ระบบโซลาร์เซลล์ไม่ได้มีเพียงแผงและอินเวอร์เตอร์ แต่ยังมีอุปกรณ์ด้านความปลอดภัยอย่าง เครื่องตัดวงจร DC (DC Circuit Breaker) ที่ทำหน้าที่ตัดวงจรเมื่อเกิดความผิดปกติ เพื่อลดความเสี่ยงจากกระแสเกินและการลัดวงจร สำหรับผู้ผลิตและผู้นำเข้า การตรวจสอบว่าเครื่องตัดวงจรอยู่ภายใต้มาตรฐานใดจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะ มอก. 60947 เล่ม 2-2569 และ IEC 60947-2:2024 บทความนี้ Livilution จะพาไปดูว่าเครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์ต้องเป็นไปตามมาตรฐานอะไร และผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าต้องตรวจสอบเรื่องใดบ้างก่อนดำเนินการ จด มอก.
สรุปแบบสั้นๆ
- มอก. 60947 เล่ม 2-2569 เป็นมาตรฐานสำหรับเครื่องตัดวงจรที่ใช้ในระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำ ครอบคลุมข้อกำหนดด้านคุณลักษณะ การทำงาน ความปลอดภัย และการทดสอบ
- IEC 60947-2:2024 เป็นมาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้องกับ Circuit Breaker สำหรับวงจรไม่เกิน 1,000 V AC หรือ 1,500 V DC
- เครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์มีข้อกำหนดเพิ่มเติมสำหรับการใช้งานในระบบ PV ตาม Annex P ของ IEC 60947-2:2024
- การทดสอบครอบคลุมทั้งความสามารถในการตัดกระแส กระแสลัดวงจร คุณสมบัติทางไดอิเล็กทริก ระบบป้องกันกระแสเกิน และข้อกำหนดอื่นที่เกี่ยวข้อง
- การมี IEC 60947-2:2024 ไม่ได้หมายความว่าได้รับ มอก. ในประเทศไทยโดยอัตโนมัติ ผู้ประกอบการต้องตรวจสอบขอบข่ายและหลักเกณฑ์ของ สมอ. เพิ่มเติม
- ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรตรวจสอบ รุ่นสินค้า พิกัดแรงดันและกระแส รายงานผลทดสอบ เอกสารทางเทคนิค และข้อมูลโรงงาน ให้ตรงกับมาตรฐานก่อนดำเนินการขอรับรอง
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- มอก. 60947 เล่ม 2-2569 คืออะไร
- เครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์คืออะไร
- เครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์ ต้องผ่านมาตรฐานอะไรบ้าง
- IEC 60947-2:2024 ครอบคลุมเครื่องตัดวงจรแบบไหน
- เครื่องตัดวงจร DC ต้องผ่านการทดสอบอะไรบ้าง
- ทำไม DC Circuit Breaker สำหรับโซลาร์เซลล์ต้องมีข้อกำหนดเฉพาะ
- มี IEC 60947-2:2024 แล้ว ต้องขอ มอก. 60947 เล่ม 2-2569 อีกไหม
- ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องเตรียมอะไรบ้าง
มอก. 60947 เล่ม 2-2569 คืออะไร
มอก. 60947 เล่ม 2-2569 มีชื่อว่า “สวิตช์เกียร์และเกียร์ควบคุมไฟฟ้าแรงดันต่ำ เล่ม 2 เครื่องตัดวงจร” เป็นมาตรฐานสำหรับเครื่องตัดวงจรที่ใช้ในระบบไฟฟ้าแรงดันต่ำ โดยครอบคลุมข้อกำหนดด้านคุณลักษณะ การทำงาน ความปลอดภัย และการทดสอบของเครื่องตัดวงจร
มาตรฐานที่เกี่ยวข้องในระดับสากลคือ IEC 60947-2:2024 Low-voltage switchgear and controlgear – Part 2: Circuit-breakers ซึ่งครอบคลุม Circuit Breaker ที่มีแรงดันไฟฟ้าของวงจรไม่เกิน 1,000 V AC หรือ 1,500 V DC และใน Annex P มีข้อกำหนดและวิธีทดสอบเพิ่มเติมสำหรับ DC Circuit Breaker ที่ใช้ในระบบ Photovoltaic (PV) โดยเฉพาะ
เครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์คืออะไร
เครื่องตัดวงจร DC หรือ DC Circuit Breaker เป็นอุปกรณ์สำหรับตัดกระแสไฟฟ้ากระแสตรงเมื่อวงจรเกิดความผิดปกติ เช่น กระแสเกินหรือการลัดวงจร เพื่อป้องกันความเสียหายต่อสายไฟ อุปกรณ์ และระบบไฟฟ้าที่เชื่อมต่ออยู่
ในระบบโซลาร์เซลล์ กระแสไฟฟ้าที่ผลิตจากแผง PV ก่อนเข้าสู่อินเวอร์เตอร์เป็นไฟฟ้ากระแสตรง ดังนั้น Circuit Breaker ที่ติดตั้งในฝั่ง DC ต้องได้รับการออกแบบให้รองรับลักษณะการทำงานของวงจร DC และพิกัดของระบบได้อย่างเหมาะสม
เครื่องตัดวงจร DC สำหรับโซลาร์เซลล์ ต้องผ่านมาตรฐานอะไรบ้าง
มาตรฐานสำคัญที่ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรตรวจสอบมี 2 ระดับ ได้แก่
IEC 60947-2:2024 เป็นมาตรฐานสากลสำหรับ Low-voltage Circuit Breaker ครอบคลุมเครื่องตัดวงจรที่ใช้กับวงจรแรงดันไม่เกิน 1,000 V AC หรือ 1,500 V DC รวมถึงกำหนดข้อกำหนดและวิธีทดสอบเพิ่มเติมสำหรับ DC Circuit Breaker ที่ใช้ในระบบ PV ไว้ใน Annex P
มอก. 60947 เล่ม 2-2569 เป็นมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมของไทยสำหรับสวิตช์เกียร์และเกียร์ควบคุมไฟฟ้าแรงดันต่ำ ประเภทเครื่องตัดวงจร ซึ่งปัจจุบันปรากฏอยู่ในระบบมาตรฐานที่เปิดให้บริการของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) แล้ว
ดังนั้น ผู้ประกอบการไม่ควรตรวจสอบเพียงว่าผลิตภัณฑ์มี IEC 60947-2 เท่านั้น แต่ควรตรวจสอบเลขฉบับมาตรฐาน รายละเอียดผลิตภัณฑ์ พิกัด และขอบข่ายของสินค้าว่าตรงตามข้อกำหนดของ มอก. ที่ใช้กับผลิตภัณฑ์ที่จะผลิตหรือนำเข้าหรือไม่
IEC 60947-2:2024 ครอบคลุมเครื่องตัดวงจรแบบไหน
IEC 60947-2:2024 ใช้กับเครื่องตัดวงจรที่ออกแบบให้ติดตั้งและใช้งานโดยผู้ที่ได้รับคำแนะนำหรือผู้มีทักษะ โดยหน้าสัมผัสหลักเชื่อมต่อกับวงจรที่มีแรงดันไม่เกิน 1,000 V AC หรือ 1,500 V DC และครอบคลุมเครื่องตัดวงจรโดยไม่จำกัดกระแสพิกัด วิธีการสร้าง หรือรูปแบบการใช้งานตามขอบข่ายที่มาตรฐานกำหนด
สำหรับระบบโซลาร์เซลล์ จุดที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษคือ Annex P ซึ่งกำหนดข้อกำหนดและวิธีทดสอบเพิ่มเติมสำหรับ DC Circuit Breaker ที่นำไปใช้ในระบบ Photovoltaic เนื่องจากลักษณะของวงจร DC และการตัดกระแสมีเงื่อนไขที่ต้องพิจารณาเฉพาะสำหรับการใช้งานประเภทนี้
เครื่องตัดวงจรต้องผ่านการทดสอบอะไรบ้าง
การประเมินเครื่องตัดวงจรตาม IEC 60947-2 ไม่ได้พิจารณาเฉพาะว่าสามารถเปิดและปิดวงจรได้เท่านั้น แต่ครอบคลุมคุณสมบัติและการทดสอบหลายด้าน เพื่อให้มั่นใจว่าอุปกรณ์สามารถทำงานได้ตามพิกัดและมีความปลอดภัยในการใช้งาน เช่น
- การตรวจสอบคุณลักษณะและการทำงานของเครื่องตัดวงจร
- การทดสอบความสามารถในการตัดกระแสและกระแสลัดวงจร
- การทดสอบคุณสมบัติทางไดอิเล็กทริกและความเป็นฉนวน
- การทดสอบการทำงานของระบบป้องกันกระแสเกิน
- การตรวจสอบความสามารถในการแยกวงจร (Isolation)
- การทดสอบด้านความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้า (EMC) ในกรณีที่เกี่ยวข้อง
- การทดสอบเพิ่มเติมสำหรับเครื่องตัดวงจร DC ที่ใช้ในระบบ PV ตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องใน Annex P
IEC 60947-2:2024 ยังมีการปรับปรุงข้อกำหนดหลายส่วนจากฉบับก่อนหน้า เช่น ข้อกำหนดเรื่อง Isolation การทดสอบคุณสมบัติทางไดอิเล็กทริก การใช้แรงดัน DC ในการทดสอบบางรายการ และข้อกำหนดด้าน EMC
ทำไม DC Circuit Breaker สำหรับโซลาร์เซลล์ต้องมีข้อกำหนดเฉพาะ
ระบบโซลาร์เซลล์ฝั่ง DC สามารถทำงานที่แรงดันค่อนข้างสูง และลักษณะของไฟฟ้ากระแสตรงแตกต่างจากไฟฟ้ากระแสสลับ โดยเฉพาะในขั้นตอนการตัดกระแสและดับอาร์ก ดังนั้น การเลือก Circuit Breaker สำหรับระบบ PV จึงต้องพิจารณาว่าอุปกรณ์ได้รับการออกแบบและทดสอบสำหรับการใช้งานกับวงจร DC และระบบ PV ตามพิกัดที่ระบุจริง
ผู้ประกอบการจึงควรตรวจสอบข้อมูลสำคัญของผลิตภัณฑ์ เช่น แรงดันพิกัด กระแสพิกัด ความสามารถในการตัดกระแส จำนวนขั้ว วิธีการต่อวงจร และเงื่อนไขการใช้งาน ก่อนพิจารณาว่าสินค้าตรงตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องหรือไม่
มี IEC 60947-2:2024 แล้ว ต้องขอ มอก. 60947 เล่ม 2-2569 อีกไหม
การมีรายงานทดสอบหรือใบรับรอง IEC 60947-2:2024 ไม่ได้หมายความว่าได้รับเครื่องหมาย มอก. ของประเทศไทยโดยอัตโนมัติ เพราะ IEC เป็นมาตรฐานสากล ขณะที่ มอก. เป็นมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมของประเทศไทย
หากผลิตภัณฑ์อยู่ในขอบข่ายมาตรฐานบังคับ ผู้ผลิตหรือนำเข้าจะต้องดำเนินการตามกระบวนการรับรองของ สมอ. ก่อนผลิตหรือนำเข้าเพื่อจำหน่ายตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด โดยรายงานผลการทดสอบตาม IEC ที่มีอยู่สามารถนำมาตรวจสอบในขั้นเตรียมเอกสารได้ แต่ต้องพิจารณาอีกครั้งว่าฉบับมาตรฐาน ห้องปฏิบัติการ ขอบข่ายการทดสอบ รุ่น และรายละเอียดผลิตภัณฑ์สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ที่ สมอ. กำหนดหรือไม่
ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรเตรียมอะไรบ้าง
ก่อนดำเนินการขอรับรอง ผู้ประกอบการควรเริ่มจากตรวจสอบ Product Specification และรุ่นสินค้า ให้ชัดเจน รวมถึงพิกัดแรงดันและกระแส เอกสารทางเทคนิค รายงานผลการทดสอบตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลโรงงานและกระบวนการผลิต ตลอดจนระบบควบคุมคุณภาพของผู้ผลิต
โดยเฉพาะสินค้านำเข้า ควรตรวจสอบตั้งแต่ก่อนสั่งผลิตหรือจัดส่งว่าสินค้ารุ่นที่จะนำเข้าอยู่ในขอบข่ายใดและมีเอกสารรองรับครบหรือไม่ เพราะการมีคำว่า IEC 60947-2 บน Datasheet เพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าสินค้าผ่านข้อกำหนดสำหรับการขอ มอก. ในประเทศไทย
มอก. 60947 เล่ม 2-2569 เป็นมาตรฐานที่ผู้ผลิตและผู้นำเข้าเครื่องตัดวงจรควรตรวจสอบ โดยเฉพาะ DC Circuit Breaker สำหรับระบบโซลาร์เซลล์ที่มี IEC 60947-2:2024 เป็นมาตรฐานสากลที่เกี่ยวข้อง และมีข้อกำหนดเพิ่มเติมสำหรับการใช้งานในระบบ PV อยู่ใน Annex P การเตรียมขอรับรองจึงควรตรวจสอบตั้งแต่รุ่นสินค้า พิกัดทางไฟฟ้า รายงานผลทดสอบ ไปจนถึงข้อมูลโรงงาน เพื่อให้ตรงกับขอบข่ายและหลักเกณฑ์ที่กำหนด
สำหรับผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่ไม่แน่ใจว่า เครื่องตัดวงจร DC ของตนเข้าข่ายมาตรฐานใด หรือต้องเตรียมเอกสารและผลทดสอบอะไรบ้าง Livilution บริการรับขอ มอก. พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นสำหรับผู้ผลิตและผู้นำเข้า เพื่อให้สามารถเตรียมผลิตภัณฑ์และเอกสารได้ตรงกับมาตรฐานที่เกี่ยวข้องก่อนดำเนินการขอรับรอง
