ฟิวส์ในระบบโซลาร์เซลล์ต้องรองรับวงจรไฟฟ้ากระแสตรงและสามารถตัดกระแสผิดปกติได้อย่างปลอดภัย จึงไม่ควรใช้ฟิวส์ทั่วไปแทนฟิวส์ที่ออกแบบมาสำหรับระบบ PV โดยเฉพาะ บทความนี้ Livilution สรุปขอบข่ายและข้อกำหนดสำคัญของ มอก. 60269 เล่ม 6-2567 เพื่อให้ผู้ผลิตและผู้นำเข้าเลือกผลิตภัณฑ์ได้ถูกต้อง พร้อมเตรียมความพร้อมก่อน จด มอก. และวางจำหน่ายในประเทศไทย
สรุปแบบสั้นๆ
- มอก. 60269 เล่ม 6-2567 เป็นมาตรฐานสำหรับฟิวส์แรงดันไฟฟ้าต่ำที่ใช้ป้องกันระบบพลังงานเซลล์แสงอาทิตย์ โดยใช้ร่วมกับข้อกำหนดทั่วไปของ มอก. 2109 เล่ม 1
- ครอบคลุมฟิวส์ประเภท gPV สำหรับป้องกัน PV String และ PV Array ในวงจรไฟฟ้ากระแสตรงไม่เกิน 1,500 V DC
- ฟิวส์ต้องมีพิกัดแรงดัน พิกัดกระแส คุณลักษณะเวลา–กระแส และความสามารถในการตัดวงจรเหมาะกับระบบโซลาร์เซลล์
- รูปแบบฟิวส์ในขอบข่ายแบ่งเป็น Type A–E ตามโครงสร้าง ขนาด และลักษณะหน้าสัมผัส
- ต้องผ่านการทดสอบด้านอุณหภูมิ การสูญเสียกำลัง กระแสที่ต้องไม่ขาดและต้องขาด คุณลักษณะเวลา–กระแส และความสามารถในการตัดวงจร
- รายงาน IEC 60269-6 ใช้ประกอบการยื่นขอได้ตามเงื่อนไข แต่ไม่ทดแทนใบอนุญาต มอก. เมื่อผลิตภัณฑ์อยู่ภายใต้การบังคับใช้
- หลังได้รับอนุญาต ต้องแสดงเครื่องหมายมาตรฐานและข้อมูลผลิตภัณฑ์ในตำแหน่งที่มองเห็นได้ชัดเจนตามหลักเกณฑ์
- ก่อนยื่นคำขอ ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรตรวจสอบประเภท รุ่น พิกัด รายงานผลทดสอบ ฉลาก และระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานให้ครบถ้วน
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- มอก. 60269 เล่ม 6-2567 คืออะไร
- มอก. 60269 เล่ม 6-2567 ครอบคลุมฟิวส์แบบไหน
- ฟิวส์โซลาร์เซลล์แบบไหนถูกหลัก มอก. 60269 เล่ม 6-2567
- รูปแบบฟิวส์ที่อยู่ในขอบข่ายมาตรฐาน
- ฟิวส์ PV ต้องผ่านการทดสอบอะไรบ้าง
- มี IEC 60269-6 แล้ว ต้องขอ มอก. อีกไหม
- การแสดงเครื่องหมายบนฟิวส์ต้องเป็นอย่างไร
- ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรเตรียมอะไรบ้าง ก่อนยื่น มอก.
มอก. 60269 เล่ม 6-2567 คืออะไร
มอก. 60269 เล่ม 6-2567 เป็นมาตรฐานฟิวส์แรงดันไฟฟ้าต่ำ เล่ม 6 ซึ่งกำหนดคุณลักษณะเพิ่มเติมสำหรับตัวฟิวส์ที่ใช้ป้องกันระบบพลังงานเซลล์แสงอาทิตย์ โดยต้องพิจารณาร่วมกับข้อกำหนดทั่วไปของ มอก. 2109 เล่ม 1 หรือ IEC 60269-1
มาตรฐานนี้กำหนดรายละเอียดสำคัญของฟิวส์ ได้แก่
- ค่าพิกัดทางไฟฟ้า
- ประเภทการใช้งาน
- อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นระหว่างใช้งาน
- การสูญเสียกำลัง
- คุณลักษณะเวลา–กระแส
- ความสามารถในการตัดวงจร
- รูปแบบและขนาดของฟิวส์
- การทดสอบและการแสดงเครื่องหมาย
มอก. 60269 เล่ม 6-2567 ครอบคลุมฟิวส์แบบไหน
มาตรฐานนี้ครอบคลุม ตัวฟิวส์สำหรับระบบโซลาร์เซลล์ประเภท gPV ซึ่งใช้ป้องกันส่วนต่าง ๆ ดังนี้
- แถวอนุกรมของแผงโซลาร์เซลล์ หรือ PV String
- ชุดแผงโซลาร์เซลล์ หรือ PV Array
- สายไฟและอุปกรณ์ในวงจร PV
- อุปกรณ์ฝั่งอินเวอร์เตอร์ที่อาจปล่อยกระแสย้อนกลับเข้าสู่ PV Array
ขอบข่ายหลักครอบคลุมวงจรที่มีแรงดันไฟฟ้ากระแสตรงไม่เกิน 1,500 V DC และอาจนำไปใช้กับวงจรที่มีแรงดันสูงกว่านี้ได้เท่าที่ข้อกำหนดสามารถใช้บังคับได้ ตามข้อมูลขอบข่ายของ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
ฟิวส์โซลาร์เซลล์แบบไหนถูกหลัก มอก. 60269 เล่ม 6-2567
ฟิวส์ที่เป็นไปตามมาตรฐานต้องมีคุณสมบัติสำคัญดังต่อไปนี้
1. ต้องเป็นฟิวส์ประเภท gPV
ฟิวส์ต้องระบุประเภทการใช้งานเป็น gPV ซึ่งหมายถึงฟิวส์ที่ออกแบบมาเพื่อป้องกันวงจรในระบบโซลาร์เซลล์โดยเฉพาะ สามารถตัดกระแสผิดปกติในวงจร DC และรองรับลักษณะกระแสของ PV String หรือ PV Array ได้
ดังนั้น ฟิวส์สำหรับวงจร AC หรือฟิวส์อุตสาหกรรมทั่วไป แม้มีพิกัดกระแสใกล้เคียงกัน ก็ไม่ควรนำมาใช้แทนโดยไม่ได้ตรวจสอบมาตรฐานและความสามารถในการตัดวงจร DC
2. พิกัดแรงดันต้องไม่น้อยกว่าแรงดันสูงสุดของระบบ
แรงดันไฟฟ้าที่กำหนดของฟิวส์ต้องเหมาะกับแรงดัน DC สูงสุดของวงจร เช่น 1,000 V DC หรือ 1,500 V DC การเลือกฟิวส์ที่มีพิกัดแรงดันต่ำกว่าระบบอาจทำให้ไม่สามารถดับอาร์กไฟฟ้าหรือตัดวงจรได้อย่างปลอดภัย
3. พิกัดกระแสต้องตรงกับการออกแบบวงจร
กระแสไฟฟ้าที่กำหนดของฟิวส์ต้องสัมพันธ์กับกระแสของ PV String จำนวนสายที่ต่อขนาน ขนาดสายไฟ และพิกัดกระแสย้อนกลับสูงสุดของแผงโซลาร์เซลล์ การเลือกฟิวส์ไม่ควรพิจารณาเฉพาะกระแสใช้งานปกติ แต่ต้องตรวจสอบข้อกำหนดจากผู้ผลิตแผงและการออกแบบระบบร่วมด้วย
4. ต้องมีความสามารถในการตัดวงจรตามพิกัด
ฟิวส์ต้องสามารถตัดกระแสลัดวงจรได้ตามค่าที่กำหนด โดยไม่เกิดความเสียหายที่เป็นอันตราย เนื่องจากวงจร DC มีโอกาสเกิดอาร์กไฟฟ้าต่อเนื่องและดับได้ยากกว่าวงจร AC ความสามารถในการตัดวงจรจึงเป็นข้อมูลสำคัญที่ต้องตรวจสอบ
5. ต้องผ่านข้อกำหนดด้านเวลา–กระแส
ฟิวส์ต้องไม่ขาดระหว่างการทำงานปกติโดยไม่มีเหตุจำเป็น แต่ต้องตัดวงจรภายในเวลาที่กำหนดเมื่อเกิดกระแสเกิน คุณลักษณะเวลา–กระแสจึงต้องเป็นไปตามเกณฑ์ของฟิวส์ประเภท gPV
6. ต้องควบคุมอุณหภูมิและการสูญเสียกำลัง
เมื่อมีกระแสไหลผ่าน ฟิวส์ต้องมีอุณหภูมิเพิ่มขึ้นและการสูญเสียกำลังไม่เกินค่าที่มาตรฐานกำหนด เพื่อป้องกันความร้อนสะสมที่อาจส่งผลต่อฐานฟิวส์ ตู้รวมสาย และอุปกรณ์ใกล้เคียง
รูปแบบฟิวส์ที่อยู่ในขอบข่ายมาตรฐาน
หลักเกณฑ์การอนุญาตแบ่งฟิวส์ gPV ตามลักษณะหน้าสัมผัสและรูปแบบผลิตภัณฑ์ ดังนี้
| ระบบฟิวส์ | ลักษณะ |
|---|---|
| Type A | ตัวฟิวส์มีฝาครอบหน้าสัมผัสทรงกระบอก เช่น 10×38, 14×51 และ 10×85 |
| Type B | ตัวฟิวส์ทรงกระบอกที่มีหน้าสัมผัสแบบใบมีด |
| Type C | ตัวฟิวส์ที่มีหน้าสัมผัสแบบใบมีด |
| Type D | ตัวฟิวส์แบบยาวที่มีหน้าสัมผัสแบบใบมีด |
| Type E | ตัวฟิวส์ที่มีหน้าสัมผัสยึดด้วยสลักเกลียว |
ผู้ผลิตและผู้นำเข้าต้องจำแนกผลิตภัณฑ์ตามประเภท ระบบ ขนาด พิกัดแรงดัน และพิกัดกระแสให้ชัดเจน เนื่องจากข้อมูลเหล่านี้มีผลต่อการเก็บตัวอย่างทดสอบและขอบข่ายที่ระบุในใบอนุญาต
ฟิวส์ PV ต้องผ่านการทดสอบอะไรบ้าง
ฟิวส์ PV ต้องผ่านการทดสอบตามข้อกำหนดของ มอก. 60269 เล่ม 6-2567 และข้อกำหนดทั่วไปของ มอก. 2109 เล่ม 1 (IEC 60269-1) โดยมีรายการ ได้แก่
- การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิและการสูญเสียกำลัง เพื่อตรวจสอบว่าฟิวส์ไม่เกิดความร้อนสะสมเกินเกณฑ์ขณะใช้งาน
- กระแสที่ฟิวส์ต้องไม่ขาด เพื่อตรวจสอบว่าฟิวส์สามารถทำงานต่อเนื่องภายใต้กระแสปกติได้
- กระแสที่ฟิวส์ต้องขาด เพื่อตรวจสอบว่าฟิวส์ตัดวงจรได้เมื่อมีกระแสเกินตามที่กำหนด
- คุณลักษณะเวลา–กระแส เพื่อตรวจสอบระยะเวลาที่ฟิวส์ใช้ตัดวงจรในแต่ละระดับกระแส
- ความสามารถในการตัดวงจร เพื่อตรวจสอบว่าฟิวส์ตัดกระแสลัดวงจร DC ได้อย่างปลอดภัย โดยไม่แตกร้าวหรือก่อให้เกิดอันตราย
- ความทนทานของฟิวส์ เพื่อตรวจสอบว่าสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงของกระแสและสภาพการใช้งานในระบบโซลาร์เซลล์ได้
- ขนาด โครงสร้าง และการแสดงเครื่องหมาย เพื่อตรวจสอบว่าผลิตภัณฑ์ตรงตามประเภท พิกัด และข้อมูลที่ผู้ผลิตระบุ
โรงงานต้องมีเครื่องมือสำหรับตรวจสอบ อุณหภูมิและการสูญเสียกำลัง รวมถึง กระแสที่ฟิวส์ต้องไม่ขาดและต้องขาด เป็นประจำ ส่วนรายงานผลทดสอบตาม IEC 60269-6 สามารถใช้ประกอบการยื่นขอได้ หากมีอายุไม่เกิน 3 ปี ออกจากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 หรือ มอก. 17025 และผ่านการทวนสอบจาก สมอ. ตาม หลักเกณฑ์เฉพาะในการตรวจสอบเพื่อการอนุญาต
มี IEC 60269-6 แล้ว ต้องขอ มอก. อีกไหม
รายงาน IEC 60269-6 สามารถใช้เป็นเอกสารประกอบการพิจารณาได้ หากเป็นไปตามเงื่อนไขเรื่องอายุรายงาน ขอบข่ายการรับรองของห้องปฏิบัติการ และรายละเอียดของรุ่นที่ยื่นคำขอ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะได้รับใบอนุญาต มอก. โดยอัตโนมัติ
เมื่อกฎหมายกำหนดให้ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวเป็นสินค้าควบคุมและมีผลบังคับใช้ ผู้ผลิตหรือนำเข้าเพื่อจำหน่ายในประเทศไทยต้องยื่นขอใบอนุญาตจาก สมอ. รวมถึงผ่านการตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
การแสดงเครื่องหมายบนฟิวส์ต้องเป็นอย่างไร
หลังจากได้รับใบอนุญาตแล้ว ต้องแสดงเครื่องหมายมาตรฐานในตำแหน่งที่มองเห็นได้ง่ายและชัดเจน โดยหลักเกณฑ์กำหนดให้
- แสดงเครื่องหมายมาตรฐานบนผลิตภัณฑ์
- สามารถแสดงบนสิ่งบรรจุหรือหีบห่อเพิ่มเติมได้
- เครื่องหมายมาตรฐานมีขนาดไม่น้อยกว่า 5 มิลลิเมตร
- แสดงข้อมูลผลิตภัณฑ์ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์บริเวณเดียวกับเครื่องหมาย
- ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มีขนาดไม่น้อยกว่า 10 มิลลิเมตร
นอกจากนี้ ควรตรวจสอบข้อมูลประเภท gPV พิกัดแรงดัน พิกัดกระแส ผู้ผลิต และรุ่นของผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับเอกสารและขอบข่ายใบอนุญาต
ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรเตรียมอะไรบ้าง ก่อนยื่น มอก.
ก่อนยื่นขอ มอก. ควรตรวจสอบข้อมูลต่อไปนี้ให้ครบถ้วน
- ผลิตภัณฑ์เป็นฟิวส์ gPV และอยู่ในขอบข่ายมาตรฐานหรือไม่
- ประเภท ระบบ ขนาด และลักษณะหน้าสัมผัสของฟิวส์
- พิกัดแรงดันและพิกัดกระแสของแต่ละรุ่น
- รายงานผลทดสอบครอบคลุมรุ่นที่ยื่นคำขอหรือไม่
- ห้องปฏิบัติการได้รับการรับรองตามเงื่อนไขหรือไม่
- โรงงานมีระบบควบคุมคุณภาพและเครื่องมือทดสอบที่จำเป็นหรือไม่
- รูปแบบฉลากและตำแหน่งแสดงเครื่องหมายเป็นไปตามหลักเกณฑ์หรือไม่
การจำแนกรุ่นและขอบข่ายผลิตภัณฑ์ให้ถูกต้องตั้งแต่ต้นจะช่วยลดปัญหาในการเก็บตัวอย่าง การทดสอบ และการออกใบอนุญาต
การเลือกฟิวส์ PV ให้เหมาะกับพิกัดแรงดันและกระแสเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอ ผู้ผลิตและผู้นำเข้าควรตรวจสอบทั้งประเภทฟิวส์ ขอบข่ายผลิตภัณฑ์ รายงานผลทดสอบ และระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานให้สอดคล้องกับ มอก. 60269 เล่ม 6-2567 ตั้งแต่ก่อนยื่นคำขอ เพื่อลดปัญหาเอกสารหรือการทดสอบที่ต้องแก้ไขภายหลัง โดย Livilution บริการรับขอ มอก. พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยตรวจสอบข้อมูลเบื้องต้นสำหรับผู้ผลิตและผู้นำเข้า เพียงกรอกข้อมูลเพื่อให้ทีมงานติดต่อกลับ หรือ Add LINE: @liviconsult เพื่อปรึกษาฟรีได้เลย
