สรุปสั้น: “โซลาร์ภาคประชาชน” คือมาตรการที่รัฐเตรียมอุดหนุนการติดตั้งโซลาร์เซลล์ให้ครัวเรือนสูงสุด 50,000 บาทต่อสิทธิ์ รวม 1 ล้านสิทธิ์ โดยมีการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) เป็นจุดบริการ ฝั่งผู้ขาย ผู้ติดตั้ง และผู้นำเข้าจะได้งานเพิ่มขึ้นมาก แต่ก็ต้องพร้อมเรื่องมาตรฐานด้วย เพราะ ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวงให้แผงโซลาร์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 แล้ว ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องมีใบอนุญาต ส่วนผู้ขายต้องขายเฉพาะแผงที่ได้รับอนุญาต
บทความนี้ไม่ได้สอนวิธีลงทะเบียนรับเงินอุดหนุนของประชาชน แต่สรุปสำหรับ ฝั่งธุรกิจ ว่าต้องเช็กอะไรบ้างก่อนรับงานในโครงการนี้ ตั้งแต่แผง อินเวอร์เตอร์ ไปจนถึงการขึ้นทะเบียนผู้ติดตั้งกับการไฟฟ้า โดยอ้างอิงข่าวจากเว็บไซต์รัฐบาลไทย กฟภ. และกรมประชาสัมพันธ์
โซลาร์ภาคประชาชนคืออะไร ตอนนี้ถึงขั้นไหนแล้ว
ข้อมูลจากเว็บไซต์รัฐบาลไทยเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2569 ระบุว่า คณะกรรมการกลั่นกรองของกระทรวงการคลังเห็นชอบโครงการแล้ว และจะเสนอคณะรัฐมนตรีในวันที่ 27 ตุลาคม 2569 สาระสำคัญที่รัฐบาลเผยแพร่มีดังนี้
- อุดหนุนค่าอุปกรณ์และค่าติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ สูงสุด 50,000 บาทต่อสิทธิ์ รวม 1 ล้านสิทธิ์
- รองรับการติดตั้งหลายรูปแบบ เช่น บนหลังคา บนพื้นดิน และแบบลอยน้ำ
- กฟน. และ กฟภ. ทำหน้าที่เป็นจุดบริการแบบเบ็ดเสร็จ (One Stop Service) สำหรับประชาชน
- รัฐบาลระบุชัดว่าข้อมูลที่เผยแพร่ ยังไม่ถือเป็นการอนุมัติหรือการเปิดลงทะเบียนอย่างเป็นทางการ หลักเกณฑ์และเงื่อนไขจริงจะประกาศหลังมติ ครม.
ขณะที่ข่าวของ กฟภ. วันเดียวกันแจ้งว่าจะเปิดลงทะเบียนผ่านเว็บไซต์ peoplesolar.pea.co.th ตั้งแต่ 27 ตุลาคม 2569 ส่วนสื่อธุรกิจบางรายรายงานว่าการลงทะเบียนผ่านการไฟฟ้าจะเริ่มต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 ข้อมูลยังไม่ตรงกัน ผู้ประกอบการจึงควรยึดประกาศจากเว็บไซต์รัฐบาล กฟน. และ กฟภ. เป็นหลัก
สื่อหลายสำนักยังรายงานมาตรการเสริม เช่น สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำจากธนาคารออมสิน ธอส. และ ธ.ก.ส. สิทธิลดหย่อนภาษีค่าติดตั้งสูงสุด 200,000 บาทสำหรับคนที่ไม่ได้เข้าโครงการ และการเปลี่ยนมิเตอร์เป็นมิเตอร์อัจฉริยะ รายละเอียดเหล่านี้ต้องรอประกาศทางการเช่นกัน
ทำไมเรื่องนี้เกี่ยวกับ มอก. โดยตรง
ความต้องการติดตั้งที่เพิ่มขึ้นพร้อมกันจำนวนมาก ทำให้รัฐเร่งคุมคุณภาพอุปกรณ์ไปพร้อมกัน มี 3 เรื่องที่ผู้ประกอบการควรรู้
1) แผงโซลาร์ชนิดผลึกซิลิคอนกำลังจะเป็น มอก. บังคับ
เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างกฎกระทรวงกำหนดให้แผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (ความปลอดภัยของแผง ข้อกำหนดการทดสอบ) ไม่รวมแผงที่ติดมากับผลิตภัณฑ์อื่น กฎนี้ให้มีผลตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
ต่อมาวันที่ 15 ตุลาคม 2569 กระทรวงอุตสาหกรรมแถลงว่า สมอ. อยู่ระหว่างประกาศกฎกระทรวงในราชกิจจานุเบกษา และตั้งเป้าให้มีผลใน ต.ค. 2569 ณ วันที่เขียนบทความ (27 ต.ค. 2569) เรายังไม่พบฉบับที่ประกาศแล้ว ผู้ประกอบการควรเช็กกับ สมอ. หรือเว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาโดยตรง และเตรียมตัวเหมือนกฎมีผลแล้ว
2) ใครต้องทำอะไรเมื่อกฎมีผล
| บทบาท | สิ่งที่ต้องทำ |
|---|---|
| ผู้ผลิตแผงในประเทศ | ขอใบอนุญาตทำผลิตภัณฑ์ตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ก่อนผลิตเพื่อขาย |
| ผู้นำเข้าแผง | ขอใบอนุญาตนำเข้าก่อนนำแผงเข้ามาขาย ใบอนุญาตออกในนามผู้นำเข้าที่อยู่ในประเทศไทย |
| ผู้ขาย / ผู้ติดตั้ง | ขายหรือใช้เฉพาะแผงที่ได้รับใบอนุญาตและแสดงเครื่องหมาย มอก. ถูกต้อง |
ตามที่กระทรวงอุตสาหกรรมแถลง ผู้ทำหรือนำเข้าสินค้าไม่ได้มาตรฐานมีโทษทั้งจำคุกและปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท ส่วนผู้จำหน่ายมีโทษทั้งจำคุกและปรับไม่เกิน 5 แสนบาท
3) แผงที่มีผลทดสอบ IEC อยู่แล้ว ใช้ยื่นได้
รัฐบาลชี้แจงว่าแผงนำเข้าที่ผ่านมาตรฐาน IEC สามารถนำผลทดสอบตาม IEC มายื่นต่อ สมอ. ได้โดยไม่ต้องส่งทดสอบใหม่ และในการสัมมนาผู้ประกอบการครั้งล่าสุด สมอ. แจ้งให้ยื่นผลทดสอบตาม IEC 61730 พร้อมใบรับรองระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001 ประกอบคำขอ (ดูรายละเอียดเรื่องนี้เพิ่มในบทความ มีผลทดสอบ IEC แล้ว ต้องส่งทดสอบใหม่ไหม)
อุปกรณ์อื่นในระบบ ต้องมี มอก. ด้วยไหม
มติ ครม. วันที่ 29 กันยายน 2569 ครอบคลุม เฉพาะตัวแผง ส่วนอุปกรณ์อื่น กระทรวงอุตสาหกรรมแจ้งว่าจะทยอยกำหนดเป็นมาตรฐานบังคับอีก 7 รายการ ได้แก่
- สายไฟฟ้ากระแสตรง (DC)
- แบตเตอรี่ลิเทียม
- ฟิวส์
- อินเวอร์เตอร์
- เครื่องตัดวงจรสำหรับไฟฟ้ากระแสตรง
- ขั้วต่อสายไฟ
- ตู้รวมสายไฟ
แม้ตอนนี้รายการเหล่านี้ยังไม่เป็น มอก. บังคับตามมติดังกล่าว แต่การเชื่อมต่อระบบกับการไฟฟ้ามีเงื่อนไขอุปกรณ์ของตัวเองอยู่แล้ว ข่าวกรมประชาสัมพันธ์เรื่องการเปิดรับขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการและอุปกรณ์กับ กฟน. และ กฟภ. ระบุว่าอุปกรณ์อย่างแผงและอินเวอร์เตอร์ต้องได้รับการรับรองมาตรฐานสากล เช่น IEC และ มอก. ดังนั้นการเตรียมเอกสารมาตรฐานของอุปกรณ์ทุกชิ้นตั้งแต่ตอนนี้จึงคุ้มกว่ารอให้กฎออกครบ อ่านภาพรวมของมาตรฐานอินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่ได้ที่ มอก. อินเวอร์เตอร์โซลาร์เซลล์ และ มาตรฐานความปลอดภัยแบตเตอรี่ลิเทียมโซลาร์
เช็กลิสต์สำหรับผู้ประกอบการก่อนรับงานโซลาร์ภาคประชาชน
สำหรับผู้นำเข้าแผง
- รวบรวมรายงานผลทดสอบตาม IEC 61730 ของทุกรุ่นที่จะนำเข้า และตรวจว่าออกโดยห้องปฏิบัติการที่ได้รับการยอมรับ
- ขอใบรับรอง ISO 9001 ของโรงงานผู้ผลิตต่างประเทศ
- ตรวจว่ารุ่น กำลังไฟ และชื่อโรงงานในรายงานตรงกับสินค้าที่จะนำเข้าจริง
- วางแผนสต็อก เพราะสินค้าที่ยังไม่มีใบอนุญาตอาจนำเข้าไม่ได้ตั้งแต่วันที่กฎมีผล
สำหรับผู้ขายและผู้ติดตั้ง
- ขอเลขใบอนุญาต มอก. จากผู้นำเข้าหรือผู้ผลิตทุกครั้ง แล้วตรวจกับระบบของ สมอ. (ดูวิธีได้ที่ วิธีเช็คเครื่องหมาย มอก.)
- เก็บเอกสารมาตรฐานของแผง อินเวอร์เตอร์ และอุปกรณ์ป้องกันไว้ให้ลูกค้าและการไฟฟ้าตรวจ
- หากจะรับงานผ่านการไฟฟ้า ให้ตรวจสถานะการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการติดตั้งและผู้จำหน่ายอุปกรณ์กับ กฟน. และ กฟภ. (รอบที่ประกาศไว้ปิดรับเมื่อ 30 ก.ย. 2569) และติดตามว่าจะมีรอบใหม่หรือไม่
- หากให้บริการติดตั้งในนามบริษัท อาจพิจารณามาตรฐานบริการติดตั้ง มอก. เอส 176-2564 เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือ (อ่านต่อ: มอก. เอส 176-2564)
สำหรับผู้ผลิตในประเทศ
- ตรวจว่าโรงงานมีระบบควบคุมคุณภาพตามหลักเกณฑ์ของ สมอ.
- เตรียมตัวอย่างและผลทดสอบตามมาตรฐานของแต่ละรุ่น
- วางแผนฉลากและเครื่องหมาย มอก. ให้ถูกแบบก่อนสั่งพิมพ์
ข้อควรระวังที่พบบ่อย
- ใช้ใบอนุญาตของคนอื่น ใบอนุญาตนำเข้าผูกกับผู้นำเข้าแต่ละราย ถ้าเปลี่ยนผู้นำเข้า ผู้นำเข้ารายใหม่ต้องมีใบอนุญาตของตัวเอง
- รุ่นในใบอนุญาตไม่ตรงกับสินค้าจริง เช่น เปลี่ยนกำลังไฟหรือโรงงานผลิต แต่ไม่ได้แก้เอกสาร
- โฆษณาว่า “ผ่าน มอก.” ทั้งที่มีแค่ผล IEC ผลทดสอบ IEC เป็นเอกสารประกอบคำขอ ไม่ใช่ใบอนุญาต มอก.
- เชื่อข่าวลือเรื่องเงื่อนไขโครงการ ก่อนมีประกาศทางการ ไม่ควรรับเงินมัดจำโดยอ้างว่าลูกค้าได้สิทธิ์แน่นอน
คำถามที่พบบ่อย
โครงการโซลาร์ภาคประชาชนอนุมัติแล้วหรือยัง
ณ เช้าวันที่ 27 ตุลาคม 2569 รัฐบาลระบุว่าจะเสนอ ครม. ในวันนี้ และข้อมูลที่เผยแพร่ยังไม่ถือเป็นการอนุมัติอย่างเป็นทางการ ควรติดตามประกาศจากเว็บไซต์รัฐบาลไทย กฟน. และ กฟภ.
แผงโซลาร์ต้องมี มอก. ตั้งแต่เมื่อไร
ร่างกฎกระทรวงให้มีผลตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา กระทรวงอุตสาหกรรมตั้งเป้าให้มีผลใน ต.ค. 2569 ควรตรวจวันประกาศจริงกับ สมอ. หรือราชกิจจานุเบกษา
ผู้ขายที่ไม่ได้นำเข้าเอง ต้องขอใบอนุญาต มอก. ไหม
ผู้ขายไม่ต้องขอใบอนุญาตเอง แต่ต้องขายเฉพาะแผงที่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าได้รับใบอนุญาตแล้ว และควรเก็บหลักฐานเลขใบอนุญาตไว้
อินเวอร์เตอร์และแบตเตอรี่ต้องมี มอก. บังคับแล้วหรือยัง
มติ ครม. วันที่ 29 ก.ย. 2569 ครอบคลุมเฉพาะแผง ส่วนอินเวอร์เตอร์ แบตเตอรี่ลิเทียม และอุปกรณ์อื่นอยู่ในรายการที่กระทรวงอุตสาหกรรมจะทยอยกำหนดต่อไป แต่การไฟฟ้าอาจมีเงื่อนไขมาตรฐานอุปกรณ์สำหรับการเชื่อมต่อระบบอยู่แล้ว
มีผลทดสอบ IEC แล้ว ถือว่าได้ มอก. เลยไหม
ยังไม่ใช่ ผลทดสอบ IEC ใช้ยื่นประกอบคำขอใบอนุญาตกับ สมอ. ได้โดยไม่ต้องทดสอบใหม่ แต่ต้องได้รับใบอนุญาตก่อนจึงจะผลิต นำเข้า หรือแสดงเครื่องหมาย มอก. ได้
ให้เราช่วยเตรียม มอก. แผงโซลาร์ก่อนตลาดโต
Livilution Consult ทำงานด้านการขอ มอก. และใบอนุญาตผลิตภัณฑ์มา 6 ปี เราช่วยตรวจเอกสาร IEC และ ISO ของผู้ผลิต วางแผนคำขอ และประสานกับ สมอ. ให้ผู้นำเข้าและผู้ผลิต ดูรายละเอียดได้ที่ บริการขอ มอก. 61730 แผงโซลาร์เซลล์ (เริ่มต้น 80,000 บาทต่อรุ่น ยังไม่รวม VAT และค่าธรรมเนียมราชการ) หรือ รับจด มอก. สำหรับอุปกรณ์อื่น
ส่งรุ่นแผงและเอกสารที่มีมาให้เราประเมินได้ ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- เว็บไซต์รัฐบาลไทย 26 ต.ค. 2569 (โครงการโซลาร์ภาคประชาชน): thaigov.go.th/th/news/170519
- ข่าว กฟภ. 26 ต.ค. 2569: pea.co.th/news/corporate-news/2618 และระบบลงทะเบียน peoplesolar.pea.co.th
- เว็บไซต์รัฐบาลไทย 29 ก.ย. 2569 (ร่างกฎกระทรวงแผงเซลล์แสงอาทิตย์): thaigov.go.th/th/news/169504
- เว็บไซต์รัฐบาลไทย 30 ก.ย. 2569 (การยอมรับผลทดสอบ IEC): thaigov.go.th/th/news/169554
- Thai PBS 15 ต.ค. 2569 (กระทรวงอุตสาหกรรมแถลง และ 7 มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง): thaipbs.or.th/news/content/571069
- กรมประชาสัมพันธ์ (การขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการและอุปกรณ์กับ กฟน./กฟภ.): prd.go.th
- กฟน. ข่าวการขึ้นทะเบียนผู้ประกอบการติดตั้งและอุปกรณ์: mea.or.th
- กฟภ. ข้อมูลผู้ติดตั้งโซลาร์: pea.co.th/business-partner/solar-installer
- สมอ. รายงานรับฟังความคิดเห็นร่างกฎกระทรวงแผงเซลล์แสงอาทิตย์: tisi.go.th/products-regulation/1865
- ราชกิจจานุเบกษา: ratchakitcha.soc.go.th
ข้อมูล ณ วันที่ 27 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
