ฉลาก สคบ. คืออะไร ต้องมีอะไรบ้าง สินค้าแบบไหนเป็นสินค้าควบคุมฉลาก

สรุปสั้น: ฉลาก สคบ. คือฉลากของ “สินค้าที่ควบคุมฉลาก” ตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งครอบคลุมสินค้าทั่วไปจำนวนมากที่ผลิตในโรงงานหรือนำเข้ามาขาย เช่น ของใช้ในบ้าน เครื่องใช้ไฟฟ้า ของเล่น เสื้อผ้า เครื่องเขียน ฉลากต้องเป็นภาษาไทยและมีข้อมูลครบตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก 12 รายการ ส่วนอาหาร ยา และเครื่องสำอางมีกฎหมายเรื่องฉลากของตัวเองแยกต่างหาก

ฉลาก สคบ. คืออะไร ใช้กับสินค้าแบบไหน

สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ดูแลเรื่องฉลากภายใต้ พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2541) มาตรา 30 และ 31 โดยคณะกรรมการว่าด้วยฉลากมีอำนาจกำหนดว่าสินค้าใดเป็น “สินค้าที่ควบคุมฉลาก” และฉลากต้องมีข้อความอะไร

ตามข้อมูลที่ สคบ. เผยแพร่ สินค้าที่ควบคุมฉลากมีหลักใหญ่ 2 กลุ่ม

• สินค้าที่ผลิตเพื่อขายโดยโรงงาน ตามกฎหมายว่าด้วยโรงงาน
• สินค้าที่สั่งหรือนำเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อขาย

ทั้งนี้ไม่รวมสินค้าที่มีกฎหมายเฉพาะกำหนดเรื่องฉลากไว้แล้ว เช่น อาหาร ยา เครื่องสำอาง (อยู่ภายใต้กฎหมายที่ อย. ดูแล) ส่วนสินค้าที่ต้องมี มอก. บังคับก็มีข้อกำหนดเรื่องการแสดงเครื่องหมายและฉลากตามมาตรฐานด้วย นอกจากนี้ยังมีประกาศเฉพาะรายสินค้า เช่น สินค้าที่มีรังสี UV-C ซึ่งถูกกำหนดเป็นสินค้าควบคุมฉลากด้วยประกาศแยกเมื่อปี 2565 และต้องแสดงข้อมูลเพิ่มเติมตามที่ประกาศกำหนด

ประเภทสินค้า	กฎเรื่องฉลากหลักที่ต้องดู
ของใช้ทั่วไป เครื่องใช้ในบ้าน ของเล่น เสื้อผ้า กระเป๋า	ฉลาก สคบ. (สินค้าที่ควบคุมฉลาก)
อาหาร อาหารเสริม เครื่องดื่ม	ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องฉลากอาหาร (อย.)
เครื่องสำอาง	ประกาศเรื่องฉลากเครื่องสำอาง (อย.)
สินค้าที่มี มอก. บังคับ	ข้อกำหนดเครื่องหมายและฉลากตามมาตรฐาน (สมอ.) ประกอบกับกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

อ่านเรื่องฉลากอาหารเพิ่มเติมได้ที่ ฉลากอาหารที่ถูกต้องตาม อย.

ฉลาก สคบ. ต้องมีอะไรบ้าง (12 รายการ)

ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก เรื่อง ลักษณะของฉลากสินค้าที่ควบคุมฉลาก (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2565 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2566 กำหนดข้อมูลที่ฉลากต้องระบุ สรุปเป็นภาษาที่เข้าใจง่ายได้ดังนี้

1. ชื่อประเภทหรือชนิดของสินค้า ที่บอกได้ว่าสินค้านั้นคืออะไร เช่น “กระติกน้ำสแตนเลส”
2. ชื่อหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในไทยของผู้ผลิต กรณีผลิตเพื่อขายในประเทศ
3. ชื่อหรือเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในไทยของผู้นำเข้า กรณีนำเข้ามาขาย
4. ชื่อประเทศที่ผลิต กรณีเป็นสินค้านำเข้า
5. ที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า
6. ขนาด มิติ ปริมาณ ปริมาตร หรือน้ำหนัก แล้วแต่ชนิดสินค้า ใช้หน่วยแบบเต็ม ตัวย่อ หรือสัญลักษณ์ได้
7. วิธีใช้ ให้ผู้บริโภคใช้ได้ตรงวัตถุประสงค์
8. ข้อแนะนำในการใช้หรือการเก็บรักษา
9. คำเตือน ข้อห้ามใช้ หรือข้อควรระวัง ต้องใช้ตัวอักษรใหญ่กว่าข้อความอื่น และใช้สีตัดกับพื้นให้อ่านได้ชัด
10. วัน เดือน ปีที่ผลิต หากระบุวันที่ชัดเจนไม่ได้ ให้ระบุเป็นสัปดาห์กับปี หรือเดือนกับปีที่ผลิตแทนได้
11. วัน เดือน ปีที่หมดอายุ หรือควรใช้ก่อน เฉพาะสินค้าที่มีอายุการใช้งาน
12. ราคา ระบุเป็นบาท และจะระบุสกุลเงินอื่นเพิ่มก็ได้

สังเกตว่าข้อ 2 และ 3 อ้างถึง “เครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนในประเทศไทย” ถ้าจะใช้ชื่อแบรนด์แทนชื่อบริษัทบนฉลาก แบรนด์นั้นควรจดทะเบียนไว้แล้ว (ดู วิธีตรวจสอบเครื่องหมายการค้า)

รูปแบบฉลากที่ต้องทำให้ถูก

ภาษาและการอ่านได้

ฉลากต้องใช้ภาษาไทยเป็นหลัก จะมีภาษาต่างประเทศด้วยก็ได้ ข้อความต้องเห็นและอ่านได้ชัด ขนาดตัวอักษรต้องสัมพันธ์กับพื้นที่ฉลาก ประกาศฉบับที่ 3 กำหนดความสูงตัวอักษร ไม่น้อยกว่า 2 มิลลิเมตร และถ้าพื้นที่ฉลากน้อยกว่า 35 ตารางเซนติเมตร ต้องไม่น้อยกว่า 1.5 มิลลิเมตร

การเขียนวันที่

วันผลิตและวันหมดอายุให้เรียงลำดับ วัน เดือน ปี จะเขียนเดือนเป็นตัวเลขหรือตัวอักษรก็ได้ และใช้ พ.ศ. หรือ ค.ศ. ก็ได้ ถ้าเรียงแบบอื่นต้องมีข้อความกำกับให้ผู้บริโภคเข้าใจ

ข้อกำหนดเพิ่มของบางสินค้า

• น้ำมันเครื่อง ต้องระบุเครื่องหมายและเลขทะเบียนคุณภาพที่ขึ้นทะเบียนกับกรมธุรกิจพลังงาน
• ก๊าซหุงต้ม ต้องระบุเครื่องหมายประจำตัวผู้บรรจุก๊าซที่ขึ้นทะเบียนกับกรมธุรกิจพลังงาน
• ผลิตภัณฑ์ UV-C ต้องแสดงข้อมูลตามประกาศเฉพาะของสินค้านี้ รวมถึงหลักฐานผลทดสอบที่ สคบ. กำหนด

ห้ามแสดงข้อความหรือเครื่องหมายที่ไม่มีสิทธิใช้

ฉลากต้องไม่มีข้อความที่เป็นเท็จหรือทำให้เข้าใจผิด และไม่ควรใส่เครื่องหมายรับรองหรือเครื่องหมายมาตรฐานที่ธุรกิจไม่มีสิทธิใช้ เช่น เครื่องหมาย มอก. ทั้งที่สินค้าไม่ได้รับใบอนุญาต

ใครต้องรับผิดชอบเรื่องฉลาก

ภาระหลักอยู่ที่ ผู้ผลิตเพื่อขาย และ ผู้นำเข้าเพื่อขาย ซึ่งต้องทำฉลากก่อนนำสินค้าออกขาย แต่ผู้ขายปลีก ร้านค้าออนไลน์ และแพลตฟอร์มก็ควรตรวจว่าสินค้าที่รับมาขายมีฉลากภาษาไทยครบ เพราะ สคบ. ตรวจสินค้าที่วางขายจริง โดยเฉพาะสินค้านำเข้าที่ขายผ่านออนไลน์ อ่านแนวทางสำหรับร้านออนไลน์ได้ที่ ขายของแบบไหนใน TikTok Shop ต้องมี อย. มอก. ฉลากสินค้า

หากฉลากไม่ถูกต้อง สคบ. มีอำนาจสั่งให้แก้ไขฉลาก หรือห้ามขายสินค้าที่ไม่มีฉลากหรือฉลากไม่ถูกต้อง และกฎหมายกำหนดโทษทั้งจำคุกและ/หรือปรับสำหรับผู้ฝ่าฝืน ผู้ประกอบการที่ไม่แน่ใจว่าฉลากของตัวเองถูกหรือไม่ สามารถยื่นขอความเห็นจาก สคบ. ก่อนนำสินค้าออกขายได้

เช็กลิสต์ก่อนสั่งพิมพ์ฉลาก

• สินค้าของเราเป็นสินค้าควบคุมฉลากของ สคบ. หรืออยู่ภายใต้กฎหมายอื่น (อย. / มอก.)
• มีข้อมูลครบ 12 รายการที่เกี่ยวข้องกับสินค้า
• คำเตือนตัวใหญ่กว่าข้อความอื่นและสีตัดกับพื้น
• ตัวอักษรสูงไม่น้อยกว่าที่ประกาศกำหนด
• ชื่อแบรนด์บนฉลากจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าแล้ว หรือใช้ชื่อบริษัทแทน
• ไม่มีเครื่องหมายมาตรฐานหรือคำรับรองที่ไม่มีสิทธิใช้
• สินค้านำเข้าติดฉลากภาษาไทยก่อนวางขาย

คำถามที่พบบ่อย

ฉลาก สคบ. ต้องขออนุญาตหรือขึ้นทะเบียนก่อนไหม

สินค้าที่ควบคุมฉลากทั่วไปไม่ต้องขออนุญาตก่อนขาย แต่ฉลากต้องถูกต้องตามประกาศ หากไม่แน่ใจสามารถขอความเห็นเรื่องฉลากจาก สคบ. ได้ ยกเว้นสินค้าบางชนิดที่มีประกาศเฉพาะให้ต้องมีหลักฐานเพิ่ม เช่น ผลิตภัณฑ์ UV-C

สินค้านำเข้า ใช้ฉลากภาษาอังกฤษอย่างเดียวได้ไหม

ไม่ได้ สินค้าที่ควบคุมฉลากต้องมีฉลากภาษาไทย จะมีภาษาอังกฤษควบคู่ก็ได้ ผู้นำเข้ามักใช้สติกเกอร์ภาษาไทยติดทับหรือติดเพิ่มก่อนวางขาย

ขายของออนไลน์ ต้องมีฉลาก สคบ. ไหม

ต้องมี ถ้าสินค้าเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก การขายช่องทางออนไลน์ไม่ได้ทำให้ได้รับยกเว้น ผู้ขายควรตรวจว่าสินค้าที่รับมามีฉลากภาษาไทยครบก่อนลงขาย

อาหารและเครื่องสำอางต้องใช้ฉลาก สคบ. ด้วยไหม

อาหารและเครื่องสำอางมีกฎหมายเรื่องฉลากเฉพาะที่ อย. ดูแล จึงต้องทำฉลากตามประกาศของ อย. เป็นหลัก ไม่ใช่ตามประกาศฉลากสินค้าควบคุมฉลากทั่วไป

ฉลากไม่ถูกต้องมีโทษอย่างไร

สคบ. อาจสั่งให้แก้ไขฉลากหรือห้ามขายสินค้า และผู้ฝ่าฝืนอาจมีโทษจำคุกและ/หรือปรับตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค

ให้เราช่วยเช็กฉลากและใบอนุญาตก่อนวางขาย

Livilution Consult ช่วยผู้ผลิตและผู้นำเข้าเรื่องการจดทะเบียนและใบอนุญาตผลิตภัณฑ์มา 6 ปี ทั้ง ขอ อย. ขอ มอก. และ จดเครื่องหมายการค้า ถ้าไม่แน่ใจว่าสินค้าของคุณอยู่ใต้กฎหมายฉบับไหน หรือฉลากต้องมีอะไร เราช่วยประเมินให้ได้ อ่านเพิ่มเติมเรื่องความเสี่ยงสินค้าตกฉลากได้ที่ สินค้าตกฉลากคืออะไร

ส่งรูปสินค้าและฉลากมาให้เราดูเบื้องต้นได้ ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415

แหล่งอ้างอิง

• ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก เรื่อง ลักษณะของฉลากสินค้าที่ควบคุมฉลาก (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2565 (ราชกิจจานุเบกษา 17 ก.พ. 2566): ocpb.go.th (PDF)
• สคบ. ความรู้เรื่องสินค้าที่ควบคุมฉลาก: ocpb.go.th/news_view.php?nid=9760
• ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก เรื่อง ให้สินค้าที่มีรังสี UV-C เป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก (ราชกิจจานุเบกษา 8 ก.ย. 2565): ocpb.go.th (PDF)
• สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค: ocpb.go.th สายด่วน 1166
• ราชกิจจานุเบกษา: ratchakitcha.soc.go.th

ข้อมูล ณ วันที่ 27 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี