ภาชนะสแตนเลส มอก. 3206-2567 ร่างกฎกระทรวงบังคับภาชนะและเครื่องใช้เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับอาหาร 13 ชนิด ทดสอบโลหะหนัก ฉลาก และใครต้องขอใบอนุญาต

สรุปสั้น: ภาชนะสแตนเลส มอก. ยังไม่ใช่สินค้าบังคับ ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 แต่ สมอ. กำลังเดินหน้า ร่างกฎกระทรวง ให้ภาชนะและเครื่องใช้เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับอาหารต้องเป็นไปตาม มอก. 3206-2567 (เฉพาะด้านความปลอดภัย) โดยเปิดรับฟังความคิดเห็นรอบล่าสุดระหว่าง 30 กันยายน – 29 ตุลาคม 2569 เมื่อกฎกระทรวงประกาศและมีผล ผู้ทำและผู้นำเข้าต้องมีใบอนุญาตก่อน และร้านค้าขายได้เฉพาะสินค้าที่ได้รับอนุญาต

บทความนี้สรุปจากเอกสารที่ สมอ. เผยแพร่ประกอบการรับฟัง ได้แก่ บันทึกหลักการและเหตุผลของร่างกฎกระทรวง และร่างเนื้อหามาตรฐาน มอก. 3206 เหมาะกับผู้นำเข้าเครื่องครัว โรงงานผลิตภาชนะ และร้านค้าออนไลน์ที่ขายหม้อ กระทะ ช้อน หรือแก้วน้ำสแตนเลส

ภาชนะสแตนเลส มอก. 3206-2567 คืออะไร

มอก. 3206-2567 คือมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม “ภาชนะและเครื่องใช้เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับอาหาร เฉพาะด้านความปลอดภัย” ใช้กับภาชนะหรือเครื่องใช้ที่สัมผัสอาหารหรือเครื่องดื่มโดยตรง และทำจากเหล็กกล้าไร้สนิม (สแตนเลส) หรือมีสแตนเลสเป็นส่วนหลักที่สัมผัสอาหาร

หัวใจของมาตรฐานไม่ใช่ความสวยหรือความทน แต่เป็นเรื่อง โลหะหนักที่อาจละลายออกมาปนกับอาหาร บันทึกหลักการและเหตุผลของร่างกฎกระทรวงระบุเหตุผลว่า ภาชนะสแตนเลสที่วางขายในท้องตลาดมีปริมาณสารตกค้างที่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค จึงจำเป็นต้องควบคุม

มาตรฐานแบ่งภาชนะเป็น 2 ประเภท

• ประเภทใช้บรรจุได้ เช่น หม้อ กระทะ จาน ชาม
• ประเภทใช้บรรจุไม่ได้ เช่น ช้อน ส้อม ตะเกียบ

สิ่งที่มาตรฐานไม่ครอบคลุม

• ภาชนะหุงต้มสแตนเลสที่มีรอยประสาน ซึ่งอยู่ในมาตรฐานอีกฉบับคือ มอก. 2440
• ภาชนะและเครื่องใช้เพื่อการจัดเก็บหรือขนส่ง
• อุปกรณ์ในกระบวนการผลิตระดับอุตสาหกรรมหรือในโรงฆ่าสัตว์

ร่างกฎกระทรวงภาชนะสแตนเลส สถานะล่าสุด

สมอ. เผยแพร่ประกาศ “การรับฟังความคิดเห็นในหลักการหรือประเด็นสำคัญเพื่อประกอบการจัดทำร่างกฎกระทรวงกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมภาชนะและเครื่องใช้เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับอาหาร ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน พ.ศ. ….” เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2569 ช่วงรับฟังคือ 30 กันยายน – 29 ตุลาคม 2569

ร่างนี้ยังเป็น ร่าง รายการสินค้าและวันใช้บังคับอาจเปลี่ยนได้ก่อนออกเป็นกฎกระทรวง บทวิเคราะห์ของภาคเอกชนที่อ้างรายงานสรุปการรับฟังของ สมอ. ระบุว่าร่างกำหนดให้มีผลเมื่อพ้น 270 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตัวเลขสุดท้ายให้ยึดตามกฎกระทรวงที่ประกาศจริงเท่านั้น

13 ชนิดภาชนะสแตนเลสที่อยู่ในขอบข่ายร่าง

ร่างกฎกระทรวงตามที่หน่วยงานติดตามกฎระเบียบระหว่างประเทศสรุปไว้ ครอบคลุมภาชนะและเครื่องใช้สแตนเลสที่สัมผัสอาหาร 13 ชนิด ได้แก่

หมายเหตุ: แหล่งสรุปสองแหล่งที่เราตรวจให้ข้อมูลชนิดที่ 13 ไม่ตรงกัน ฉบับสรุปภาษาอังกฤษของ TÜV Rheinland ระบุ “จาน” ส่วนบทสรุปภาษาไทยที่อ้างรายงานการรับฟังระบุ “ปิ่นโต” ถ้าคุณขายสินค้าสองชนิดนี้ ให้เตรียมเผื่อไว้ทั้งคู่และยึดรายการในกฎกระทรวงที่ประกาศจริง

เคล็ดลับจากงานจริง: ให้ทำ “ตารางเทียบสินค้า” โดยใส่รหัสสินค้าทุกตัวในแคตตาล็อกแล้วติ๊กว่าตรงชนิดไหนใน 13 ชนิด สินค้าที่ก้ำกึ่ง เช่น ชุดปิ่นโต หรือแก้วที่มีฝาพลาสติก ให้บันทึกส่วนที่สัมผัสอาหารไว้ด้วย เพราะมาตรฐานดูที่ส่วนที่เป็นสแตนเลสและสัมผัสอาหาร

มอก. 3206 ทดสอบอะไรบ้าง

1) วัสดุต้องเป็นสแตนเลสตาม มอก. 1378

ร่างมาตรฐานกำหนดให้ใช้เหล็กกล้าไร้สนิมทรงแบนรีดเย็นตามชนิดที่กำหนดใน มอก. 1378 และผู้ทำต้องพิสูจน์หรือแสดงเอกสารรับรองคุณภาพหรือผลวิเคราะห์จากหน่วยงานที่ สมอ. ยอมรับ ในทางปฏิบัติ ผู้นำเข้าจึงควรขอเอกสารวัสดุ (เช่น ใบรับรองจากโรงรีดเหล็ก) จากโรงงานต้นทางไว้ตั้งแต่ตอนสั่งซื้อ

2) ลักษณะทั่วไป

ต้องไม่มีส่วนแหลมคม ไม่มีตำหนิอย่าง บุบ ร้าว แตก ตรวจด้วยการตรวจพินิจ

3) การแพร่ของโลหะหนัก 7 ชนิด

นี่คือส่วนที่สินค้าราคาถูกมักตก ร่างมาตรฐานกำหนดขีดจำกัดการแพร่เฉพาะ (หน่วย mg/kg อาหาร) ดังนี้

การทดสอบทำซ้ำหลายครั้งตามวิธีในข้อ 9.2 ของร่างมาตรฐาน ผลของแต่ละรอบต้องอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนด สแตนเลสเกรดต่างกันให้ผลต่างกัน จึงไม่ควรใช้ผลทดสอบของรุ่นหนึ่งไปแทนทั้งไลน์สินค้าที่ใช้วัสดุคนละเกรด

ฉลากภาชนะสแตนเลสตามร่าง มอก. 3206 ต้องมีอะไร

ร่างมาตรฐานข้อ 7 กำหนดให้ภาชนะบรรจุทุกหน่วยแสดงข้อมูลอย่างน้อยดังนี้ ให้เห็นได้ง่ายและชัดเจน

1. ชื่อภาชนะหรือเครื่องใช้
2. วัสดุที่ใช้ทำหรือองค์ประกอบหลัก
3. เดือน ปี ที่ทำ และรหัสรุ่น
4. ชื่อผู้ทำ หรือผู้นำเข้า หรือโรงงานที่ทำ หรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน

ถ้าใช้ภาษาต่างประเทศด้วย ต้องมีความหมายตรงกับภาษาไทย ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือกล่องจากโรงงานต่างประเทศมีแต่ภาษาอังกฤษหรือจีน และไม่มีเดือนปีที่ทำกับรหัสรุ่น ควรแก้แบบกล่องหรือสติกเกอร์ตั้งแต่ล็อตแรกที่จะนำเข้าหลังกฎกระทรวงมีผล

ขอ มอก. 3206 แบบสมัครใจได้แล้วตั้งแต่ตอนนี้

แม้กฎกระทรวงยังไม่ออก แต่ มอก. 3206-2567 เป็นมาตรฐานที่ประกาศแล้ว ผู้ผลิตจึงยื่นขอใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายแบบสมัครใจได้ ตัวอย่างที่มีข่าวเผยแพร่คือ บริษัท เสถียรสเตนเลสสตีล จำกัด (มหาชน) ได้รับใบอนุญาต มอก. 3206-2567 เมื่อ 11 ธันวาคม 2568 และรับมอบจากเลขาธิการ สมอ. เมื่อ 22 มกราคม 2569 ครอบคลุม หม้อ กระทะ ถาดใส่อาหาร ปิ่นโต ตะหลิว ช้อน และส้อม (Marketeer 4 ก.พ. 2569, เดลินิวส์)

สิ่งที่ผู้ประกอบการรายอื่นควรอ่านจากข่าวนี้มี 3 ข้อ

• ห้องทดสอบและผู้ตรวจของ สมอ. ทำงานกับมาตรฐานนี้แล้ว ไม่ใช่มาตรฐานที่รอเริ่มจากศูนย์
• ใบอนุญาตออกเป็นรายกลุ่มสินค้า แบรนด์ที่มีหลายชนิดควรวางแผนว่าจะยื่นชนิดใดก่อน
• ร้านค้าจะเริ่มเห็นสินค้าที่มีเครื่องหมาย มอก. 3206 ก่อนกฎหมายบังคับ ซึ่งกลายเป็นจุดขายด้านความปลอดภัยต่อผู้ซื้อ

ใครต้องทำอะไรเมื่อภาชนะสแตนเลส มอก. มีผลบังคับ

เช็กลิสต์เตรียมตัวตั้งแต่วันนี้

• ทำตารางเทียบสินค้ากับ 13 ชนิดในร่าง และแยกตามเกรดสแตนเลส
• ขอเอกสารวัสดุจากโรงงานต้นทางให้ครบทุกเกรด
• ประเมินว่าสินค้าตัวไหนเสี่ยงเรื่องโลหะหนัก (เช่น สินค้าราคาต่ำที่ไม่ทราบเกรด) และวางแผนส่งทดสอบกับหน่วยที่ สมอ. ยอมรับ
• ปรับแบบฉลากให้มี 4 รายการตามข้อ 7 เป็นภาษาไทย
• ตัดสินใจว่าใครจะเป็นผู้ถือใบอนุญาต (ผู้นำเข้าเอง หรือคู่ค้า) เพื่อวางสต็อกให้สอดคล้อง
• ติดตามราชกิจจานุเบกษาเพื่อดูวันประกาศและวันมีผลจริง

วิธีตรวจใบอนุญาตของคู่ค้าหลังมาตรฐานบังคับ ดูได้ที่ วิธีตรวจเลขใบอนุญาต มอก.

สแตนเลสสัมผัสอาหาร ต่างจากภาชนะพลาสติกที่ อย. คุมอย่างไร

ภาชนะสแตนเลสตามร่างนี้อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ซึ่ง สมอ. เป็นผู้ดูแล ขณะที่ภาชนะพลาสติกสำหรับอาหารมีเกณฑ์ของกระทรวงสาธารณสุขแยกต่างหาก ถ้าธุรกิจของคุณขายทั้งสองวัสดุ ให้แยกแผนงานเป็นสองชุด อ่านเกณฑ์ฝั่งพลาสติกได้ที่ ภาชนะพลาสติกใส่อาหาร ตามประกาศฉบับที่ 435 และถ้าขายเครื่องใช้ไฟฟ้าในครัวด้วย ดูตัวอย่างมาตรฐานบังคับที่มีผลแล้วใน หม้อหุงข้าว มอก. 1039

คำถามที่พบบ่อย

ตอนนี้ขายแก้วหรือหม้อสแตนเลสที่ไม่มี มอก. ได้ไหม

ได้ ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 เพราะร่างกฎกระทรวงยังไม่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา มอก. 3206-2567 จึงยังเป็นมาตรฐานทั่วไป แต่ควรเตรียมผลทดสอบและฉลากไว้ก่อนกฎกระทรวงมีผล

ตอนนี้ขอ มอก. 3206 แบบสมัครใจได้ไหม

ได้ มอก. 3206-2567 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วเมื่อ 23 กรกฎาคม 2567 ผู้ผลิตยื่นขอใบอนุญาตแสดงเครื่องหมายได้ก่อนกฎกระทรวงบังคับ และมีผู้ผลิตไทยได้รับใบอนุญาตแบบสมัครใจแล้วเมื่อ 11 ธันวาคม 2568

มอก. 3206 ครอบคลุมภาชนะสแตนเลสกี่ชนิด

ร่างกฎกระทรวงครอบคลุม 13 ชนิด เช่น หม้อ กระทะ ชาม ถาดใส่อาหาร กล่องใส่อาหาร ภาชนะใส่เครื่องดื่ม ช้อน ส้อม ตะเกียบ ตะหลิว ทัพพี และกระบวย ส่วนชนิดที่ 13 แหล่งสรุประบุต่างกันระหว่างจานกับปิ่นโต รายการสุดท้ายให้ยึดตามกฎกระทรวงที่ประกาศจริง

มอก. 3206 ทดสอบโลหะหนักอะไรบ้าง

ร่างมาตรฐานกำหนดขีดจำกัดการแพร่ของโลหะหนัก 7 ชนิด คือ โครเมียม นิกเกิล แมงกานีส ตะกั่ว แคดเมียม สารหนู และโมลิบดินัม

หม้อสแตนเลสที่มีรอยเชื่อมอยู่ใน มอก. 3206 ไหม

ไม่อยู่ ร่างมาตรฐานระบุว่าภาชนะหุงต้มสแตนเลสที่มีรอยประสานอยู่ในขอบข่ายของ มอก. 2440 แยกต่างหาก

ร้านค้าออนไลน์ที่ไม่ได้นำเข้าเองต้องทำอะไร

เมื่อกฎกระทรวงมีผล ร้านค้าต้องขายเฉพาะสินค้าที่ผู้ทำหรือผู้นำเข้าได้รับใบอนุญาตและแสดงเครื่องหมายมาตรฐาน จึงควรขอเลขใบอนุญาตจากซัพพลายเออร์และตรวจสอบก่อนลงขาย

ฉลากภาชนะสแตนเลสต้องมีอะไรบ้าง

ตามร่างมาตรฐานต้องมีชื่อภาชนะ วัสดุหรือองค์ประกอบหลัก เดือนปีที่ทำและรหัสรุ่น และชื่อผู้ทำหรือผู้นำเข้าหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียน เป็นภาษาไทย

ให้ Livilution ช่วยเตรียมขอ มอก. ภาชนะสแตนเลส

Livilution Consult มีประสบการณ์ 6 ปี ในงานขอใบอนุญาต มอก. ช่วยเทียบขอบข่ายสินค้ากับร่างกฎกระทรวง วางแผนเอกสารวัสดุและการทดสอบ และเตรียมยื่นเมื่อกฎกระทรวงมีผล ดูรายละเอียดบริการที่ บริการขอ มอก.

ส่งรายการสินค้า สเปกวัสดุ และรูปฉลากมาให้เราช่วยเช็กเบื้องต้น ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult โทร 064-986-5445 (ปรึกษา มอก.) หรือ 098-525-4415 (ปรึกษา อย.) ข้อมูลที่ส่งมาใช้เพื่อตอบคำถามของคุณเท่านั้น ตามนโยบายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA)

แหล่งอ้างอิง

• สมอ. ประกาศรับฟังความคิดเห็นร่างกฎกระทรวงภาชนะและเครื่องใช้เหล็กกล้าไร้สนิมสำหรับอาหาร (เผยแพร่ 5 ต.ค. 2569): tisi.go.th/products-regulation/1872
• สมอ. บันทึกหลักการและเหตุผลประกอบร่างกฎกระทรวง (PDF): tisi.go.th/data/standard/pdf/2_a3206(1)_25xx.pdf
• สมอ. ร่างมาตรฐาน มอก. 3206 สำหรับการรับฟังความคิดเห็น (PDF): tisi.go.th/data/standard/pdf/TIS4_a3206(1)_25xx.pdf
• TÜV Rheinland สรุปขอบข่าย 13 ชนิดของร่างกฎกระทรวง: tuv.com
• สมอ. Standard-shop ข้อมูล มอก. 3206-2567 (ขอบข่าย และวันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา): service.tisi.go.th/tisi-standard-shop/item/tis/7675
• Marketeer (4 ก.พ. 2569) ผู้ผลิตเครื่องครัวไทยรายแรกได้รับ มอก. 3206-2567: marketeeronline.co/archives/453336
• เดลินิวส์ รับ มอก. 3206-2567 รายแรกของไทย: dailynews.co.th/news/5560472
• ราชกิจจานุเบกษา (ตรวจสถานะการประกาศ): ratchakitcha.soc.go.th

ข้อมูล ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 เนื้อหาเกี่ยวกับร่างกฎกระทรวงอาจเปลี่ยนแปลงได้ บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี