไขสำคัญไว้ดังนี้
1. ต้องได้รับอนุญาตสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า
กรณี ผลิตในประเทศ ต้องได้รับอนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร และประเภทอาหารรวมถึงกรรมวิธีการผลิตต้องสอดคล้องกับที่ได้รับอนุญาต
กรณี นำเข้า ต้องได้รับอนุญาตสถานที่นำเข้าอาหาร และสภาวะการเก็บรักษาต้องสอดคล้องกับที่ได้รับอนุญาต โดยใบอนุญาตสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้าต้องยังมีผลบังคับใช้อยู่
2. ต้องมีสิทธิ์เข้าใช้งานระบบอาหาร
ผู้ยื่นต้องมีบัญชีสำหรับเข้าใช้งานระบบ และต้องเป็นผู้มีอำนาจหรือผู้ได้รับมอบอำนาจให้ดำเนินการยื่นคำขอ รวมถึงต้องดำเนินการเปิดสิทธิ์เข้าใช้งานระบบอาหารก่อนยื่นคำขอผ่าน e-Submission
3. ผลิตภัณฑ์ต้องเป็นไปตามกฎหมายอาหารที่เกี่ยวข้อง
ผู้ประกอบการต้องประเมินผลิตภัณฑ์ของตนเองก่อนยื่น เช่น
- คุณภาพหรือมาตรฐานต้องเป็นไปตามประกาศของอาหารประเภทนั้น
- การใช้วัตถุเจือปนอาหารต้องเป็นไปตามกฎหมาย
- ต้องไม่มีวัตถุที่ห้ามใช้ในอาหารหรืออาหารที่ห้ามผลิต นำเข้า หรือจำหน่าย
- ภาชนะบรรจุต้องเป็นไปตามข้อกำหนด
- ชื่ออาหาร ตรา และเครื่องหมายการค้าต้องไม่ขัดต่อหลักเกณฑ์
- ฉลากและฉลากโภชนาการต้องเป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- หากมีการกล่าวอ้างทางสุขภาพ (Health Claim) ต้องผ่านกระบวนการประเมินตามที่กำหนดก่อน
นอกจากนี้ คู่มือการยื่นแบบอัตโนมัติระบุว่าผลิตภัณฑ์ในกระบวนการดังกล่าวต้องไม่มีการใช้ Novel Ingredient หรือ Novel Food หากมี ต้องดำเนินการตามแนวทางและคู่มือสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีสารใหม่หรืออาหารใหม่โดยเฉพาะ
ยื่น สบ.7 ต้องใช้เอกสารอะไรบ้าง
สำหรับการยื่นจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหารเพื่อจำหน่ายในประเทศ เอกสารหลักคือ คำขอจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร (แบบ สบ.7) ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ และอาจต้องมีเอกสารประกอบเพิ่มเติมตามลักษณะของผลิตภัณฑ์
แบบตรวจสอบเอกสารของ อย. ยังระบุเอกสารที่ผู้ประกอบการควรจัดเตรียมและตรวจสอบก่อนยื่น ได้แก่
- คำขออิเล็กทรอนิกส์
- ใบรับรองสถานที่ผลิต ณ ต่างประเทศ เฉพาะกรณีนำเข้า
- เอกสารที่เกี่ยวข้องกับการแสดงข้อความตามที่กฎหมายกำหนด เช่น Organic
- สูตรส่วนประกอบ 100% แล้วแต่กรณี
- รายละเอียดกรรมวิธีการผลิต
- ข้อกำหนดคุณภาพมาตรฐานของวัตถุดิบ (Specification)
- เอกสารหรือตัวอย่างข้อมูลอาหารเพื่อแสดงความชัดเจนและความสอดคล้องของผลิตภัณฑ์
- เอกสารหรือหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง แล้วแต่กรณี
เอกสารแนบตามแบบตรวจสอบของ อย. กำหนดให้จัดเตรียมเป็น ไฟล์ PDF ก่อนนำเข้าสู่ระบบ
กรณีนำเข้าอาหาร ต้องเตรียม REF CER ก่อนยื่น สบ.7
หากเป็นการนำเข้าอาหารเพื่อจำหน่าย ผู้ประกอบการต้องมี เอกสารหรือใบรับรองสถานที่ผลิตอาหารในต่างประเทศ และต้องสร้าง REF CER ก่อนกรอกข้อมูลในไฟล์คำขอ โดยใบรับรองดังกล่าวต้องมีรายละเอียดครบถ้วนตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับเอกสารหรือใบรับรองมาตรฐานระบบการผลิตอาหารสำหรับการนำเข้าผลิตภัณฑ์อาหาร
ดังนั้น ผู้ประกอบการนำเข้าควรจัดการเรื่องใบรับรองโรงงานต่างประเทศและ REF CER ให้เรียบร้อยก่อนเริ่มกรอกคำขอ สบ.7 เพื่อลดปัญหาข้อมูลหรือเอกสารไม่ครบในขั้นตอนการยื่น
ขั้นตอนการยื่นอาหารกลุ่ม สบ.7 เพื่อให้ได้ สบ.7/1
การยื่นคำขอสามารถดำเนินการผ่านระบบ e-Submission ของ อย. โดยกระบวนการตามคู่มือแบ่งออกเป็นขั้นตอนหลักดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 ตรวจสอบประเภทอาหาร
เริ่มจากตรวจสอบว่าสินค้าเข้าข่ายอาหารประเภทใด และอยู่ในขอบข่ายที่สามารถยื่นด้วยแบบ สบ.7 หรือไม่ รวมถึงตรวจสอบประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับอาหารประเภทนั้น เพื่อให้สูตร คุณภาพมาตรฐาน วัตถุเจือปน ภาชนะ และฉลากเป็นไปตามข้อกำหนด
ขั้นตอนที่ 2 ตรวจสอบใบอนุญาตสถานที่
กรณีผลิต ต้องมีสถานที่ผลิตอาหารที่ได้รับอนุญาตและครอบคลุมประเภทอาหารและกรรมวิธีการผลิตที่จะยื่น
กรณีนำเข้า ต้องมีสถานที่นำเข้าอาหารที่ได้รับอนุญาต และรายละเอียดการเก็บรักษาต้องสอดคล้องกับใบอนุญาต
ขั้นตอนที่ 3 เตรียมข้อมูลและเอกสารของผลิตภัณฑ์
เตรียมรายละเอียดที่จำเป็น เช่น ชื่ออาหาร สูตรส่วนประกอบ กรรมวิธีการผลิต Specification และเอกสารประกอบอื่น ๆ ตามลักษณะสินค้า
สำหรับสินค้านำเข้า ต้องเตรียมใบรับรองสถานที่ผลิตในต่างประเทศและสร้าง REF CER ก่อนกรอกคำขอ
ขั้นตอนที่ 4 เข้าสู่ระบบ e-Submission
เข้าสู่ระบบของ อย. ด้วยบัญชีและสิทธิ์ที่ได้รับอนุญาต จากนั้นเลือกประเภทคำขอที่ต้องการดำเนินการ และเข้าสู่กระบวนการยื่น คำขอจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร (สบ.7)
ขั้นตอนที่ 5 ดาวน์โหลดและกรอกแบบคำขอ สบ.7
ดาวน์โหลดแบบฟอร์มคำขอจากระบบอาหาร แล้วกรอกรายละเอียดผลิตภัณฑ์ให้ครบถ้วนและตรงกับข้อมูลจริง เช่น ประเภทอาหาร ชื่อผลิตภัณฑ์ รายละเอียดสถานที่ผลิตหรือนำเข้า และข้อมูลอื่นที่ระบบกำหนด
ผู้ยื่นคำขอมีหน้าที่ประเมินผลิตภัณฑ์ด้วยตนเองให้เป็นไปตามกฎหมาย และต้องตอบคำถามคัดกรองเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ผ่านระบบ e-Submission
ขั้นตอนที่ 6 อัปโหลดคำขอและเอกสารประกอบ
เมื่อกรอกข้อมูลเรียบร้อยแล้ว ให้อัปโหลดแบบคำขอกลับเข้าสู่ระบบ พร้อมแนบเอกสารประกอบที่จำเป็นตามกรณี โดยควรตรวจสอบความถูกต้องและความครบถ้วนก่อนยืนยันการยื่น
แบบตรวจสอบของ อย. แนะนำให้ผู้ยื่นจัดเตรียมและทวนสอบเอกสารให้ครบถ้วนก่อนยื่นผ่าน e-Submission เพื่อลดปัญหาข้อมูลไม่ครบหรือไม่สอดคล้องกัน
ขั้นตอนที่ 7 ระบบตรวจสอบความครบถ้วน
ระบบ e-Submission จะตรวจสอบความครบถ้วนและความถูกต้องของคำขอ รวมถึงหลักฐานประกอบการพิจารณาที่เกี่ยวข้อง
ขั้นตอนที่ 8 ชำระค่าใช้จ่าย
ผู้ยื่นพิมพ์ใบสั่งชำระจากระบบ e-Submission และชำระเงินตามจำนวนและช่องทางที่ระบุในใบสั่งชำระ
ขั้นตอนที่ 9 ระบบอนุญาตและออก สบ.7/1
เมื่อดำเนินการครบถ้วนตามเงื่อนไข ระบบจะอนุญาตแบบอัตโนมัติ (Auto e-Submission) และออก ใบสำคัญการแจ้งรายละเอียดอาหาร (แบบ สบ.7/1) ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์โดยอัตโนมัติ
ยื่น สบ.7 ใช้เวลากี่วัน
คู่มือของ อย. ระบุระยะเวลาในการดำเนินการสำหรับกระบวนการ Auto e-Submission รวม 0 วันทำการ โดยขั้นตอนการตรวจสอบความครบถ้วน การชำระเงิน และการอนุญาตเป็นกระบวนการผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์
อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการควรเผื่อเวลาสำหรับการเตรียมข้อมูล การขออนุญาตสถานที่ การเปิดสิทธิ์ใช้งานระบบ การเตรียมเอกสาร และกรณีนำเข้าควรเผื่อเวลาสำหรับการจัดเตรียมใบรับรองโรงงานและ REF CER ด้วย
ค่าธรรมเนียมยื่น สบ.7 เท่าไหร่
ตามคู่มือที่แนบมา ค่าใช้จ่ายในการพิจารณาคำขอและตรวจสอบความถูกต้องของการยื่นใบจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร กรณีไม่ต้องแจ้งสูตรส่วนประกอบ อยู่ที่ 200 บาทต่อคำขอ
กรณีอ้างอิงสูตรและกรรมวิธีการผลิตที่เคยได้รับอนุญาตเดิมของผู้รับอนุญาตซึ่งเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลเดียวกัน ค่าใช้จ่ายอยู่ที่ 60 บาท ส่วนการยื่นแก้ไขรายละเอียดด้วยแบบ สบ.8 กรณีไม่ต้องแจ้งสูตรส่วนประกอบ มีค่าใช้จ่าย 200 บาท ตามข้อมูลในคู่มือ
หลังได้รับ สบ.7/1 แล้ว ต้องทำอะไรต่อ
การได้รับเลขสารบบอาหารและใบ สบ.7/1 ไม่ได้หมายความว่าผู้ประกอบการสามารถเปลี่ยนสูตรหรือรายละเอียดสินค้าได้โดยไม่จำกัด หลังได้รับอนุญาตแล้ว ต้องผลิตอาหารให้สอดคล้องกับข้อมูลที่ได้รับอนุญาต และรักษามาตรฐานการผลิตรวมถึงคุณภาพหรือมาตรฐานของผลิตภัณฑ์ให้เป็นไปตามกฎหมาย
นอกจากนี้ ควรเก็บเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ไว้ ณ สถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า เช่น สูตรส่วนประกอบ 100% รายงานผลการตรวจวิเคราะห์ กรรมวิธีการผลิต ชนิดภาชนะบรรจุ ฉลากอาหาร Specification ของวัตถุดิบที่เกี่ยวข้อง และข้อมูลประกอบการอนุญาตอื่น ๆ เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบได้
หากภายหลังต้องการแก้ไขรายละเอียดผลิตภัณฑ์ที่ได้รับเลขสารบบอาหารแล้ว จะใช้ แบบ สบ.8 สำหรับยื่นแก้ไข และเมื่อดำเนินการผ่านระบบเรียบร้อย จะได้รับใบ สบ.7/1 ที่แสดงประวัติการแก้ไขในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์
การยื่นอาหารกลุ่ม สบ.7 เริ่มจากตรวจสอบประเภทอาหารและความพร้อมของใบอนุญาตสถานที่ผลิตหรือนำเข้า เตรียมข้อมูลและเอกสารผลิตภัณฑ์ กรณีนำเข้าต้องจัดเตรียมใบรับรองสถานที่ผลิตต่างประเทศและ REF CER จากนั้นเข้าสู่ระบบ e-Submission เลือกคำขอ สบ.7 ดาวน์โหลดและกรอกแบบคำขอ อัปโหลดกลับพร้อมเอกสารประกอบ ตรวจสอบข้อมูล ชำระค่าใช้จ่าย และเมื่อผ่านเงื่อนไขของระบบ Auto e-Submission จะได้รับ ใบสำคัญการแจ้งรายละเอียดอาหาร (สบ.7/1) ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์
สำหรับผู้ประกอบการที่ไม่แน่ใจว่าสินค้าเข้าข่ายอาหารกลุ่ม สบ.7 หรือไม่ หรือต้องการความช่วยเหลือตั้งแต่การตรวจสอบประเภทอาหาร เตรียมเอกสาร ยื่นคำขอ ไปจนถึงการขอเลขสารบบอาหาร Livilutionบริการรับจด อย. พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยดูแลขั้นตอนการดำเนินการ เพียงกรอกข้อมูลเพื่อให้ทีมงานติดต่อกลับ หรือ Add LINE: @liviconsult เพื่อรับคำปรึกษาเบื้องต้นฟรี
