สเต็มเซลล์เป็นยาไหม? สรุปประกาศ สธ. 2569 ระบุยีน เซลล์ เนื้อเยื่อเป็นยา เกณฑ์ ATMPs และความคืบหน้าจาก อย. พ.ย. 2569

สรุปสั้น: สเต็มเซลล์เป็นยาไหม คำตอบคือไม่ทุกชนิด ประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่มีผลตั้งแต่ 28 พ.ค. 2569 ให้ผลิตภัณฑ์ที่มียีน เซลล์ หรือเนื้อเยื่อเพื่อรักษาหรือให้ผลต่อร่างกายเป็นยา แต่ยกเว้นเซลล์ที่ดัดแปลงเพียงเล็กน้อยและใช้ในหน้าที่เดิม โดยเฉพาะ ATMPs ความเสี่ยงปานกลางและสูงที่เป็นยา

อัปเดตล่าสุด 22 พ.ย. 2569 · เรียบเรียงโดยทีมที่ปรึกษา อย. ของ Livilution จากประกาศกระทรวงสาธารณสุข หน้าประชาสัมพันธ์กองยา และคำชี้แจงของเลขาธิการ อย.

คำถามว่า “สเต็มเซลล์เป็นยาไหม” กลับมาเป็นประเด็นอีกครั้ง หลังมีการนำประกาศกระทรวงสาธารณสุขปี 2569 ไปตีความว่าเซลล์และสเต็มเซลล์ทุกแบบกลายเป็นยา ทำให้คลินิก ธุรกิจรับฝากเซลล์ และแบรนด์ผลิตภัณฑ์ความงามที่ใช้คำว่า stem cell สับสน บทความนี้สรุปตัวประกาศ เกณฑ์แยกว่าแบบไหนเป็นยา และสิ่งที่ผู้ประกอบการควรทำ

ประกาศ สธ. 2569 เรื่อง ระบุวัตถุที่เป็นยา: สาระสำคัญ

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุวัตถุที่เป็นยา ตามความในพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 พ.ศ. 2569 มีรายละเอียดตามที่Thai PBS สรุปจากราชกิจจานุเบกษาและหน้าประชาสัมพันธ์ของกองยา อย. ดังนี้

หัวข้อรายละเอียด
อำนาจออกประกาศมาตรา 76 (2) แห่งพระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติยา (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2522 ตามคำแนะนำของคณะกรรมการยา
ลงนาม15 พ.ค. 2569 โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ประกาศในราชกิจจานุเบกษา27 พ.ค. 2569
มีผลใช้บังคับวันถัดจากวันประกาศ คือ 28 พ.ค. 2569
สิ่งที่เป็นยาผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของยีน เซลล์ หรือเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิต ที่มุ่งหมายใช้วินิจฉัย บำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรคหรือความเจ็บป่วยของมนุษย์ หรือมุ่งหมายให้เกิดผลแก่สุขภาพ โครงสร้าง หรือการทำหน้าที่ของร่างกายมนุษย์

5 กรณีที่ประกาศยกเว้น ไม่ถือเป็นยา

  1. ผลิตภัณฑ์เซลล์บำบัดหรือวิศวกรรมเนื้อเยื่อที่ผ่านการดัดแปลงเพียงเล็กน้อย (Minimal Manipulation) และใช้ในหน้าที่เดิม (Homologous Use)
  2. การปลูกถ่ายอวัยวะ (Organ Transplantation)
  3. การให้เลือดและผลิตภัณฑ์จากเลือด (Blood Transfusion)
  4. การให้บริการเซลล์ทางการแพทย์ตามมาตรฐานวิชาชีพ
  5. การรับรองตามที่แพทยสภาหรือทันตแพทยสภากำหนด

คำชี้แจงของเลขาธิการ อย.: ไม่ใช่สเต็มเซลล์ทุกตัวเป็นยา

หลังประกาศมีผล เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยาให้สัมภาษณ์กรุงเทพธุรกิจ (เผยแพร่ 7 มิ.ย. 2569) เพื่อแก้ความเข้าใจคลาดเคลื่อน สรุปได้ดังนี้

  • ผลิตภัณฑ์ยาเพื่อการบำบัดรักษาขั้นสูง (Advanced Therapy Medicinal Products: ATMPs) แบ่งเป็น 3 ระดับ คือ ความเสี่ยงต่ำ ปานกลาง และสูง
  • ประกาศนี้ให้เฉพาะ ATMPs ความเสี่ยงปานกลางและสูงเป็นยา ส่วนความเสี่ยงต่ำไม่ถือเป็นยา และอยู่ในการกำกับของสภาวิชาชีพหรือหน่วยงานอื่น เช่น กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.)
  • ATMPs ที่เป็นยา ต้องขออนุญาตและปฏิบัติตามพระราชบัญญัติยาทั้งหมด ตั้งแต่การวิจัย มาตรฐานการผลิต การทำผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่าย การนำเข้าหรือผลิตเพื่อใช้ในหน่วยงานรัฐ ไปจนถึงการโฆษณา และต้องขึ้นทะเบียนกับ อย. ก่อนนำไปใช้
  • การรับฝากไข่ อสุจิ หรือสเต็มเซลล์ไว้เฉย ๆ ไม่ถือเป็นยา และการนำเซลล์ของตัวเองออกมาแล้วฉีดกลับโดยไม่เปลี่ยนแปลงอะไรถือเป็นความเสี่ยงต่ำ ไม่เป็นยา
  • ตัวอย่างกลุ่มที่ไม่ถือเป็นยาที่เลขาธิการ อย. ยกมา เช่น พลาสม่า และธุรกิจฝากไข่หรืออสุจิของตนเองที่นำกลับมาใช้โดยไม่ตัดแต่ง
  • ถ้านำเซลล์ไปดัดแปลง เพาะเพิ่มจำนวน หรือตัดแต่งยีน ไม่ว่าจะฉีดกลับให้คนเดิมหรือคนอื่น ถือว่ามีความเสี่ยงและต้องกำกับตามมาตรฐานสากล

ความคืบหน้าล่าสุด พ.ย. 2569: ทะเบียนยา ATMP และงาน Thailand ATMP Regulatory Connect 2026

ประเด็นสเต็มเซลล์เป็นยากลับมาอยู่ในความสนใจอีกครั้ง เมื่อวันที่ 9 พ.ย. 2569 อย. แถลงข่าวเปิดตัวงาน “Thailand ATMP Regulatory Connect 2026” ตามข่าวบนเว็บไซต์ อย. และรายงานของกรุงเทพธุรกิจ สาระที่ผู้ประกอบการควรรู้มีดังนี้

  • งานจัดวันที่ 26–27 พ.ย. 2569 ที่อิมแพ็ค ฟอรั่ม เมืองทองธานี ภายใต้แนวคิด “Building the Next ATMP Investment Hub” เปิดลงทะเบียนโดยไม่มีค่าใช้จ่าย และมีโซนให้คำปรึกษาด้านกฎระเบียบ (Regulatory Consultation Clinic)
  • ในงานมีพิธีมอบใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับยา ATMP รายแรก ซึ่ง อย. ระบุว่าสะท้อนว่าระบบประเมินและอนุญาต ATMPs ของไทยทำได้จริงตามมาตรฐานสากล
  • เลขาธิการ อย. ระบุว่า อย. เคยอนุมัติทะเบียนยา ATMP ตัวแรกที่เป็นยานำเข้า (ยารักษาภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงในเด็ก) และทะเบียนยา ATMP ตัวแรกที่ผลิตในไทย คือยีนบำบัดสำหรับรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลัน
  • การผลิตเซลล์บำบัดหรือยีนบำบัดถือเป็นการผลิตยา ต้องมีสถานที่ผลิตที่ได้มาตรฐาน GMP ผ่านการวิจัยในมนุษย์ระยะที่ 1, 2 และ 3 แล้วนำข้อมูลมาขึ้นทะเบียนกับ อย. โดย อย. มีโครงการทดสอบ (Sandbox / Pilot Project) และติดตามการใช้ในผู้ป่วยต่อเนื่อง
  • มีโรคที่อยู่ในขั้นวิจัยในมนุษย์เกือบ 10 โรค เช่น ธาลัสซีเมีย การใช้เซลล์ MSC กับข้อเสื่อมและภาวะไขสันหลังเสื่อม มะเร็งตับ พาร์กินสัน และโรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE)

ข้อสังเกตของทีม Livilution: ข่าวนี้ยืนยันว่าเส้นทางที่ถูกต้องของผลิตภัณฑ์เซลล์ที่เข้าข่ายเป็นยา คือการวิจัยและขึ้นทะเบียนตามพระราชบัญญัติยา ไม่ใช่การขายหรือโฆษณาตรงต่อผู้บริโภคแบบผลิตภัณฑ์ทั่วไป คลินิกหรือธุรกิจที่ยังไม่แน่ใจสถานะผลิตภัณฑ์ สามารถใช้ช่องทางให้คำปรึกษาของ อย. ได้ตั้งแต่ต้น ส่วนผลิตภัณฑ์สุขภาพกลุ่มอื่นที่ต้องขึ้นทะเบียนหรือจดแจ้ง ดูบริการได้ที่หน้า รับจด อย. ผลิตภัณฑ์สุขภาพ

นักวิทยาศาสตร์ตรวจขวดเพาะเลี้ยงเซลล์ ซึ่งการเพาะเพิ่มจำนวนเซลล์ทำให้สเต็มเซลล์เข้าข่ายเป็นยา

เกณฑ์แยกว่าแบบไหนเป็นยา: Minimal Manipulation และ Homologous Use

การพิจารณาอิงแนวทางจำแนก ATMPs ของ อย. ซึ่งอ้างอิงเอกสาร Reflection paper on classification of advanced therapy medicinal products (EMA/CAT/600280/2010 rev.1) ของ European Medicines Agency ตามที่กรุงเทพธุรกิจและโพสต์ทูเดย์สรุปไว้ เกณฑ์มี 2 ชั้น

ชั้นที่ 1: ระดับการดัดแปลงเซลล์

Minimal Manipulation (ดัดแปลงเล็กน้อย)ดัดแปลงมากกว่าระดับเล็กน้อย
การตัด บด ปั่นแยก กรอง แช่แข็ง ฆ่าเชื้อ หรือทำแห้งแบบแช่แข็ง โดยไม่เพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนเซลล์เพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวนเซลล์ (Cell Expansion) ดัดแปลงพันธุกรรม กระตุ้นเซลล์ด้วยไซโตไคน์ วิศวกรรมเนื้อเยื่อ หรือย่อยด้วยเอนไซม์เพื่อแยกเซลล์ออกจากโครงสร้างเนื้อเยื่อ
ยังต้องดูวัตถุประสงค์การใช้ต่อในชั้นที่ 2โดยทั่วไปเข้าข่ายผลิตภัณฑ์ยา/ATMP

ชั้นที่ 2: ใช้ในหน้าที่เดิมหรือไม่

ถ้าดัดแปลงเพียงเล็กน้อยและนำไปใช้ตามหน้าที่เดิมของเซลล์หรือเนื้อเยื่อนั้น (Homologous Use) อาจไม่เข้าข่ายเป็นยา แต่ถ้านำไปใช้ต่างจากหน้าที่เดิม (Non-homologous Use) อาจถูกจัดเป็นยาได้ ตัวอย่างที่สื่อสรุปว่าโดยทั่วไปเข้าข่าย ATMPs ที่เป็นยา ได้แก่ CAR-T Cells, NK Cells, ผลิตภัณฑ์วิศวกรรมเนื้อเยื่อ, Cultured Dermal Papilla Cells และ MSCs ที่ผ่านการเพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวน

ถังเก็บสเต็มเซลล์แช่แข็งในธนาคารเซลล์ การรับฝากโดยไม่ดัดแปลงไม่ถือเป็นยา

ตารางตัวอย่าง: สเต็มเซลล์เป็นยาเมื่อไร และกรณีไหนไม่เป็นยา

คำถามว่าสเต็มเซลล์เป็นยาหรือไม่ ตอบได้ชัดขึ้นเมื่อดูเป็นกรณี ตารางนี้สรุปจากคำชี้แจงของ อย. และเกณฑ์ข้างต้น ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น กรณีจริงต้องพิจารณาเป็นรายผลิตภัณฑ์

กรณีแนวทางตามคำชี้แจง
ธุรกิจรับฝากไข่ อสุจิ หรือสเต็มเซลล์เก็บไว้ไม่ถือเป็นยา
นำเซลล์ของตัวเองออกมาแล้วฉีดกลับโดยไม่เปลี่ยนแปลงความเสี่ยงต่ำ ไม่ถือเป็นยา
นำเซลล์ไปเพาะเพิ่มจำนวนหรือดัดแปลง แล้วฉีดกลับให้คนเดิมหรือคนอื่นมีความเสี่ยง ต้องกำกับดูแล โดยทั่วไปเข้าข่ายยา
ผลิตภัณฑ์ตัดแต่งยีน เช่น CAR-Tเข้าข่ายยา ต้องขึ้นทะเบียนก่อนใช้
การให้เลือดและผลิตภัณฑ์จากเลือด การปลูกถ่ายอวัยวะยกเว้นตามประกาศ

ใครกำกับดูแลอะไร: อย. สบส. และสภาวิชาชีพ

กรณีหน่วยงานหลักสิ่งที่ต้องทำ
ATMPs ความเสี่ยงปานกลางและสูง เช่น เซลล์ที่เพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวน ยีนบำบัด CAR-Tอย. ตามพระราชบัญญัติยาขออนุญาตวิจัยในมนุษย์ สถานที่ผลิตมาตรฐาน GMP ขึ้นทะเบียนตำรับยา และปฏิบัติตามกฎโฆษณายา
เซลล์ความเสี่ยงต่ำ เช่น ดัดแปลงเพียงเล็กน้อยและใช้ในหน้าที่เดิมสภาวิชาชีพ หรือหน่วยงานอื่น เช่น สบส.ปฏิบัติตามมาตรฐานวิชาชีพและกฎหมายสถานพยาบาล
บริการเซลล์ตามมาตรฐานวิชาชีพหรือที่แพทยสภา ทันตแพทยสภารับรองแพทยสภา / ทันตแพทยสภาทำตามประกาศหรือการรับรองของสภาวิชาชีพ
รับฝากไข่ อสุจิ หรือสเต็มเซลล์ไว้โดยไม่ดัดแปลงไม่อยู่ในนิยามยาตามคำชี้แจงของ อย.ระวังการโฆษณาว่ารักษาโรค ซึ่งอาจเข้านิยามยา

ก่อนหน้าประกาศฉบับนี้ อย. มีประกาศแนวทางการจำแนกประเภทผลิตภัณฑ์การแพทย์ขั้นสูง (Classification of ATMPs) ลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2566 อยู่แล้ว ประกาศกระทรวงฯ ปี 2569 จึงทำให้ขอบเขตชัดขึ้นในระดับกฎหมาย

ผู้ประกอบการกลุ่มไหนต้องปรับตัว และควรทำอะไร

คลินิกและสถานพยาบาล

ทบทวนว่าบริการที่ใช้เซลล์มีการเพาะเลี้ยง ดัดแปลง หรือใช้ต่างหน้าที่เดิมหรือไม่ ถ้าใช่ ผลิตภัณฑ์นั้นต้องได้รับอนุญาตตามพระราชบัญญัติยา และการโฆษณาต้องทำตามกฎหมายยา ส่วนบริการความเสี่ยงต่ำให้ตรวจข้อกำหนดของสภาวิชาชีพและ สบส. ประเด็นเส้นแบ่งยากับผลิตภัณฑ์ความงามอื่น อ่านต่อได้ที่ ยาฉีดเสริมความงามเถื่อน และเส้นแบ่ง ยา อาหารเสริม เครื่องสำอาง

แบรนด์เครื่องสำอางและอาหารเสริมที่ใช้คำว่า stem cell

ประกาศนี้ตัดสินจากวัตถุประสงค์การใช้ ถ้าผลิตภัณฑ์หรือข้อความโฆษณามุ่งให้วินิจฉัย รักษา ป้องกันโรค หรือให้ผลต่อโครงสร้างหรือการทำหน้าที่ของร่างกายด้วยเซลล์หรือเนื้อเยื่อ ก็อาจเข้านิยามยา ทีมเราแนะนำให้ตรวจสูตรว่ามีเซลล์หรือเนื้อเยื่อของสิ่งมีชีวิตจริงหรือเป็นสารสกัด และตรวจคำกล่าวอ้างบนฉลากและโฆษณาไม่ให้เกินขอบเขตของประเภทผลิตภัณฑ์ที่จดแจ้งหรือขออนุญาตไว้ (ดูตัวอย่างหลักเกณฑ์ใน โฆษณาอาหารเสริมแบบไหนผิดกฎหมาย สรุปหลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569) ถ้าไม่แน่ใจควรสอบถาม อย. เป็นรายผลิตภัณฑ์ ดูขั้นตอนจดแจ้งที่ บริการจดแจ้งเครื่องสำอาง อย. และอาหารที่ บริการขอ อย. อาหาร

ผู้นำเข้าและผู้ผลิตผลิตภัณฑ์เซลล์

ATMPs ความเสี่ยงปานกลางและสูงต้องทำตามพระราชบัญญัติยาตั้งแต่การวิจัย มาตรฐานการผลิต การนำเข้า จนถึงการขึ้นทะเบียนตำรับก่อนใช้ ควรเริ่มจากการจำแนกผลิตภัณฑ์ตามเกณฑ์ข้างต้น แล้ววางแผนเรื่องสถานที่และใบอนุญาต ดูภาพรวมใบอนุญาตสถานที่ได้ที่ ขอใบอนุญาตสถานที่ อย.

เช็กลิสต์ 5 ข้อสำหรับผู้ประกอบการ

  1. เขียนแผนผังกระบวนการว่าเซลล์ผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง มีการเพาะเลี้ยงหรือดัดแปลงหรือไม่
  2. ระบุวัตถุประสงค์การใช้ว่าตรงกับหน้าที่เดิมของเซลล์หรือไม่
  3. ตรวจข้อความโฆษณาทุกช่องทาง ไม่อ้างการรักษาโรคถ้าผลิตภัณฑ์ไม่ได้รับอนุญาตเป็นยา
  4. เก็บเอกสารแหล่งที่มาของวัตถุดิบและกระบวนการผลิตไว้ให้ตรวจสอบได้
  5. สอบถามกองยา อย. เป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อผลิตภัณฑ์อยู่ในพื้นที่สีเทา

คำถามที่พบบ่อย

สเต็มเซลล์เป็นยาไหม

ไม่ทุกชนิด สเต็มเซลล์ที่นำออกมาแล้วใช้กลับโดยไม่ดัดแปลงถือเป็นความเสี่ยงต่ำและไม่เป็นยา แต่ถ้ามีการเพาะเพิ่มจำนวน ดัดแปลง หรือตัดแต่งยีน และมุ่งหมายใช้รักษาหรือให้ผลต่อร่างกาย จะเข้าข่ายเป็นยาตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569

ประกาศให้ยีน เซลล์ เนื้อเยื่อเป็นยา มีผลเมื่อไร

ประกาศลงนาม 15 พ.ค. 2569 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 27 พ.ค. 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่ 28 พ.ค. 2569

ATMPs คืออะไร

ATMPs หรือ Advanced Therapy Medicinal Products คือผลิตภัณฑ์ยาเพื่อการบำบัดรักษาขั้นสูงที่ใช้ยีน เซลล์ หรือเนื้อเยื่อ อย. แบ่งเป็นความเสี่ยงต่ำ ปานกลาง และสูง โดยเฉพาะระดับปานกลางและสูงเท่านั้นที่ถือเป็นยา

ธุรกิจรับฝากสเต็มเซลล์ต้องขออนุญาตเป็นยาไหม

ตามคำชี้แจงของเลขาธิการ อย. การรับฝากไข่ อสุจิ หรือสเต็มเซลล์เก็บไว้ไม่ถือเป็นยา แต่ถ้านำเซลล์ไปเพาะเพิ่มจำนวนหรือดัดแปลงก่อนใช้จะต้องกำกับดูแลตามกฎหมายยา

ไทยมียา ATMP ที่ขึ้นทะเบียนแล้วหรือยัง

มีแล้ว เลขาธิการ อย. ระบุเมื่อ 9 พ.ย. 2569 ว่าเคยอนุมัติทะเบียนยา ATMP ตัวแรกที่เป็นยานำเข้า และตัวแรกที่ผลิตในไทย คือยีนบำบัดสำหรับรักษามะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลัน และจะมีพิธีมอบใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับยา ATMP รายแรกในงานวันที่ 26–27 พ.ย. 2569

ผลิตเซลล์บำบัดเพื่อขายต้องทำอะไรบ้าง

เซลล์บำบัดหรือยีนบำบัดที่เข้าข่าย ATMPs ความเสี่ยงปานกลางหรือสูงถือเป็นยา ต้องมีสถานที่ผลิตมาตรฐาน GMP ผ่านการวิจัยในมนุษย์ และขึ้นทะเบียนตำรับยากับ อย. ก่อนนำไปใช้ รวมถึงต้องทำตามกฎการโฆษณายา

Minimal Manipulation หมายถึงอะไร

หมายถึงการจัดการเซลล์หรือเนื้อเยื่อที่ไม่เปลี่ยนลักษณะทางชีววิทยาหรือโครงสร้างสำคัญ เช่น ตัด บด ปั่นแยก กรอง แช่แข็ง ฆ่าเชื้อ หรือทำแห้งแบบแช่แข็ง โดยไม่เพาะเลี้ยงเพิ่มจำนวน ถ้าใช้ในหน้าที่เดิมด้วยจะได้รับยกเว้นไม่ถือเป็นยา

เครื่องสำอางที่เขียนว่า stem cell ผิดกฎหมายไหม

ประกาศนี้พิจารณาจากวัตถุประสงค์การใช้ ถ้าผลิตภัณฑ์หรือโฆษณามุ่งรักษาโรคหรือให้ผลต่อโครงสร้างร่างกายด้วยเซลล์หรือเนื้อเยื่อ อาจเข้านิยามยา ควรตรวจสูตร ฉลาก และคำโฆษณา และสอบถาม อย. เป็นรายผลิตภัณฑ์เมื่อไม่แน่ใจ

สรุป: สเต็มเซลล์เป็นยาหรือไม่ ขึ้นกับการดัดแปลงและวัตถุประสงค์การใช้

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2569 ไม่ได้ทำให้สเต็มเซลล์ทุกแบบเป็นยา เลขาธิการ อย. ย้ำว่าเฉพาะ ATMPs ความเสี่ยงปานกลางและสูงที่ต้องขึ้นทะเบียนเป็นยา ผู้ประกอบการควรจำแนกผลิตภัณฑ์ตามเกณฑ์ Minimal Manipulation และ Homologous Use และตรวจข้อความโฆษณาให้สอดคล้อง

ทีม Livilution มีประสบการณ์ 6 ปีด้านใบอนุญาต อย. ช่วยตรวจประเภทผลิตภัณฑ์ ฉลาก และคำโฆษณาของเครื่องสำอาง อาหาร และผลิตภัณฑ์สุขภาพ ปรึกษาได้ที่ LINE @liviconsult · โทร 098-525-4415 · อีเมล fda.service@livilution.com หรือส่งข้อมูลผ่าน แบบฟอร์มติดต่อเรา

แชร์บทความนี้....
Livilution เป็นบริษัทที่ปรึกษาเอกชนที่ให้บริการรับดำเนินการด้านเอกสารเท่านั้น ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งหรือเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.), สมอ. หรือหน่วยงานราชการใดๆ
ข้อมูลในเว็บไซต์นี้นำเสนอเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย การเงิน หรือวิชาชีพ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไป ทางเรารับผิดชอบเฉพาะข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่