สรุปสั้น: เครื่องหมายการค้าที่จดในไทยคุ้มครองเฉพาะในไทย ถ้าจะขายแบรนด์ในต่างประเทศ ต้อง จดเครื่องหมายการค้าต่างประเทศ ในประเทศที่เป็นตลาดเป้าหมายด้วย ทางที่สะดวกสำหรับเจ้าของแบรนด์ไทยคือ ระบบมาดริด (Madrid System) ขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) ซึ่งยื่นคำขอเดียวผ่านกรมทรัพย์สินทางปัญญา แล้วเลือกประเทศที่ต้องการได้หลายประเทศ เงื่อนไขสำคัญคือต้องมีคำขอหรือทะเบียนเครื่องหมายในไทยก่อน
ข่าวล่าสุด: กรมทรัพย์สินทางปัญญาจับมือ WIPO สอนยื่นคำขอผ่านระบบมาดริด
เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ประกาศจัดสัมมนาออนไลน์ร่วมกับ WIPO หัวข้อ “การยื่นคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าระหว่างประเทศภาคปฏิบัติ : คำแนะนำจากกรมทรัพย์สินทางปัญญาเกี่ยวกับการใช้งานระบบมาดริด” ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 ผ่านระบบ Zoom โดยไม่มีค่าใช้จ่าย เนื้อหาครอบคลุมประเด็นที่ต้องพิจารณาก่อนยื่น การใช้งานระบบ ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และการเตรียมคำขอให้ครบถ้วน
รองอธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาย้ำหลักการว่า “จดที่ไหน คุ้มครองที่นั่น” ผู้ประกอบการจึงควรวางแผนจดให้ครอบคลุมประเทศที่เป็นตลาดเป้าหมาย ผู้สนใจลงทะเบียนได้ที่ลิงก์ของกรมในแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ หรือสอบถามกองพัฒนาความร่วมมือทรัพย์สินทางปัญญา โทร. 02-547-4656
ทำไมเครื่องหมายที่จดในไทยไม่คุ้มครองในต่างประเทศ
สิทธิในเครื่องหมายการค้าเป็นสิทธิตามกฎหมายของแต่ละประเทศ ทะเบียนที่ออกโดยกรมทรัพย์สินทางปัญญาจึงมีผลเฉพาะในไทย ถ้าคุณส่งสินค้าไปขายในประเทศอื่น หรือขายผ่านแพลตฟอร์มต่างประเทศ โดยไม่ได้จดไว้ที่นั่น อาจเจอปัญหาเหล่านี้
- มีคนในประเทศนั้นยื่นจดชื่อแบรนด์ของคุณไว้ก่อน แล้วอ้างสิทธิกับคุณ
- ร้องเรียนสินค้าลอกเลียนบนแพลตฟอร์มในประเทศนั้นได้ยาก เพราะไม่มีทะเบียนในพื้นที่
- ตัวแทนจำหน่ายหรือคู่ค้าต่างประเทศอาจขอดูหลักฐานทะเบียนก่อนตกลงสัญญา
ปัญหาการถูกแย่งจดเกิดได้ทั้งในไทยและต่างประเทศ อ่านทางแก้ในไทยได้ที่ ถูกแย่งจดเครื่องหมายการค้า ทำอย่างไร
ระบบมาดริดคืออะไร
ระบบมาดริดเป็นระบบจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าระหว่างประเทศที่บริหารโดย WIPO ภายใต้พิธีสารมาดริด ไทยเป็นภาคีของพิธีสารนี้ เจ้าของแบรนด์ไทยจึงใช้กรมทรัพย์สินทางปัญญาเป็น สำนักงานต้นกำเนิด ในการยื่นคำขอระหว่างประเทศได้ จุดเด่นตามคู่มือของกรม คือ
- ยื่นคำขอเดียว ด้วยภาษาเดียว และชำระค่าธรรมเนียมเป็นเงินสกุลเดียว (ฟรังก์สวิส)
- เลือกขอรับความคุ้มครองได้หลายประเทศภาคีพร้อมกัน
- บริหารทะเบียนจากศูนย์กลาง เช่น เปลี่ยนชื่อหรือที่อยู่เจ้าของ หรือขยายความคุ้มครองไปยังประเทศเพิ่มเติม ผ่านแบบฟอร์มของ WIPO
ตามข่าวของกรม ระบบมาดริดมีภาคีสมาชิกกว่า 133 ประเทศ ตรวจรายชื่อภาคีล่าสุดได้จากเว็บไซต์ WIPO ก่อนวางแผน
ใครยื่นผ่านระบบมาดริดในไทยได้
ผู้ยื่นผ่านกรมทรัพย์สินทางปัญญาต้องเข้าเงื่อนไขอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ มีสัญชาติไทย มีภูมิลำเนาในไทย หรือมีสถานประกอบการทางอุตสาหกรรมหรือพาณิชยกรรมที่แท้จริงในไทย และที่สำคัญคือต้องมี เครื่องหมายพื้นฐาน ในไทยก่อน ซึ่งเป็นได้ทั้ง
- คำขอพื้นฐาน (Basic Application) คือคำขอจดทะเบียนที่ยื่นไว้กับกรมแล้ว หรือ
- ทะเบียนพื้นฐาน (Basic Registration) คือเครื่องหมายที่จดทะเบียนในไทยแล้ว
รายละเอียดในคำขอระหว่างประเทศ ทั้งชื่อเจ้าของ ที่อยู่ รูปเครื่องหมาย และรายการสินค้าหรือบริการ ต้องตรงกับเครื่องหมายพื้นฐาน และรายการสินค้าต้องไม่กว้างเกินกว่าที่ระบุในไทย
ขั้นตอนยื่นคำขอระหว่างประเทศผ่านระบบมาดริด
- ตรวจค้นและยื่นคำขอในไทย ตรวจว่าชื่อไม่ซ้ำหรือคล้ายของผู้อื่น แล้วยื่นคำขอจดทะเบียนในไทยเพื่อใช้เป็นเครื่องหมายพื้นฐาน ดูวิธีตรวจค้นด้วยตัวเองได้ที่ ตรวจสอบเครื่องหมายการค้าด้วยตัวเอง
- เลือกประเทศและจำพวก ระบุประเทศภาคีที่ต้องการความคุ้มครอง และรายการสินค้าหรือบริการที่อยู่ในขอบเขตของเครื่องหมายพื้นฐาน
- กรอกแบบฟอร์ม MM2 สำหรับคำขอที่ยื่นจากไทยต้องใช้ภาษาอังกฤษ ถ้าเครื่องหมายมีคำที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ เช่น คำภาษาไทย ต้องเตรียมคำแปลและการถอดเสียง
- ชำระค่าธรรมเนียมต่อ WIPO เป็นเงินฟรังก์สวิส ประกอบด้วยค่าธรรมเนียมพื้นฐาน (อัตราต่างกันระหว่างเครื่องหมายขาวดำกับเครื่องหมายสี) ค่าธรรมเนียมตามประเทศที่เลือก ซึ่งบางประเทศเรียกเก็บเป็นค่าธรรมเนียมเฉพาะราย และค่าธรรมเนียมเสริมเมื่อเกิน 3 จำพวก ตรวจอัตราล่าสุดได้ที่เว็บไซต์ WIPO
- กรมทรัพย์สินทางปัญญารับรองคำขอ กรมในฐานะสำนักงานต้นกำเนิดตรวจคุณสมบัติผู้ยื่นและความตรงกันกับเครื่องหมายพื้นฐาน แล้วส่งต่อให้ WIPO
- WIPO ตรวจแบบและบันทึกทะเบียนระหว่างประเทศ ถ้ามีข้อบกพร่องจะแจ้งให้แก้ไข เมื่อผ่านแล้วจะบันทึกทะเบียน ประกาศในหนังสือประกาศออนไลน์ของ WIPO และแจ้งไปยังประเทศที่เลือก
- แต่ละประเทศพิจารณาตามกฎหมายของตน ประเทศปลายทางอาจรับคุ้มครองหรือปฏิเสธก็ได้ ถ้าถูกปฏิเสธหรือถูกขอให้ดำเนินการเพิ่ม ต้องแต่งตั้งตัวแทนในประเทศนั้นไปดำเนินการกับสำนักงานปลายทางโดยตรง
สิ่งที่ต้องรู้ก่อนเลือกระบบมาดริด
ทะเบียนระหว่างประเทศยังผูกกับเครื่องหมายพื้นฐานในไทย
ในช่วงแรกหลังได้ทะเบียนระหว่างประเทศ ถ้าคำขอพื้นฐานในไทยถูกปฏิเสธหรือทะเบียนพื้นฐานถูกเพิกถอน ทะเบียนระหว่างประเทศจะสิ้นผลตามไปด้วย หลักนี้เรียกว่า Central Attack คู่มือของกรมระบุช่วงเวลาที่ผูกกันไว้ ดังนั้นเครื่องหมายพื้นฐานในไทยต้องแข็งแรง ตรวจค้นให้ดีก่อนยื่น และเลือกรายการสินค้าให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น
ประเทศปลายทางตัดสินเอง
การได้ทะเบียนระหว่างประเทศไม่ได้แปลว่าทุกประเทศที่เลือกจะรับคุ้มครอง แต่ละประเทศตรวจตามกฎหมายของตัวเอง ชื่อที่จดได้ในไทยอาจติดเครื่องหมายเดิมหรือข้อห้ามในอีกประเทศหนึ่ง
บางกรณียื่นตรงในแต่ละประเทศเหมาะกว่า
ถ้าประเทศเป้าหมายไม่ใช่ภาคีระบบมาดริด หรือต้องการจดรูปแบบเครื่องหมายเฉพาะสำหรับตลาดนั้น เช่น ชื่อภาษาท้องถิ่น การยื่นตรงผ่านตัวแทนในประเทศนั้นอาจเหมาะกว่า ควรเทียบทั้งค่าใช้จ่ายรวมและความสะดวกในการบริหารทะเบียน
เช็กลิสต์ก่อนจดเครื่องหมายการค้าต่างประเทศ
- มีคำขอหรือทะเบียนเครื่องหมายในไทยที่ชื่อเจ้าของและรูปเครื่องหมายตรงกับที่จะใช้ในต่างประเทศ
- รู้ว่าจะขายสินค้าในประเทศใด ผ่านช่องทางใด และสินค้าอยู่ในจำพวกใด
- ตรวจค้นเบื้องต้นในฐานข้อมูลเครื่องหมายของ WIPO หรือของประเทศเป้าหมาย
- เตรียมคำแปลและการถอดเสียงของคำที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ
- เตรียมช่องทางชำระเงินเป็นฟรังก์สวิสตามวิธีที่ WIPO รองรับ
- วางแผนเรื่องตัวแทนในประเทศปลายทาง กรณีถูกปฏิเสธหรือถูกคัดค้าน
คำถามที่พบบ่อย
จดเครื่องหมายการค้าในไทยแล้ว คุ้มครองต่างประเทศไหม
ไม่คุ้มครอง ทะเบียนในไทยมีผลเฉพาะในไทย ถ้าจะใช้แบรนด์ในประเทศอื่นต้องจดในประเทศนั้น ไม่ว่าจะผ่านระบบมาดริดหรือยื่นตรง
ยังไม่ได้ทะเบียนในไทย ยื่นระบบมาดริดได้ไหม
ได้ ถ้ามีคำขอจดทะเบียนที่ยื่นไว้กับกรมทรัพย์สินทางปัญญาแล้ว เพราะใช้คำขอพื้นฐานแทนทะเบียนพื้นฐานได้ แต่ถ้าคำขอในไทยถูกปฏิเสธ ทะเบียนระหว่างประเทศจะได้รับผลกระทบด้วย
ระบบมาดริดใช้ภาษาอะไร
สำหรับคำขอที่ยื่นผ่านประเทศไทย กรมกำหนดให้ใช้ภาษาอังกฤษในแบบฟอร์ม MM2
ค่าธรรมเนียมระบบมาดริดจ่ายให้ใคร
ค่าธรรมเนียมระหว่างประเทศชำระเป็นเงินฟรังก์สวิสต่อ WIPO โดยตรง อัตราขึ้นกับประเภทเครื่องหมาย จำนวนจำพวก และประเทศที่เลือก ตรวจอัตราล่าสุดได้จากเว็บไซต์ WIPO
จดเครื่องหมายการค้าที่จีนผ่านระบบมาดริดได้ไหม
ทำได้ถ้าประเทศปลายทางเป็นภาคีระบบมาดริด ควรตรวจรายชื่อภาคีล่าสุดบนเว็บไซต์ WIPO และเตรียมพร้อมว่าสำนักงานปลายทางจะพิจารณาตามกฎหมายของประเทศนั้น
เริ่มจากเครื่องหมายพื้นฐานในไทยให้แข็งแรง
Livilution Consult ให้บริการด้านเครื่องหมายการค้ามา 6 ปี เราช่วยตรวจค้นความเหมือนคล้าย วางแผนจำพวกให้รองรับตลาดต่างประเทศ และยื่นคำขอในไทยเพื่อใช้เป็นเครื่องหมายพื้นฐาน ดูรายละเอียดได้ที่ บริการรับจดเครื่องหมายการค้า (เริ่มต้น 15,000 บาทต่อคำขอ ตรวจค้นความเหมือนคล้ายเริ่มต้น 500 บาทต่อครั้ง ยังไม่รวม VAT และค่าธรรมเนียมราชการ) และอ่านพื้นฐานได้ที่ เครื่องหมายการค้าคืออะไร
บอกเราว่าจะขายแบรนด์ในประเทศใด ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- สยามรัฐ 27 ต.ค. 2569 (กรมทรัพย์สินทางปัญญาชวนสัมมนาระบบมาดริด): siamrath.co.th/press-release/331536
- สำนักข่าวพาณิชย์ 27 ต.ค. 2569: commercenewsagency.com/news/9896
- กรมทรัพย์สินทางปัญญา คู่มือการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าระหว่างประเทศภายใต้พิธีสารมาดริดในประเทศไทย: ipthailand.go.th (PDF)
- ลงทะเบียนสัมมนาออนไลน์ระบบมาดริด (5 พ.ย. 2569): qr.ipthailand.go.th/jiQiaVjC
- WIPO Madrid System: wipo.int/en/web/madrid-system
- กรมทรัพย์สินทางปัญญา: ipthailand.go.th
ข้อมูล ณ วันที่ 28 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
