สรุปสั้น: คาร์ซีท มอก. ยังไม่ใช่สินค้าบังคับ ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 มาตรฐานคาร์ซีทของไทยตอนนี้ (มอก. 3418-2565 และ มอก. 3187-2564) ยังเป็น มาตรฐานทั่วไป ที่ขอการรับรองแบบสมัครใจได้ แต่ สมอ. เพิ่งเปิดรับฟังความคิดเห็นในหลักการของ ร่างกฎกระทรวง ที่จะกำหนดให้ที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็ก ที่นั่งพิเศษสำหรับเด็ก และระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็กต้องเป็นไปตามมาตรฐาน ระหว่าง 30 กันยายน – 29 ตุลาคม 2569 เมื่อกฎกระทรวงประกาศและมีผล ผู้ผลิตและผู้นำเข้าคาร์ซีทต้องมีใบอนุญาตก่อน
บทความนี้สรุปว่าเรื่องคาร์ซีท มอก. เดินมาถึงไหนแล้ว มาตรฐานสองฉบับต่างกันอย่างไร กฎหมายจราจรเรื่องเด็กนั่งคาร์ซีทเกี่ยวกับ มอก. แค่ไหน และผู้นำเข้า ร้านค้า หรือคนขายออนไลน์ควรเตรียมอะไรตั้งแต่ตอนนี้
คาร์ซีท มอก. บังคับหรือยัง สถานะล่าสุด
คำตอบสั้น ๆ คือ ยังไม่บังคับ เรื่องนี้ถูกพูดถึงมาหลายปี และข่าวเก่าหลายชิ้นเคยระบุเป้าหมายว่าจะบังคับใช้ในปีที่ผ่านมาแล้ว จึงทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่าคาร์ซีททุกตัวต้องมี มอก. แล้ว ไทม์ไลน์ที่ตรวจสอบได้จากแหล่งทางการมีดังนี้
| วันที่ | เกิดอะไรขึ้น | แหล่งที่มา |
|---|---|---|
| 8 ก.ย. 2564 | มอก. 3187-2564 ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็กขั้นสูง (ECRS) ประกาศเป็นมาตรฐานทั่วไป | ชุดข้อมูลรายชื่อ มอก. ของ สมอ. |
| 20 ต.ค. 2565 | มอก. 3418-2565 ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็ก ประกาศเป็นมาตรฐานทั่วไป (อ้างอิง UN R44) | ชุดข้อมูลรายชื่อ มอก. ของ สมอ. และข่าวกระทรวงอุตสาหกรรม |
| 14 พ.ย. 2565 | คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (กมอ.) มีมติเห็นชอบให้คาร์ซีทเป็นสินค้าควบคุม | กระทรวงอุตสาหกรรม |
| 21 พ.ย. 2566 | กมอ. มีมติให้ควบคุมคาร์ซีทที่ติดตั้งด้วยระบบ ISOFIX เพิ่มด้วย | กระทรวงอุตสาหกรรม (ข่าว 2 ธ.ค. 2566) |
| 5 ต.ค. 2569 | สมอ. เผยแพร่ประกาศรับฟังความคิดเห็นในหลักการของร่างกฎกระทรวงที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กฯ เปิดรับความเห็น 30 ก.ย. – 29 ต.ค. 2569 | tisi.go.th (รายการที่ 1868) |
| 10 พ.ย. 2569 | ยังไม่พบกฎกระทรวงเรื่องนี้ในราชกิจจานุเบกษา กฎกระทรวง มอก. ฉบับล่าสุดที่พบคือเรื่องแผงเซลล์แสงอาทิตย์ (29 ต.ค. 2569) | ตรวจผ่านระบบค้นหาราชกิจจานุเบกษา |
ข้อสังเกตสำคัญ: การรับฟังรอบปี 2569 เป็นการรับฟัง “ในหลักการหรือประเด็นสำคัญ” ซึ่งยังเป็นขั้นตอนก่อนออกกฎกระทรวงจริง ขั้นตอนต่อไปตามปกติคือสรุปความเห็น ปรับร่าง แล้วจึงออกกฎกระทรวงและประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยกฎกระทรวงจะเป็นตัวกำหนดวันมีผลบังคับเอง ดังนั้นตัวเลขวันบังคับที่เห็นในข่าวเก่าไม่ควรนำมาใช้วางแผน ให้รอดูตัวบทกฎกระทรวงฉบับจริง ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสถานะ “ทั่วไป” กับ “บังคับ” ต่างกันอย่างไร อ่านเพิ่มที่ มอก. ทั่วไป กับ มอก. บังคับ ต่างกันอย่างไร
มาตรฐานคาร์ซีทของไทยมี 2 ฉบับ ต่างกันอย่างไร
คาร์ซีทในตลาดไทยส่วนใหญ่ผ่านการรับรองตามมาตรฐานยุโรป ซึ่งมีสองรุ่นหลัก คือ UN R44 (รุ่นเดิม) และ UN R129 หรือที่เรียกกันว่า i-Size (รุ่นใหม่) ฝั่งไทยมี มอก. ที่สอดคล้องกับทั้งสองรุ่น
| หัวข้อ | มอก. 3418-2565 | มอก. 3187-2564 |
|---|---|---|
| ชื่อมาตรฐาน | ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็ก (Child restraint systems) | ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็กขั้นสูง (Enhanced child restraint systems, ECRS) |
| อ้างอิงสากล | UN R44 | UN R129 |
| วิธีแบ่งกลุ่ม | ตามน้ำหนักเด็ก 5 กลุ่ม: ไม่เกิน 10 กก., ไม่เกิน 13 กก., 9–18 กก., 15–25 กก. และ 22–36 กก. | ตามส่วนสูงของเด็ก ครอบคลุมแบบ i-Size, ISOFIX เฉพาะรุ่นรถ, บูสเตอร์ซีท และเบาะเสริม |
| การทดสอบชนที่กระทรวงอุตสาหกรรมสรุปไว้ | ชนด้านหน้า 50 กม./ชม. และด้านหลัง 30 กม./ชม. โดยวัดค่าการบาดเจ็บจากหุ่นเด็กจำลอง | เพิ่มการทดสอบชนด้านข้าง 24 กม./ชม. |
| สถานะ ณ 10 พ.ย. 2569 | มาตรฐานทั่วไป (สมัครใจ) | มาตรฐานทั่วไป (สมัครใจ) |
ร่างกฎกระทรวงรอบนี้จะใช้มาตรฐานฉบับไหน
ชื่อร่างที่ สมอ. เปิดรับฟังครอบคลุมสินค้าสามคำ คือ ที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็ก ที่นั่งพิเศษสำหรับเด็ก และระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็ก ร่างรุ่นก่อนหน้าที่ไทยแจ้งต่อองค์การการค้าโลก (WTO) เมื่อ 22 มกราคม 2567 (เอกสาร G/TBT/N/THA/722) กำหนดให้คาร์ซีทต้องเป็นไปตาม มอก. 3187-2564 หรือ มอก. 3418-2565 ฉบับใดฉบับหนึ่ง ส่วนร่างรอบปี 2569 เรายังไม่ได้ยืนยันรายละเอียดจากเอกสารแนบฉบับเต็ม จึงยังไม่ควรสรุปว่าจะคงทั้งสองฉบับหรือเหลือฉบับเดียว ผู้นำเข้าที่ถือใบรับรอง UN R44 อยู่ควรติดตามประเด็นนี้เป็นพิเศษ
กฎหมายจราจรเรื่องเด็กนั่งคาร์ซีท ไม่ใช่เรื่องเดียวกับ มอก.
หลายคนสับสนระหว่างสองเรื่องนี้ ซึ่งบังคับคนละกลุ่มกัน
- กฎหมายจราจร (บังคับผู้ใช้รถ): พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565 แก้ไขมาตรา 123 ให้คนโดยสารที่เป็นเด็กอายุไม่เกิน 6 ปี ต้องนั่งในที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กหรือที่นั่งพิเศษสำหรับเด็ก หรือมีวิธีป้องกันอันตราย และคนโดยสารที่สูงไม่เกิน 135 เซนติเมตรต้องรัดเข็มขัดนิรภัยหรือมีวิธีป้องกันอันตราย โดยลักษณะของที่นั่งให้เป็นไปตามที่ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติประกาศกำหนด ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท และอยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ไทยพีบีเอส 9 พ.ค. 2565)
- มาตรฐาน มอก. (บังคับผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้ขาย): เมื่อกฎกระทรวงมีผล คาร์ซีทที่ผลิตหรือนำเข้ามาขายต้องเป็นไปตามมาตรฐานและได้รับใบอนุญาตจาก สมอ. ก่อน
ทำไมรัฐเร่งเรื่องนี้: เมื่อ 8 กันยายน 2569 กรมการแพทย์ โดยสถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี ระบุว่าการใช้คาร์ซีทช่วยลดการเสียชีวิตในเด็กเล็กได้ถึงร้อยละ 70 และลดการบาดเจ็บรุนแรงได้ถึง 5 เท่า และย้ำให้เลือกเบาะที่ได้มาตรฐาน ข้อมูลนี้อธิบายว่าทำไมการบังคับ มอก. จึงกลับมาเดินหน้าอีกครั้งในปี 2569
กล่าวคือ พ่อแม่ต้องให้ลูกนั่งคาร์ซีทตามกฎหมายจราจรอยู่แล้ว ส่วนเรื่อง มอก. จะช่วยคัดว่าคาร์ซีทที่วางขายในประเทศผ่านการทดสอบความปลอดภัยจริง
เมื่อคาร์ซีท มอก. มีผลบังคับ ใครต้องทำอะไร
หลักทั่วไปของสินค้ามาตรฐานบังคับตามพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 (ที่แก้ไขเพิ่มเติม) มีดังนี้ รายละเอียดเฉพาะของคาร์ซีทให้ยึดตามกฎกระทรวงฉบับจริงเมื่อประกาศ
| ผู้เกี่ยวข้อง | หน้าที่เมื่อเป็นสินค้าบังคับ |
|---|---|
| ผู้ผลิตในประเทศ | ต้องได้รับใบอนุญาตทำผลิตภัณฑ์ (มาตรา 20) ก่อนผลิต และแสดงเครื่องหมาย มอก. บนสินค้า |
| ผู้นำเข้าเพื่อขาย | ต้องได้รับใบอนุญาตนำเข้า (มาตรา 21) ก่อนนำเข้า ยื่นผ่านระบบ E-License ของ สมอ. และโรงงานต่างประเทศต้องผ่านการตรวจตามเงื่อนไขของ สมอ. |
| ร้านค้าและผู้ขายออนไลน์ | ขายได้เฉพาะสินค้าที่ทำหรือนำเข้าโดยผู้รับใบอนุญาต มีเครื่องหมาย มอก. เลขมาตรฐาน และชื่อผู้รับใบอนุญาต (มาตรา 36) |
สำหรับคนขายบน Shopee หรือ Lazada ที่ไม่ได้นำเข้าเอง ควรขอสำเนาใบอนุญาตจากผู้นำเข้าและกรอกเลขให้ถูกช่อง ดูวิธีอ่านเลขได้ที่ เลขใบอนุญาต มอก. ต่างจากเลข มอก. อย่างไร หลักคิดเดียวกันนี้ใช้กับสินค้าเด็กอื่นที่บังคับแล้ว เช่น ของเล่นที่ผู้ขายและผู้นำเข้าต้องมี มอก.
ระหว่างรอกฎกระทรวง ผู้นำเข้าคาร์ซีทควรเตรียมอะไร
เพราะทั้ง มอก. 3418-2565 และ มอก. 3187-2564 เป็นมาตรฐานทั่วไปอยู่แล้ว ผู้ประกอบการจึงขอใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายแบบสมัครใจ (มาตรา 16) ได้ตั้งแต่ตอนนี้ การเริ่มเร็วช่วยให้พร้อมเมื่อกฎหมายมีผล และใช้เป็นจุดขายเรื่องความปลอดภัยได้ทันที
เช็กลิสต์เตรียมตัว
- จัดกลุ่มรุ่นสินค้า: แยกว่าแต่ละรุ่นรับรองตาม UN R44 หรือ UN R129 กลุ่มน้ำหนักหรือช่วงส่วนสูงเท่าไร และติดตั้งด้วยเข็มขัดนิรภัยหรือ ISOFIX
- รวบรวมเอกสารรับรองเดิม: ใบรับรองแบบ (type approval) และรายงานผลทดสอบของแต่ละรุ่นจากผู้ผลิต เพื่อประเมินว่าจะยื่นต่อ สมอ. อย่างไร
- ข้อมูลโรงงานผู้ผลิต: ชื่อ ที่อยู่ ระบบควบคุมคุณภาพ และความพร้อมรับการตรวจโรงงานต่างประเทศ
- ฉลากและคู่มือภาษาไทย: เตรียมข้อมูลรุ่น ช่วงน้ำหนักหรือส่วนสูงของเด็ก วิธีติดตั้ง และคำเตือน ให้ตรงกับข้อกำหนดเรื่องข้อมูลสำหรับผู้ใช้ในมาตรฐาน
- บัญชีผู้ใช้ E-License: ลงทะเบียนนิติบุคคลในระบบของ สมอ. ไว้ก่อน
- สต็อกเดิม: วางแผนสินค้าคงคลังที่ยังไม่มีเครื่องหมาย และติดตามว่ากฎกระทรวงฉบับจริงจะกำหนดเงื่อนไขสำหรับสินค้าเดิมอย่างไร
คนซื้อและร้านค้าเช็กคาร์ซีทอย่างไร
- ดูป้ายรับรองบนตัวเบาะว่าเป็น R44/04 หรือ R129 (i-Size) และตรงกับน้ำหนักหรือส่วนสูงของเด็ก
- ถ้าสินค้าแสดงเครื่องหมาย มอก. ให้ตรวจเลขใบอนุญาตกับฐานข้อมูลของ สมอ. ตามวิธีใน วิธีเช็คเครื่องหมาย มอก. แท้หรือปลอม
- ระวังร้านที่อ้างว่า “มี มอก. แล้ว” แต่แสดงแค่เลขมาตรฐานโดยไม่มีชื่อผู้รับใบอนุญาต
- ตรวจว่ารุ่นรถรองรับวิธีติดตั้งของเบาะ (จุดยึด ISOFIX หรือการคาดเข็มขัดนิรภัย) ตามรายการรุ่นรถในคู่มือของผู้ผลิตคาร์ซีท และติดตั้งตามคู่มือทุกครั้ง
- เลี่ยงคาร์ซีทมือสองที่ไม่รู้ประวัติ เพราะเบาะที่เคยผ่านอุบัติเหตุอาจเสียหายภายในโดยมองไม่เห็น
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องคาร์ซีท มอก.
- เชื่อข่าวเก่าว่าบังคับแล้ว: ข่าวปี 2565–2566 เป็นเพียงมติและเป้าหมาย ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผล
- คิดว่ามีใบ UN R44/R129 แล้วไม่ต้องทำอะไร: เมื่อเป็นสินค้าบังคับ ต้องได้ใบอนุญาตจาก สมอ. ด้วย ใบรับรองต่างประเทศเป็นเพียงข้อมูลประกอบ
- นำ “เลข มอก.” มาแสดงเองโดยไม่ได้รับอนุญาต: การแสดงเครื่องหมายโดยไม่มีใบอนุญาตมีความผิดตามกฎหมาย
- สับสนเรื่องกฎหมายจราจรกับ มอก.: ข้อบังคับเด็กอายุไม่เกิน 6 ปีต้องนั่งคาร์ซีทเป็นหน้าที่ผู้ขับขี่ ไม่ได้หมายความว่าคาร์ซีททุกตัวต้องมี มอก. แล้ว
สินค้าในกลุ่มยานยนต์อีกตัวที่กำลังอยู่ในขั้นรับฟังร่างกฎกระทรวงช่วงเดียวกันคือ กระจกนิรภัยรถยนต์ มอก. 2602 ผู้นำเข้าอะไหล่และอุปกรณ์ยานยนต์ควรติดตามทั้งสองเรื่อง
คำถามที่พบบ่อย
ตอนนี้คาร์ซีทต้องมี มอก. หรือยัง
ยัง ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 คาร์ซีทยังไม่เป็นสินค้าบังคับ สมอ. เพิ่งรับฟังความคิดเห็นในหลักการของร่างกฎกระทรวงระหว่าง 30 กันยายน – 29 ตุลาคม 2569 และยังไม่พบกฎกระทรวงในราชกิจจานุเบกษา
มาตรฐานคาร์ซีทของไทยมีเลข มอก. อะไรบ้าง
มี 2 ฉบับ คือ มอก. 3418-2565 ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็ก ซึ่งอ้างอิง UN R44 และ มอก. 3187-2564 ระบบยึดเหนี่ยวผู้โดยสารเด็กขั้นสูง ซึ่งอ้างอิง UN R129 ทั้งสองฉบับปัจจุบันเป็นมาตรฐานทั่วไป
นำเข้าคาร์ซีทมาขายตอนนี้ต้องขออนุญาต สมอ. ไหม
ตอนนี้ยังไม่ต้องขอใบอนุญาตนำเข้าแบบสินค้าบังคับ แต่ถ้าต้องการแสดงเครื่องหมาย มอก. ต้องขอใบอนุญาตแบบสมัครใจก่อน และเมื่อกฎกระทรวงมีผล ผู้นำเข้าต้องได้ใบอนุญาตก่อนนำเข้า
คาร์ซีท R44 กับ R129 ต่างกันอย่างไร
R44 แบ่งกลุ่มตามน้ำหนักเด็ก ส่วน R129 หรือ i-Size แบ่งตามส่วนสูงและเพิ่มการทดสอบชนด้านข้าง ในไทย R44 สอดคล้องกับ มอก. 3418-2565 และ R129 สอดคล้องกับ มอก. 3187-2564
เด็กอายุเท่าไรต้องนั่งคาร์ซีทตามกฎหมาย
พระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565 กำหนดให้เด็กอายุไม่เกิน 6 ปีต้องนั่งในที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กหรือที่นั่งพิเศษสำหรับเด็ก หรือมีวิธีป้องกันอันตราย ซึ่งเป็นหน้าที่ของผู้ใช้รถ แยกจากเรื่อง มอก.
ไม่ให้เด็กนั่งคาร์ซีทมีโทษอย่างไร
ตามมาตรา 123 ของพระราชบัญญัติจราจรทางบกที่แก้ไขในปี 2565 ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท ซึ่งเป็นโทษของผู้ใช้รถตามกฎหมายจราจร ไม่ใช่โทษตามกฎหมาย มอก. ที่ใช้กับผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้ขาย
ร้านค้าออนไลน์ที่ขายคาร์ซีทต้องเตรียมอะไร
เมื่อเป็นสินค้าบังคับ ร้านค้าขายได้เฉพาะคาร์ซีทที่มีเครื่องหมาย มอก. และนำเข้าหรือผลิตโดยผู้รับใบอนุญาต ควรขอสำเนาใบอนุญาตจากผู้นำเข้าและตรวจเลขกับฐานข้อมูลของ สมอ. ตั้งแต่ตอนนี้
ให้ Livilution ช่วยเตรียมขอ มอก. คาร์ซีท
Livilution Consult มีประสบการณ์ 6 ปี ในงานขอใบอนุญาต มอก. ช่วยเทียบรุ่นสินค้ากับมาตรฐาน มอก. 3418 และ มอก. 3187 วางแผนเอกสารรับรองและการทดสอบ ยื่นขอแบบสมัครใจได้ตั้งแต่ตอนนี้ และเตรียมพร้อมเมื่อกฎกระทรวงมีผล ดูรายละเอียดที่ บริการขอ มอก.
ส่งรายชื่อรุ่น ใบรับรอง UN R44/R129 และรูปฉลากมาให้เราช่วยเช็กเบื้องต้น ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult โทร 064-986-5445 (ปรึกษา มอก.) หรือ 098-525-4415 (ปรึกษา อย.) ข้อมูลที่ส่งมาใช้เพื่อตอบคำถามของคุณเท่านั้น ตามนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)
แหล่งอ้างอิง
- สมอ. ประกาศรับฟังความคิดเห็นในหลักการร่างกฎกระทรวงที่นั่งนิรภัยสำหรับเด็กฯ (เผยแพร่ 5 ต.ค. 2569): tisi.go.th/products-regulation/1868
- สมอ. เอกสาร มอก. 3187-2564 (UN R129): tisi.go.th (PDF)
- สมอ. ชุดข้อมูลรายชื่อมาตรฐาน มอก. (สถานะทั่วไป/บังคับ): data.go.th
- สมอ. รายการ มอก. บังคับ: tisi.go.th/website/standardlist/comp_thai/th
- กระทรวงอุตสาหกรรม มติ กมอ. 14 พ.ย. 2565 ให้คาร์ซีทเป็นสินค้าควบคุม: industry.go.th/th/info-promo/10843
- กระทรวงอุตสาหกรรม (2 ธ.ค. 2566) ควบคุมคาร์ซีท ISOFIX เพิ่ม: industry.go.th/th/secretary-of-industry/12771
- สรุปการแจ้ง WTO G/TBT/N/THA/722 (22 ม.ค. 2567) ร่างกฎกระทรวงคาร์ซีทฉบับก่อน ระบุ มอก. 3187-2564 หรือ มอก. 3418-2565: chinawto.mofcom.gov.cn
- ไทยพีบีเอส (9 พ.ค. 2565) สาระสำคัญ พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบับที่ 13) มาตรา 123 และโทษปรับ: thaipbs.or.th
- กรมการแพทย์ (8 ก.ย. 2569) สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี แนะนำการใช้คาร์ซีท: dms.go.th
- ฐานเศรษฐกิจ (2 ธ.ค. 2566) สรุปมาตรา 123 พ.ร.บ.จราจรทางบก (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2565: thansettakij.com
- สรุป พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511: law.industry.go.th
- ราชกิจจานุเบกษา (ตรวจสถานะการประกาศ): ratchakitcha.soc.go.th
ข้อมูล ณ วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 เนื้อหาเกี่ยวกับร่างกฎกระทรวงอาจเปลี่ยนแปลงได้ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
