การติดตั้ง แผงโซล่าเซลล์ ให้มีคุณภาพและปลอดภัย ไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวแผงและอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงมาตรฐานการให้บริการ บุคลากร และขั้นตอนการติดตั้ง โดย มอก. เอส 176-2564 กำหนดข้อกำหนดด้านระบบการจัดการคุณภาพสำหรับบริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์โดยเฉพาะ บทความนี้ Livilution จะพาไปทำความเข้าใจข้อกำหนดสำคัญ เพื่อให้ผู้ประกอบการเตรียมความพร้อมก่อนดำเนินการ จด มอก. ได้อย่างถูกต้อง
สรุปแบบสั้นๆ
- มอก. เอส 176-2564 เป็นมาตรฐานด้านการบริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ เพื่อให้การให้บริการมีคุณภาพ เป็นระบบ และสม่ำเสมอ
- มอก. เอส 176-2564 ครอบคลุมการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ ทั้ง Off Grid, On Grid และ Hybrid
- ผู้ประกอบการต้องมีระบบจัดการคุณภาพ กำหนดกระบวนการทำงาน หน้าที่ความรับผิดชอบ และจัดเก็บเอกสารที่จำเป็นอย่างเป็นระบบ
- ผู้ให้บริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ต้องมีบุคลากรที่มีความสามารถ เช่น วิศวกร ช่างไฟฟ้า และช่างติดตั้งโซล่าเซลล์ พร้อมผ่านการฝึกอบรมด้านการติดตั้งและความปลอดภัย
- เครื่องมือ อุปกรณ์ตรวจวัด PPE และอุปกรณ์ในระบบโซล่าเซลล์ต้องเหมาะสม มีคุณภาพ พร้อมใช้งาน และเป็นไปตามข้อกำหนด
- กระบวนการบริการต้องครอบคลุมตั้งแต่การวางแผน ตรวจสอบหน้างาน ออกแบบ ติดตั้ง ควบคุมความปลอดภัย ตรวจสอบความพร้อมของระบบ จนถึงการส่งมอบ
- หลังส่งมอบต้องมีการติดตามความพึงพอใจ ช่องทางรับข้อร้องเรียน และนำผลที่ได้มาปรับปรุงคุณภาพการให้บริการอย่างต่อเนื่อง
- มอก. เอส 176-2564 เน้นมาตรฐาน “บริการติดตั้ง” ไม่ใช่มาตรฐานรับรองตัวแผงโซล่าเซลล์ จึงแตกต่างจาก มอก. ที่กำหนดข้อกำหนดสำหรับตัวผลิตภัณฑ์โดยตรง
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- มอก. เอส 176-2564 คืออะไร
- ทำไมผู้ประกอบการติดตั้งโซล่าเซลล์ควรรู้จัก มอก. เอส 176-2564
- มอก. เอส 176-2564 ครอบคลุมบริการอะไรบ้าง
- ข้อกำหนด มอก. เอส 176-2564 มีอะไรบ้าง
- บุคลากรติดตั้งโซล่าเซลล์ต้องมีคุณสมบัติอย่างไร
- เครื่องมือและอุปกรณ์ติดตั้งโซล่าเซลล์ต้องเป็นอย่างไร
- ขั้นตอนการบริการติดตั้งตาม มอก. เอส 176-2564
- มอก. เอส 176-2564 กำหนดเรื่องบริการหลังการติดตั้งอย่างไร
- มอก. เอส 176-2564 ต่างจาก มอก. แผงโซล่าเซลล์อย่างไร
มอก. เอส 176-2564 คืออะไร
มอก. เอส 176-2564 หรือมาตรฐานอุตสาหกรรมเอส การบริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ (Photovoltaic Module Installation Services) เป็นมาตรฐานที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมกำหนดขึ้นตามประกาศสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ฉบับที่ 49 (พ.ศ. 2564) ลงวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2564
มาตรฐานฉบับนี้จัดทำขึ้นจากการที่มีผู้ประกอบการ SMEs และ Startup ให้บริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์เพิ่มขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นข้อกำหนดเกี่ยวกับ ระบบการจัดการคุณภาพการบริการ สำหรับการรับรองผู้ประกอบการตามมาตรฐานอุตสาหกรรมเอส ตลอดจนส่งเสริมและยกระดับการให้บริการให้มีคุณภาพที่ดีและสม่ำเสมอ
ทำไมผู้ประกอบการติดตั้งโซล่าเซลล์ควรรู้จัก มอก. เอส 176-2564
มอก. เอส 176-2564 ช่วยกำหนดกรอบการทำงานตั้งแต่การบริหารองค์กร การพัฒนาบุคลากร การเลือกและตรวจสอบอุปกรณ์ การสำรวจหน้างาน การติดตั้งอย่างปลอดภัย การตรวจสอบระบบก่อนส่งมอบ ไปจนถึงการจัดการข้อร้องเรียนและปรับปรุงบริการ ทำให้ผู้ประกอบการสามารถนำข้อกำหนดไปใช้เป็นแนวทางพัฒนาระบบบริการให้มีขั้นตอนที่ชัดเจนและมีคุณภาพสม่ำเสมอ ซึ่งสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของมาตรฐานที่ต้องการส่งเสริมและสร้างความน่าเชื่อถือให้กับผู้ให้บริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์
มอก. เอส 176-2564 ครอบคลุมบริการอะไรบ้าง
ขอบข่ายของ มอก. เอส 176-2564 ครอบคลุมเฉพาะการให้บริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์เพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้าสำหรับระบบผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์ โดยในมาตรฐานแบ่งระบบผลิตไฟฟ้าจากโซล่าเซลล์ออกเป็น 3 ระบบ ได้แก่
1. ระบบโซล่าเซลล์แบบอิสระ (Off Grid)
ระบบผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์แบบอิสระ หรือ PV Stand-alone System / Off Grid เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ระบบสายส่งของการไฟฟ้าเข้าไม่ถึง โดยอุปกรณ์สำคัญอาจประกอบด้วยแผงโซล่าเซลล์ อุปกรณ์ควบคุมการประจุแบตเตอรี่ แบตเตอรี่ และอินเวอร์เตอร์
2. ระบบโซล่าเซลล์แบบต่อกับระบบจำหน่าย (On Grid)
ระบบผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์แบบต่อกับระบบจำหน่าย หรือ PV Grid Connected System / On Grid เป็นระบบที่ผลิตไฟฟ้าและแปลงไฟฟ้ากระแสตรงเป็นกระแสสลับผ่านอินเวอร์เตอร์ เพื่อเชื่อมต่อกับระบบจำหน่ายไฟฟ้า โดยมาตรฐานระบุว่าอินเวอร์เตอร์ที่ใช้ต้องได้รับการรับรองจากการไฟฟ้าก่อนจึงสามารถนำมาใช้งานและติดตั้งได้
3. ระบบโซล่าเซลล์แบบผสมผสาน (Hybrid)
PV Hybrid System คือระบบผลิตไฟฟ้าที่ออกแบบให้ทำงานร่วมกับแหล่งผลิตไฟฟ้าประเภทอื่น เช่น พลังงานลม เครื่องยนต์ดีเซล หรือไฟฟ้าพลังน้ำ โดยรูปแบบของระบบขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของแต่ละโครงการ
ข้อกำหนด มอก. เอส 176-2564 มีอะไรบ้าง
หัวใจสำคัญของ มอก. เอส 176-2564 อยู่ที่ข้อกำหนดคุณภาพการให้บริการ ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่คุณสมบัติของผู้ประกอบการ บุคลากรและเครื่องมือ กระบวนการติดตั้ง การส่งมอบ ไปจนถึงการรับข้อร้องเรียนและการปรับปรุงบริการอย่างต่อเนื่อง
ผู้ประกอบการต้องมีคุณสมบัติและระบบจัดการคุณภาพ
ผู้ประกอบการต้องเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลที่จดทะเบียนในประเทศไทย และได้รับใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองให้ประกอบธุรกิจบริการติดตั้งแผงเซลล์แสงอาทิตย์ รวมถึงต้องกำหนดขอบข่ายการให้บริการและจัดทำระบบการจัดการคุณภาพให้สอดคล้องกับมาตรฐานและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
นอกจากนี้ ต้องมีผังกระบวนการที่ครอบคลุมการให้บริการ และจัดเตรียมเอกสารหรือข้อมูลที่จำเป็นเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานและสามารถแสดงได้ว่าบริการเป็นไปตามกระบวนการที่กำหนด
ผู้บริหารต้องกำหนดนโยบายและให้ความสำคัญกับลูกค้า
เจ้าของกิจการหรือผู้บริหารต้องรับผิดชอบต่อระบบการจัดการคุณภาพ พร้อมกำหนด นโยบายคุณภาพเป็นเอกสาร แสดงความมุ่งมั่นต่อคุณภาพการให้บริการ การปฏิบัติตามข้อกำหนด และการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน ต้องทำความเข้าใจและตอบสนองความต้องการของลูกค้าโดยไม่ขัดต่อกฎหมาย มีการติดตามหรือสำรวจความพึงพอใจ และในกรณีนิติบุคคลต้องมีผังองค์กร รวมถึงกำหนดบทบาท หน้าที่ และความรับผิดชอบของบุคลากรอย่างชัดเจน
บุคลากรติดตั้งโซล่าเซลล์ต้องมีคุณสมบัติอย่างไร
มาตรฐานกำหนดให้ผู้ประกอบการมีบุคลากรที่มีความสามารถเพียงพอต่อการให้บริการ เช่น
- วิศวกร
- ช่างไฟฟ้า
- ช่างติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์
บุคลากรต้องได้รับการฝึกอบรมเกี่ยวกับการติดตั้งระบบโซล่าเซลล์และความปลอดภัยในการทำงาน ผู้ประกอบการต้องกำหนดความสามารถที่จำเป็น จัดการฝึกอบรม ประเมินผล และเก็บประวัติการฝึกอบรมไว้ตลอดอายุการทำงาน ทั้งนี้ หากบุคลากรมีใบรับรองคุณวุฒิวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง สามารถนำมาใช้แสดงแทนการฝึกอบรมและการประเมินผลได้ตามที่มาตรฐานกำหนด
เครื่องมือและอุปกรณ์ติดตั้งโซล่าเซลล์ต้องเป็นอย่างไร
ผู้ประกอบการต้องมีเครื่องมือและอุปกรณ์ที่จำเป็นสำหรับการติดตั้งอย่างเพียงพอ พร้อมดูแลรักษาให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน เช่น เครื่องมือช่างทั่วไป อุปกรณ์ตรวจวัด และอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล
ตัวอย่างอุปกรณ์ที่ระบุในมาตรฐาน ได้แก่ ไขควง ประแจ สว่าน เลื่อย คีม นั่งร้าน บันได มัลติมิเตอร์ เข็มทิศ รวมถึง PPE เช่น หมวกนิรภัย แว่นตานิรภัย ถุงมือนิรภัย เข็มขัดนิรภัย และรองเท้านิรภัย
ส่วนอุปกรณ์ของระบบผลิตไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์ เช่น แผงโซล่าเซลล์ Charge Controller แบตเตอรี่ อินเวอร์เตอร์ ระบบป้องกันฟ้าผ่า สายไฟ และอุปกรณ์ประกอบโครงสร้าง ต้องมีคุณภาพ ได้รับการขึ้นทะเบียนหากมีข้อกำหนด และเป็นไปตามกฎหมายหรือข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
ขั้นตอนการบริการติดตั้งตาม มอก. เอส 176-2564
ก่อนติดตั้ง ต้องกำหนดขอบเขตและตรวจสอบหน้างาน
ผู้ประกอบการต้องวางแผนและควบคุมกิจกรรมที่จำเป็นสำหรับการให้บริการ โดยกำหนดข้อกำหนดของบริการ เกณฑ์การยอมรับ และรายละเอียดที่ตกลงกับลูกค้าให้ชัดเจน เช่น ประเภทระบบและอุปกรณ์ที่จะนำมาใช้
นอกจากนี้ ต้องกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับการส่งมอบ การรับประกัน และการบำรุงรักษา รวมถึงแจ้งข้อมูลบริการและค่าใช้จ่ายอย่างชัดเจน และทบทวนข้อตกลงกับลูกค้าเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง
การจัดซื้ออุปกรณ์ต้องตรวจสอบตามข้อกำหนด
ผลิตภัณฑ์หรืออุปกรณ์ที่จัดซื้อต้องตรงตามข้อกำหนดหรือกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และต้องมีการทวนสอบว่าสินค้าหรือบริการที่จัดซื้อเป็นไปตามข้อกำหนด
นอกจากนี้ ต้องมีผลิตภัณฑ์ในปริมาณที่เพียงพอต่อการให้บริการและจัดเก็บอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพ
ระหว่างติดตั้ง ต้องควบคุมคุณภาพและความปลอดภัย
ในการติดตั้ง ผู้ประกอบการต้องมีคู่มือปฏิบัติงานตามความเหมาะสม ใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ถูกต้อง รวมถึง ตรวจสอบพื้นที่หน้างานก่อนติดตั้ง มีการออกแบบ และทวนสอบงานทั้งระหว่างและหลังการติดตั้ง
ช่างและผู้เกี่ยวข้องต้องสวม PPE และคำนึงถึงความปลอดภัยในประเด็นสำคัญ เช่น การทำงานบนที่สูง อันตรายจากไฟฟ้า อัคคีภัย และวัตถุตกจากที่สูง
หากงานเกี่ยวข้องกับการขออนุญาตติดตั้ง การขออนุญาตก่อสร้างอาคาร หรือแบบระบบผลิตไฟฟ้าด้วยเซลล์แสงอาทิตย์ ก็ต้องดำเนินการให้เป็นไปตามข้อกำหนดและข้อบัญญัติท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง
หลังติดตั้ง ต้องตรวจระบบก่อนส่งมอบ
หลังการติดตั้งต้องมีการตรวจความพร้อมของระบบก่อนตรวจรับ พร้อมจัดทำข้อมูลระบบ คู่มือการใช้งานและบำรุงรักษา รวมถึงใบรับรองการตรวจสอบความพร้อมของระบบ หากมี
ก่อนส่งมอบ ผู้ประกอบการต้องทวนสอบว่าบริการเป็นไปตามข้อกำหนด หากงานไม่ผ่านเกณฑ์ต้องยังไม่ส่งมอบให้ลูกค้า เว้นแต่ได้รับการอนุมัติจากลูกค้าหรือผู้มีอำนาจ และต้องเก็บเอกสารหลักฐานเกี่ยวกับการยอมรับบริการไว้
มอก. เอส 176-2564 กำหนดเรื่องบริการหลังการติดตั้งอย่างไร
ข้อกำหนดไม่ได้สิ้นสุดเมื่อส่งมอบระบบโซล่าเซลล์ แต่ผู้ประกอบการยังต้องติดตามคุณภาพการบริการ โดยครอบคลุมเรื่องสำคัญ ได้แก่ การสำรวจความพึงพอใจของลูกค้า การจัดให้มีช่องทางรับข้อร้องเรียน เช่น โทรศัพท์หรือช่องทางออนไลน์ และการดำเนินการกับข้อร้องเรียนอย่างเหมาะสม
ข้อมูลจากการตรวจสอบบริการ ปัญหาที่พบ ความพึงพอใจ และข้อร้องเรียนของลูกค้าต้องถูกนำมาวิเคราะห์เพื่อ ปรับปรุงคุณภาพการให้บริการอย่างต่อเนื่อง พร้อมมีระบบควบคุมเอกสารและข้อมูลให้เพียงพอ เหมาะสม ปลอดภัย และเป็นปัจจุบัน
มอก. เอส 176-2564 ต่างจาก มอก. แผงโซลาร์เซลล์อย่างไร
สิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบการควรแยกให้ออกคือ มอก. เอส 176-2564 เป็นมาตรฐานด้าน “การบริการติดตั้ง” จึงเน้นระบบบริหารคุณภาพ บุคลากร เครื่องมือ กระบวนการทำงาน ความปลอดภัย การตรวจรับ และการดูแลลูกค้า
ส่วนมาตรฐาน มอก. ที่กำหนดสำหรับ ตัวแผงเซลล์แสงอาทิตย์หรืออุปกรณ์ในระบบ จะมุ่งไปที่คุณสมบัติ ประสิทธิภาพ หรือความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์นั้น ๆ ดังนั้น การที่แผงโซล่าเซลล์ผ่านมาตรฐานผลิตภัณฑ์ จึงเป็นคนละประเด็นกับการที่ผู้ประกอบการให้บริการติดตั้งตามระบบคุณภาพของ มอก. เอส 176-2564
โดยสรุป มอก. เอส 176-2564 ครอบคลุมมาตรฐานการให้บริการติดตั้งแผงโซล่าเซลล์ตั้งแต่การบริหารจัดการ บุคลากร เครื่องมือและอุปกรณ์ การตรวจสอบหน้างาน ความปลอดภัยระหว่างติดตั้ง ไปจนถึงการตรวจรับและบริการหลังส่งมอบ ผู้ประกอบการที่ต้องการขอการรับรองจึงควรเตรียมทั้งระบบการทำงาน เอกสาร และขั้นตอนการให้บริการให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของมาตรฐาน หากไม่แน่ใจว่าธุรกิจต้องเตรียมความพร้อมด้านใด หรือเอกสารและระบบที่มีอยู่สอดคล้องกับข้อกำหนดแล้วหรือไม่ Livilution บริการรับจด มอก. พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยดูแลตั้งแต่การตรวจสอบความพร้อมไปจนถึงขั้นตอนการดำเนินการ เพียงกรอกข้อมูลเพื่อให้ทีมงานติดต่อกลับ หรือ Add LINE: @liviconsult ปรึกษาเบื้องต้นฟรี
