สรุปแบบสั้นๆ
- การขอจด มอก. ไม่จำเป็นต้องตรวจโรงงานทุกกรณี หากสินค้าและโรงงานเข้าเงื่อนไขการยกเว้นตามที่ สมอ. กำหนด
- การยกเว้นตรวจโรงงานมี 3 กรณี ได้แก่ โรงงานต่างประเทศมี LOC การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้ง และการใช้ใบรับรอง ISO 9001 แทนการตรวจโรงงาน
- สินค้าบางประเภท เช่น พลาสติกสัมผัสอาหาร กระดาษสัมผัสอาหาร ของเล่น และยางรถยนต์ อาจเข้าข่ายยกเว้นตรวจโรงงานตามเงื่อนไขเฉพาะของแต่ละมาตรฐาน
- การมี ISO 9001 ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับการยกเว้นตรวจโรงงานทุกกรณี ต้องตรวจสอบขอบข่ายการรับรองและหลักเกณฑ์ของ มอก. แต่ละประเภท
- แม้ได้รับการยกเว้นตรวจโรงงาน ผู้ประกอบการอาจยังต้องส่งสินค้าทดสอบ มอก. หรือแสดงผลทดสอบที่ สมอ. ยอมรับก่อนออกใบอนุญาต
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- ขอจด มอก. ทำไมต้องตรวจโรงงาน
- ขอจด มอก. ต้องตรวจโรงงานทุกกรณีหรือไม่
- ขอจด มอก. แบบไหนที่ไม่ต้องตรวจโรงงาน
- สินค้า มอก. ประเภทใดที่อาจได้รับการยกเว้นตรวจโรงงาน
- เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับการขอ มอก. โดยไม่ตรวจโรงงาน
- ขั้นตอนขอ มอก. แบบไม่ต้องตรวจโรงงาน
- ไม่ต้องตรวจโรงงาน ยังต้องส่งสินค้าทดสอบ มอก. หรือไม่
- คำถามที่พบบ่อย
ขอจด มอก. ทำไมต้องตรวจโรงงาน
การตรวจโรงงานเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการขอใบอนุญาต มอก. เพื่อประเมินความพร้อมของสถานที่ผลิต กระบวนการผลิต และระบบควบคุมคุณภาพของโรงงาน ว่ามีความสามารถในการผลิตสินค้าให้ได้คุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนดอย่างสม่ำเสมอหรือไม่ โดยการตรวจประเมินโรงงานครอบคลุมสาระสำคัญ เช่น
- สถานที่ผลิต ตรวจสอบว่าโรงงานมีสถานที่ผลิตจริง และมีความพร้อมสำหรับการผลิตสินค้า
- กระบวนการผลิต ตรวจสอบขั้นตอนการผลิตว่ามีระบบควบคุมที่เหมาะสม และสามารถผลิตสินค้าได้ตามประเภท รุ่น หรือขนาดที่ยื่นขอ มอก.
- การควบคุมคุณภาพ (QC) ตรวจสอบว่ามีกระบวนการตรวจสอบและทดสอบคุณภาพสินค้าในระหว่างการผลิตและก่อนจำหน่าย
- วัตถุดิบที่ใช้ผลิต ตรวจสอบการคัดเลือกและควบคุมคุณภาพวัตถุดิบให้เหมาะสมกับข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์
- เครื่องจักรและอุปกรณ์ ตรวจสอบความพร้อมของเครื่องจักร เครื่องมือวัด และอุปกรณ์ที่ใช้ในกระบวนการผลิตหรือทดสอบสินค้า
- เอกสารควบคุมคุณภาพ ตรวจสอบบันทึกการผลิต ผลการตรวจสอบสินค้า และเอกสารที่เกี่ยวข้องกับระบบควบคุมคุณภาพ
การตรวจโรงงานจึงช่วยให้ สมอ. ประเมินได้ว่าโรงงานมีระบบการผลิตและควบคุมคุณภาพที่เหมาะสม สามารถรักษาคุณภาพสินค้าให้เป็นไปตามมาตรฐานได้อย่างต่อเนื่อง
ขอจด มอก. ต้องตรวจโรงงานทุกกรณีหรือไม่
การขอจด มอก. ไม่จำเป็นต้องตรวจโรงงานทุกกรณี เนื่องจาก สมอ. มีหลักเกณฑ์ที่เปิดให้ผู้ประกอบการใช้เอกสารรับรองหรือหลักฐานอื่นประกอบการพิจารณาระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานได้ในบางมาตรฐาน เช่น หนังสือรับรอง LOC หรือใบรับรอง ISO 9001 ที่เข้าเงื่อนไข นอกจากนี้ การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้งบางประเภทอาจได้รับการยกเว้นการตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
ขอจด มอก. แบบไหนที่ไม่ต้องตรวจโรงงาน
การขอ มอก. ที่อาจได้รับการยกเว้นการตรวจโรงงานแบ่งออกได้เป็น 3 กรณี ได้แก่ โรงงานต่างประเทศมี LOC การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้ง และการใช้ใบรับรอง ISO 9001 แทนการตรวจโรงงาน ซึ่งแต่ละกรณีมีรายละเอียดดังนี้
กรณีที่ 1 โรงงานต่างประเทศมี LOC (Letter of Conformance)
LOC (Letter of Conformance) คือเอกสารรับรองที่เกี่ยวข้องกับการประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานผลิตสินค้าในต่างประเทศ โดยโรงงานที่ได้รับการขึ้นทะเบียนกับ สมอ. และมีเอกสาร LOC ตามขอบข่ายที่กำหนด อาจสามารถนำเอกสารดังกล่าวมาใช้ประกอบการขออนุญาต มอก. แทนการตรวจประเมินโรงงานใหม่ได้
กรณีนี้มักพบในโรงงานต่างประเทศที่ผลิตสินค้าเพื่อส่งออกมายังประเทศไทย และมีผู้นำเข้าหลายรายใช้โรงงานผู้ผลิตแห่งเดียวกัน
เงื่อนไขที่ผู้ประกอบการควรตรวจสอบ
- โรงงานต่างประเทศได้รับการขึ้นทะเบียนตามระบบที่ สมอ. กำหนด
- มีเอกสาร LOC ที่สามารถใช้ประกอบการขออนุญาตได้
- ขอบข่ายของ LOC ครอบคลุมมาตรฐานและผลิตภัณฑ์ที่ต้องการนำเข้า
- ข้อมูลชื่อโรงงาน สถานที่ผลิต และรายละเอียดสินค้าเป็นไปตามเอกสารที่ได้รับการรับรอง
กรณีที่ 2 การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้ง
การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้งเป็นการขออนุญาตนำเข้าสินค้าตามจำนวนและรายละเอียดที่ระบุไว้ในคำขอ โดยสินค้าบางมาตรฐานสามารถดำเนินการผ่านช่องทางนี้ได้โดยไม่ต้องตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงาน
ตัวอย่างกลุ่มสินค้าที่ควรตรวจสอบสิทธิในการนำเข้าเฉพาะครั้ง ได้แก่
1. กลุ่มของเล่น มอก. 685 เล่ม 1-2562
ของเล่นบางประเภทอาจสามารถขออนุญาตนำเข้าเฉพาะครั้งได้ โดยต้องตรวจสอบเงื่อนไขเกี่ยวกับชนิด แบบ จำนวนสินค้า และการเก็บตัวอย่างทดสอบตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ
2. กลุ่มยางรถยนต์ มอก. 2718, มอก. 2719 และ มอก. 2721
การนำเข้ายางรถยนต์บางประเภทอาจสามารถใช้ช่องทางนำเข้าเฉพาะครั้งได้ โดยต้องตรวจสอบข้อจำกัดด้านจำนวนสินค้า และเงื่อนไขการใช้ผลทดสอบจากต่างประเทศประกอบการพิจารณา
กรณีที่ 3 ใช้ ISO 9001 แทนการตรวจโรงงาน
ISO 9001 เป็นมาตรฐานระบบบริหารงานคุณภาพที่ใช้ประเมินการบริหารจัดการกระบวนการทำงานและการควบคุมคุณภาพขององค์กร โดยในบางมาตรฐาน สมอ. อนุญาตให้นำใบรับรอง ISO 9001 มาใช้แทนการตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพ ณ โรงงานได้
การใช้ ISO 9001 สามารถพิจารณาได้ทั้งโรงงานในประเทศไทยและต่างประเทศ หากเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของมาตรฐานสินค้าที่ต้องการขออนุญาต
เงื่อนไขสำคัญของใบรับรอง ISO 9001
- ใบรับรองระบุชื่อและที่อยู่ของโรงงานผู้ผลิตถูกต้อง
- ขอบข่ายการรับรองครอบคลุมกระบวนการผลิตสินค้าที่ต้องการขอ มอก.
- ใบรับรองยังไม่หมดอายุ ณ วันที่ยื่นคำขอ
- ออกโดยหน่วยรับรองที่ สมอ. ยอมรับ รวมถึงหน่วยรับรองภายใต้ระบบการยอมรับร่วมที่เกี่ยวข้องกับ IAF
- มีเอกสารเพิ่มเติมเกี่ยวกับเครื่องมือทดสอบและการควบคุมคุณภาพตามหลักเกณฑ์เฉพาะของสินค้า
ตัวอย่างกลุ่มสินค้าที่มีแนวทางยอมรับใบรับรอง ISO 9001 ได้แก่ กลุ่มพลาสติกสัมผัสอาหารตาม มอก. 655 และ มอก. 2493
ข้อควรระวังสำหรับกลุ่มของเล่น: ตามข้อมูลการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ที่ระบุว่าตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2569 มอก. 685 เล่ม 1-2562 ไม่สามารถใช้ ISO 9001 ภายใต้ระบบ IAF แทนการตรวจโรงงานได้ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบประกาศฉบับที่มีผลบังคับใช้กับ สมอ. อีกครั้งก่อนยื่นคำขอ เนื่องจากยังไม่สามารถยืนยันรายละเอียดประกาศดังกล่าวจากเอกสารทางการที่ค้นพบได้
สินค้า มอก. ประเภทใดที่อาจได้รับการยกเว้นตรวจโรงงาน
สินค้าที่อาจได้รับการยกเว้นตรวจโรงงานมีหลายประเภท โดยเฉพาะสินค้าที่มีหลักเกณฑ์ยอมรับ LOC หรือ ISO 9001 รวมถึงสินค้าที่สามารถขออนุญาตนำเข้าเฉพาะครั้งได้ ทั้งนี้ต้องพิจารณาตามมาตรฐานและข้อกำหนดของสินค้าแต่ละประเภท โดยตัวอย่างสินค้าที่ควรตรวจสอบเงื่อนไขการยกเว้น มีดังนี้
| ประเภทสินค้า | มาตรฐาน มอก. | แนวทางที่อาจใช้แทนการตรวจโรงงาน |
|---|---|---|
| พลาสติกสัมผัสอาหาร | มอก. 655 | LOC หรือ ISO 9001 ตามเงื่อนไข |
| ภาชนะและเครื่องใช้พลาสติกสำหรับอาหาร | มอก. 2493 | LOC หรือ ISO 9001 ตามเงื่อนไข |
| กระดาษสัมผัสอาหาร | มอก. 2948-2562 | ตรวจสอบเงื่อนไขการยอมรับ ISO 9001 |
| กระดาษสำหรับปรุงอาหารด้วยความร้อน | มอก. 3438-2565 | ตรวจสอบเงื่อนไขการยอมรับ ISO 9001 |
| ของเล่น | มอก. 685 เล่ม 1-2562 | การนำเข้าเฉพาะครั้งตามเงื่อนไข |
| ยางรถยนต์ | มอก. 2718, 2719, 2721 | การนำเข้าเฉพาะครั้งตามเงื่อนไข |
สำหรับกลุ่มพลาสติกสัมผัสอาหาร สมอ. เคยชี้แจงแนวทางการยอมรับเอกสาร LOC และ ISO 9001 ไว้อย่างชัดเจน ส่วนสินค้าอื่นในตารางต้องตรวจสอบหลักเกณฑ์เฉพาะฉบับปัจจุบันก่อนดำเนินการ เพราะการมีใบรับรอง ISO 9001 ไม่ได้ทำให้สินค้าได้รับการยกเว้นตรวจโรงงานโดยอัตโนมัติ
เอกสารที่ต้องเตรียมสำหรับการขอ มอก. โดยไม่ตรวจโรงงาน
การขอ มอก. โดยไม่ต้องตรวจโรงงานยังคงต้องจัดเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนตามประเภทสินค้าและวิธีการยื่นคำขอ โดยสามารถแบ่งเอกสารที่ควรเตรียมออกเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้
1. เอกสารข้อมูลผู้ประกอบการและสินค้า
- หนังสือรับรองบริษัทหรือเอกสารจดทะเบียนผู้ประกอบการ
- ข้อมูลชื่อและที่อยู่โรงงานผู้ผลิต
- รายละเอียดสินค้า รุ่น ขนาด และคุณสมบัติทางเทคนิค
- ภาพถ่ายสินค้าและฉลากผลิตภัณฑ์
- เอกสารแสดงกระบวนการผลิตหรือระบบควบคุมคุณภาพตามที่กำหนด
2. เอกสารสำหรับขอยกเว้นตรวจโรงงาน
- กรณีใช้ LOC เตรียมหนังสือรับรอง LOC และข้อมูลการขึ้นทะเบียนโรงงานต่างประเทศ โดยตรวจสอบว่าขอบข่ายครอบคลุมผลิตภัณฑ์ที่ขออนุญาต
- กรณีใช้ ISO 9001 เตรียมใบรับรองที่ยังมีผลใช้งาน และเอกสารแสดงขอบข่ายการรับรอง รวมถึงข้อมูลเครื่องมือทดสอบและผลสอบเทียบตามข้อกำหนด
- กรณีนำเข้าเฉพาะครั้ง เตรียมเอกสารการนำเข้า เช่น Invoice, Packing List และเอกสารแสดงจำนวนสินค้า รุ่น และรายละเอียดการขนส่ง
3. เอกสารผลทดสอบสินค้า
สำหรับสินค้าที่ต้องมีการทดสอบตามมาตรฐาน มอก. ผู้ประกอบการอาจต้องเตรียมผลทดสอบจากห้องปฏิบัติการที่ สมอ. ยอมรับ หรือจัดส่งตัวอย่างสินค้าเข้ารับการทดสอบตามขั้นตอน
เอกสารที่ใช้จริงอาจแตกต่างจากรายการข้างต้น ผู้ประกอบการควรตรวจสอบรายการเอกสารตามมาตรฐานสินค้าและประเภทคำขอก่อนยื่น เพื่อหลีกเลี่ยงการแก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มเติมภายหลัง
ขั้นตอนขอ มอก. แบบไม่ต้องตรวจโรงงาน
สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการขอ มอก. โดยใช้สิทธิยกเว้นตรวจโรงงาน สามารถเตรียมดำเนินการตามขั้นตอนต่อไปนี้
ขั้นตอนที่ 1 ตรวจสอบมาตรฐาน มอก. ของสินค้า
เริ่มจากตรวจสอบว่าสินค้าที่ต้องการผลิตหรือนำเข้าอยู่ภายใต้มาตรฐาน มอก. ใด เป็นมาตรฐานบังคับหรือสมัครใจ และต้องขอใบอนุญาตประเภทใด โดยพิจารณาจากประเภทสินค้า วัสดุที่ใช้ผลิต และลักษณะการใช้งาน
ขั้นตอนที่ 2 ตรวจสอบเงื่อนไขการยกเว้นตรวจโรงงาน
เมื่อทราบเลข มอก. แล้ว ให้ตรวจสอบหลักเกณฑ์เฉพาะของสินค้านั้นว่าสามารถใช้ LOC หรือ ISO 9001 แทนการตรวจโรงงานได้หรือไม่ หรือเข้าข่ายการขออนุญาตนำเข้าเฉพาะครั้งหรือไม่
หากเป็นโรงงานต่างประเทศ ควรประสานงานกับผู้ผลิตเพื่อขอข้อมูลใบรับรองและตรวจสอบสถานะการขึ้นทะเบียนโรงงานก่อนดำเนินการ
ขั้นตอนที่ 3 เตรียมเอกสารประกอบการยื่นคำขอ
รวบรวมข้อมูลผู้ประกอบการ รายละเอียดสินค้า เอกสารโรงงาน และใบรับรองที่เกี่ยวข้อง โดยตรวจสอบให้ชื่อโรงงาน ที่อยู่ รุ่นสินค้า และขอบข่ายการรับรองสอดคล้องกับข้อมูลที่จะยื่นขอ มอก.
ขั้นตอนที่ 4 ดำเนินการตรวจสอบหรือทดสอบผลิตภัณฑ์
หากสินค้าต้องผ่านการทดสอบ ให้ดำเนินการตามหลักเกณฑ์ของ สมอ. ซึ่งอาจเป็นการส่งตัวอย่างไปยังห้องปฏิบัติการที่ได้รับการยอมรับ หรือยื่นผลทดสอบเดิมที่เข้าเงื่อนไขการยอมรับ
ขั้นตอนที่ 5 ยื่นคำขอผ่านระบบของ สมอ.
ยื่นคำขอรับใบอนุญาตผ่านระบบ e-License หรือช่องทางที่ สมอ. กำหนด พร้อมแนบเอกสารและผลการตรวจสอบที่จำเป็นตามประเภทคำขอ
ขั้นตอนที่ 6 ติดตามผลการพิจารณาและรับใบอนุญาต
หลังยื่นคำขอ เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบความครบถ้วนของข้อมูลและเอกสาร หากมีรายการที่ต้องแก้ไข ผู้ประกอบการต้องดำเนินการภายในระยะเวลาที่กำหนด เมื่อผ่านการพิจารณาและได้รับใบอนุญาตแล้ว จึงสามารถดำเนินการผลิตหรือนำเข้าสินค้าภายใต้เงื่อนไขของใบอนุญาตได้
ไม่ต้องตรวจโรงงาน ยังต้องส่งสินค้าทดสอบ มอก. หรือไม่
การได้รับยกเว้นตรวจโรงงานยังอาจต้องส่งสินค้าทดสอบ มอก. ตามข้อกำหนด เพราะการตรวจโรงงานและการทดสอบสินค้าเป็นกระบวนการตรวจสอบคนละส่วนกัน
- การตรวจโรงงาน เป็นการประเมินระบบควบคุมคุณภาพ กระบวนการผลิต เครื่องจักร และความสามารถของโรงงานในการผลิตสินค้าให้ได้มาตรฐาน
- การทดสอบสินค้า เป็นการตรวจสอบคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ เช่น ความแข็งแรง ความทนทาน ขนาด คุณสมบัติของวัสดุ และความปลอดภัยตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
ตัวอย่างเช่น ผู้ประกอบการนำเข้าภาชนะพลาสติกสัมผัสอาหารจากโรงงานที่มี ISO 9001 และได้รับการยอมรับให้ใช้ใบรับรองแทนการตรวจโรงงาน แต่สินค้ายังคงต้องผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติตามข้อกำหนดของ มอก. ที่เกี่ยวข้อง
ในบางกรณี ผู้ประกอบการอาจสามารถใช้ผลทดสอบจากต่างประเทศประกอบการยื่นคำขอได้ หากรายงานผลทดสอบ วิธีทดสอบ และห้องปฏิบัติการเป็นไปตามเงื่อนไขที่ สมอ. ยอมรับ
การขอจด มอก. แบบไม่ต้องตรวจโรงงานสามารถดำเนินการได้ในบางกรณี ไม่ว่าจะเป็นการใช้ LOC ของโรงงานต่างประเทศ การนำเข้าสินค้าเฉพาะครั้ง หรือการใช้ ISO 9001 ตามเงื่อนไขของมาตรฐานนั้น ๆ สำหรับผู้ประกอบการที่กำลังวางแผนผลิตหรือนำเข้าสินค้าและไม่แน่ใจว่าต้องตรวจโรงงานหรือไม่ Livilution Consults มีบริการ รับจด มอก. พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยตรวจสอบเงื่อนไขเบื้องต้นก่อนยื่นคำขอ สามารถสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ LINE: @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
โรงงานมี ISO 9001 แล้ว ไม่ต้องตรวจโรงงานทุกกรณีหรือไม่
ไม่ใช่ทุกกรณี การใช้ ISO 9001 แทนการตรวจโรงงานขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์เฉพาะของมาตรฐานสินค้า โดยใบรับรองต้องมีขอบข่ายครอบคลุมกระบวนการผลิตและออกโดยหน่วยรับรองที่ สมอ. ยอมรับ หากมาตรฐานนั้นไม่เปิดให้ใช้ ISO 9001 แทนการตรวจโรงงาน ก็ยังต้องดำเนินการตรวจประเมินตามข้อกำหนด
โรงงานต่างประเทศมี LOC แล้ว ผู้นำเข้าต้องขอ มอก. ใหม่หรือไม่
หากเป็นสินค้าที่อยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับ ผู้นำเข้ารายใหม่โดยทั่วไปยังต้องขอใบอนุญาตนำเข้าของตนเอง แม้โรงงานจะมี LOC อยู่แล้วก็ตาม โดยสามารถนำเอกสาร LOC มาใช้ประกอบการพิจารณาระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานได้ หากเข้าเงื่อนไขที่กำหนด
นำเข้าสินค้าจำนวนน้อย สามารถยกเว้นตรวจโรงงานได้ไหม
สามารถทำได้ในบางกรณี หากสินค้านั้นเข้าข่ายการนำเข้าเฉพาะครั้งและปฏิบัติตามเงื่อนไขของ สมอ. ทั้งประเภทสินค้า จำนวนที่อนุญาต และเอกสารประกอบคำขอ การนำเข้าสินค้าจำนวนน้อยจึงไม่ได้รับการยกเว้นตรวจโรงงานโดยอัตโนมัติ
ไม่ต้องตรวจโรงงาน ช่วยลดระยะเวลาการขอ มอก. ได้หรือไม่
การใช้เอกสาร LOC หรือ ISO 9001 แทนการตรวจโรงงานอาจช่วยลดระยะเวลาการประสานงานและขั้นตอนการตรวจประเมิน ณ โรงงานได้ แต่ระยะเวลารวมในการขอ มอก. ยังขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสาร การทดสอบสินค้า และการพิจารณาของ สมอ.
หมายเหตุสำหรับตรวจทานก่อนเผยแพร่: ข้อมูลเรื่องการใช้ ISO 9001 กับ มอก. 655 และ มอก. 2493 มีคำชี้แจงของ สมอ. รองรับ ส่วนเงื่อนไขเฉพาะของ มอก. 2948, 3438 และการเปลี่ยนแปลงข้อกำหนดของ มอก. 685 ตั้งแต่ 1 เมษายน 2569 ยังควรยืนยันประกาศฉบับปัจจุบันโดยเฉพาะ รวมถึงจำนวนสินค้าสูงสุดสำหรับการนำเข้าเฉพาะครั้ง จึงไม่ได้ระบุตัวเลขจำนวนไว้ในบทความนี้
