สรุปสั้น: “ฆอ.” คือเลขที่ใบอนุญาตโฆษณาอาหารที่ อย. ออกให้ ถ้าโฆษณาของคุณพูดถึง คุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ ของอาหาร ไม่ว่าจะลงทีวี เฟซบุ๊ก TikTok หรือไลฟ์ขายของ ต้องขออนุญาตก่อนตามมาตรา 41 แห่ง พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 ยื่นผ่านระบบ e-Submission ของ อย. ค่าธรรมเนียมราชการคือค่าพิจารณา 2,000 บาทต่อคำขอ และค่าใบอนุญาต 5,000 บาท ใบอนุญาตมีอายุ 5 ปี
ฆอ. คืออะไร
ฆอ. ย่อมาจากเลขที่ใบอนุญาตโฆษณาอาหาร หลังจาก อย. อนุมัติเนื้อหาโฆษณาแล้ว ผู้ประกอบการจะได้เลขที่ใบอนุญาตซึ่งใช้ระบุว่าโฆษณาชิ้นนั้นได้รับอนุญาตแล้ว เลขนี้ผูกกับ เนื้อหาโฆษณา ที่ยื่นไว้ ไม่ได้ผูกกับตัวสินค้าอย่างเดียว ถ้าแก้ข้อความหรือเพิ่มคำกล่าวอ้างใหม่ ก็ต้องดูว่ายังตรงกับที่ได้รับอนุญาตหรือไม่
เลข ฆอ. ต่างจากเลข อย. บนฉลาก (เลขสารบบอาหาร 13 หลัก) ซึ่งเป็นเลขของตัวผลิตภัณฑ์ การมีเลข อย. แล้วไม่ได้แปลว่าโฆษณาสรรพคุณได้ทันที
โฆษณาแบบไหนต้องขอ ฆอ. และแบบไหนไม่ต้อง
มาตรา 41 กำหนดว่า ผู้ใดโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหาร ทางวิทยุ โทรทัศน์ ภาพยนตร์ หนังสือพิมพ์ สิ่งพิมพ์ หรือด้วยวิธีอื่นใดเพื่อประโยชน์ทางการค้า ต้องได้รับอนุญาตก่อน คำว่า “วิธีอื่นใด” ทำให้ครอบคลุมสื่อออนไลน์ทั้งหมด หลักเกณฑ์รายละเอียดอยู่ในประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2564
| ต้องขออนุญาต (ฆอ.) | ไม่ต้องขออนุญาต |
|---|---|
|
|
จุดที่คนพลาดบ่อยคือคิดว่า “แค่บอกว่ามีส่วนผสมอะไร” ไม่ใช่การกล่าวอ้าง แต่ถ้าดึงสารอาหารหรือสารสำคัญขึ้นมาเป็นจุดขายในโฆษณา อย. ถือว่าเป็นการกล่าวอ้างคุณประโยชน์ ต้องขออนุญาต
ส่วนคำที่ห้ามใช้ในทุกกรณี แม้จะยื่นขอ ฆอ. ก็ไม่ผ่าน เช่น คำที่สื่อว่ารักษาหรือป้องกันโรค อ่านรายการได้ที่ คำต้องห้ามใช้โฆษณาอาหาร ตามประกาศ อย.
ใครเป็นคนยื่น และยื่นที่ไหน
- สื่อที่เผยแพร่ทั่วประเทศ รวมถึงสื่อออนไลน์ ยื่นกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ผ่านระบบ e-Submission
- สื่อท้องถิ่นที่เผยแพร่ในจังหวัดเดียว เช่น วิทยุท้องถิ่น หรือสิ่งพิมพ์ในพื้นที่ (ไม่รวมโทรทัศน์) ยื่นที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
ผู้ยื่นต้องมีบัญชี Open ID และได้รับสิทธิ์ใช้งานระบบ หากให้ตัวแทนยื่น ต้องมีหนังสือมอบอำนาจยื่นที่ศูนย์บริการผลิตภัณฑ์สุขภาพเบ็ดเสร็จ (OSSC) หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ถ้ายังไม่เคยใช้ระบบ e-Submission อ่านขั้นตอนพื้นฐานได้ที่ วิธีขอ อย. อาหารออนไลน์ ผ่านระบบ e-Submission
ตัวแทนขายและแม่ค้าออนไลน์ใช้ ฆอ. ของแบรนด์ได้ไหม
หน้าถามตอบของกองอาหารอธิบายว่า ผู้จำหน่ายสามารถใช้โฆษณาที่ได้รับอนุญาตแล้วของเจ้าของผลิตภัณฑ์ได้ แต่ต้องขอเนื้อหาที่ได้รับอนุญาตจริงมาใช้ และเนื้อหาต้องตรงกับที่อนุญาต ส่วนที่ปรับได้คือการเพิ่มราคาหรือปุ่มสั่งซื้อ และการตัดโลโก้หรือที่อยู่ของเจ้าของออก ถ้าแต่งข้อความสรรพคุณเพิ่มเอง ถือว่าเป็นโฆษณาใหม่ที่ไม่ได้รับอนุญาต
เอกสารที่ใช้ขอ ฆอ.
- แบบ ฆอ.1 คำขออนุญาตโฆษณาอาหาร
- แบบ ฆอ.3 เนื้อหาโฆษณาที่จะเผยแพร่ เป็นไฟล์ PDF สี พร้อมลงนาม
- เอกสารของผลิตภัณฑ์ เช่น ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนหรือใบแจ้งรายละเอียดอาหาร (สบ.5 หรือ สบ.7) และใบอนุญาตผลิตหรือนำเข้า
- หลักฐานสนับสนุนคำกล่าวอ้าง ทุกข้อความที่อ้างคุณประโยชน์ต้องมีหลักฐานรองรับ เช่น ผลวิเคราะห์ หรือเอกสารวิชาการ
ถ้าสินค้ายังไม่มีเลข อย. ต้องทำส่วนนั้นก่อน ดูรายละเอียดได้ที่ รับจด อย. อาหาร สบ.5 และ สบ.7
ขั้นตอนขอ ฆอ. ผ่านระบบ e-Submission
- สมัคร Open ID และขอสิทธิ์เข้าใช้ระบบ (ยื่นหนังสือมอบอำนาจถ้าใช้ตัวแทน)
- เตรียมไฟล์ ฆอ.1 ฆอ.3 เอกสารผลิตภัณฑ์ และหลักฐานคำกล่าวอ้าง
- ยื่นคำขอและชำระค่าพิจารณาผ่านระบบ คำขอหนึ่งรายการอัปโหลดได้สูงสุด 5 ผลิตภัณฑ์ หากเกินต้องส่งเอกสารเพิ่มตามช่องทางที่ อย. กำหนด
- เจ้าหน้าที่ตรวจพิจารณา หากเอกสารมีข้อบกพร่อง ให้แก้ไขโดยอัปโหลดไฟล์ PDF ผ่านระบบ e-Submission ตามวันสิ้นสุดที่ระบบแจ้ง ถ้าไม่แก้ไขตามที่กำหนด ระบบจะคืนคำขอโดยไม่คืนค่าคำขอ จึงควรตรวจเอกสารให้ครบตั้งแต่ยื่นครั้งแรก
- เมื่ออนุมัติ ชำระค่าใบอนุญาตและรับเลข ฆอ.
ค่าใช้จ่ายขอ ฆอ.
ค่าธรรมเนียมราชการตามคู่มือสำหรับประชาชนบนเว็บไซต์ info.go.th มีดังนี้
| รายการ | ค่าธรรมเนียม (บาท) |
|---|---|
| ค่าพิจารณาคำขออนุญาตโฆษณาอาหาร ต่อคำขอ | 2,000 |
| ค่าพิจารณากรณีใช้โฆษณาเดิมที่เคยได้รับอนุญาต โดยไม่เปลี่ยนเนื้อหา | 660 |
| ค่าใบอนุญาตโฆษณาอาหาร | 5,000 |
| ค่าบริการให้เจ้าหน้าที่บันทึกคำขอเข้าระบบแทน | 500 |
| ค่าให้คำปรึกษาเป็นลายลักษณ์อักษร | 1,000 |
อัตรานี้อาจปรับเปลี่ยนได้ ควรตรวจอีกครั้งในหน้าคู่มือของทางราชการก่อนยื่น ใบอนุญาตโฆษณาอาหารมีอายุ 5 ปี
อาหารเสริมและการไลฟ์ขายของ: จุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร มีหลักเกณฑ์เฉพาะในประกาศโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2564 รวมถึงข้อความคำเตือนที่ต้องแสดง และห้ามสื่อว่าป้องกันหรือรักษาโรค ดูการขอ อย. อาหารเสริมได้ที่ ขั้นตอนการขอ อย. อาหารเสริม
- ห้ามใช้บุคลากรทางการแพทย์รับรองสินค้า ตามคำถามตอบของกองอาหาร
- ไลฟ์สดและคลิปสั้น คำพูดสดของผู้ขายถือเป็นการโฆษณาเช่นกัน อย. มีศูนย์เฝ้าระวังที่ติดตามโฆษณาบน YouTube และ TikTok ด้วย ให้ยึดตามข้อความที่ได้รับอนุญาต
ไม่ขอ ฆอ. มีโทษอะไร
โฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณโดยไม่ได้รับอนุญาต มีโทษปรับไม่เกิน 5,000 บาท (มาตรา 71) แต่ถ้าโฆษณาเป็นเท็จหรือเกินจริงจนทำให้หลงเชื่อ โทษสูงขึ้นเป็นจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 70) และหากเจ้าหน้าที่สั่งระงับโฆษณาแล้วไม่ปฏิบัติตาม มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท และปรับรายวันอีกวันละ 500 ถึง 1,000 บาทตลอดเวลาที่ฝ่าฝืน (มาตรา 72)
คำถามที่พบบ่อย
ขอ ฆอ. ราคาเท่าไหร่
ค่าธรรมเนียมราชการคือค่าพิจารณา 2,000 บาทต่อคำขอ และค่าใบอนุญาต 5,000 บาท ถ้าใช้โฆษณาเดิมโดยไม่แก้เนื้อหา ค่าพิจารณา 660 บาท
ใบอนุญาตโฆษณาอาหารมีอายุกี่ปี
5 ปี ตามข้อมูลในหน้าถามตอบของกองอาหาร
ขายอาหารใน TikTok ต้องมี ฆอ. ไหม
ต้องมี ถ้าเนื้อหาพูดถึงคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ ถ้าโพสต์เพียงชื่อสินค้า ราคา และวิธีสั่งซื้อ โดยไม่กล่าวถึงคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ โดยทั่วไปไม่เข้าข่ายต้องขออนุญาต
มีเลข อย. แล้ว ยังต้องขอ ฆอ. อีกไหม
ต้องขอแยก เลข อย. เป็นการอนุญาตตัวผลิตภัณฑ์ ส่วน ฆอ. เป็นการอนุญาตเนื้อหาโฆษณา
เขียนว่า “อาหารเจ” หรือ “Vegan” ต้องขอ ฆอ. ไหม
ตามหน้าถามตอบของกองอาหาร ข้อความเหล่านี้ไม่ต้องขออนุญาตโฆษณา
ปรึกษาเรื่อง อย. อาหารกับเรา
Livilution Consult ทำงานด้าน อย. มา 6 ปี หากสินค้ายังไม่มีเลข อย. หรือต้องการตรวจว่าเอกสารผลิตภัณฑ์พร้อมสำหรับการขอ ฆอ. หรือยัง ดูบริการได้ที่ รับจด อย. อาหาร และ รับจด อย. ทุกประเภท
ทักมาคุยรายละเอียดสินค้าได้ ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- คู่มือสำหรับประชาชน การขออนุญาตโฆษณาอาหาร: info.go.th
- คู่มือโฆษณาอาหาร กองอาหาร อย.: food.fda.moph.go.th/public-guide/advertise
- ถามตอบเรื่องโฆษณาอาหาร: food.fda.moph.go.th/faqs
- ระบบ e-Submission งานโฆษณา: food.fda.moph.go.th/e-submission-system/esub-002
- พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522: กองอาหาร อย.
ข้อมูล ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
