สรุปสั้น: นอมินี ในภาษาธุรกิจไทย หมายถึงการที่คนไทยหรือนิติบุคคลไทย “ถือหุ้นแทน” หรือแสดงตัวเป็นเจ้าของกิจการแทนคนต่างด้าว เพื่อให้คนต่างชาติทำธุรกิจที่กฎหมายจำกัดไว้โดยไม่ต้องขออนุญาต
การใช้นอมินีเป็นความผิดตามมาตรา 36 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ทั้งฝั่งคนไทยที่ยอมเป็นนอมินีให้ และฝั่งคนต่างด้าวที่ยินยอม เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 จังหวัดกระบี่และตำรวจภูธรภาค 8 เพิ่งเปิดปฏิบัติการ “Nominee Crackdown” ที่อ่าวนาง
บทความนี้สรุปว่ากฎหมายนับใครเป็นคนต่างด้าว นอมินีมีโทษอะไรบ้าง และถ้าอยากร่วมทุนกับชาวต่างชาติจริง ควรวางโครงสร้างการถือหุ้นอย่างไรให้ถูกต้อง
ข่าวนี้เกิดอะไรขึ้นที่กระบี่
สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดกระบี่รายงานว่า วันที่ 29 ตุลาคม 2569 ผู้ว่าราชการจังหวัดกระบี่ และผู้บัญชาการตำรวจภูธรภาค 8 เปิดปฏิบัติการ “Nominee Crackdown” ในตำบลอ่าวนาง อำเภอเมืองกระบี่
ปฏิบัติการนี้บูรณาการกับฝ่ายปกครอง พาณิชย์ สรรพากร สาธารณสุข ศุลกากร และจัดหางานจังหวัด ประเด็นสำคัญจากข่าวทางการมีดังนี้
- เจ้าหน้าที่ตรวจค้น 5 จุด ครอบคลุมธุรกิจโรงแรมและที่พัก ร้านจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคและวัตถุดิบอาหารนำเข้า และร้านอาหาร
- มีหมายจับรวม 28 หมาย แยกเป็นคนต่างด้าว 7 หมาย และคนไทย 21 หมาย
- ข้อสงสัยหลักคือการใช้คนไทยเป็นผู้ถือหุ้นหรือกรรมการ ทั้งที่อาจไม่ได้ลงทุนหรือควบคุมกิจการจริง ขณะที่รายได้และผลประโยชน์ถูกบริหารโดยคนต่างด้าว
- ทรัพย์สินที่อยู่ระหว่างตรวจสอบมีมูลค่ารวมประมาณ 88 ล้านบาท
- ข่าวระบุว่าบางกิจการแจ้งงบขาดทุนต่อเนื่องทุกปีและไม่เคยเสียภาษีนิติบุคคล
ข่าวยังระบุว่าเจ้าหน้าที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับโครงสร้างการบริหารกิจการและผู้ได้รับผลประโยชน์ที่แท้จริง ซึ่งเป็นหัวใจของการตรวจสอบนอมินี คือดูว่าใครลงทุนและได้ผลประโยชน์จริง ไม่ใช่ดูแค่ชื่อบนเอกสาร
ตัวเลขที่ต้องจำจากข่าวนี้คือ หมายจับคนไทยมีจำนวนเป็น 3 เท่าของหมายจับคนต่างด้าว สะท้อนว่าคนที่ “แค่ให้ยืมชื่อ” ไม่ได้รอดจากความรับผิดอย่างที่หลายคนเข้าใจ
กฎหมายนับใครเป็น “คนต่างด้าว”
มาตรา 4 แห่ง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ให้นิยามคนต่างด้าวไว้กว้างกว่าคำว่า “คนต่างชาติ” ในชีวิตประจำวัน สรุปได้ดังนี้
| กลุ่ม | ถือเป็นคนต่างด้าวเมื่อ |
|---|---|
| บุคคลธรรมดา | ไม่มีสัญชาติไทย |
| นิติบุคคลต่างประเทศ | ไม่ได้จดทะเบียนในประเทศไทย |
| บริษัทที่จดทะเบียนในไทย | มีหุ้นอันเป็นทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งถือโดยคนต่างด้าว หรือคนต่างด้าวลงทุนมีมูลค่าตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุนทั้งหมด |
| ห้างหุ้นส่วนที่จดทะเบียนในไทย | หุ้นส่วนผู้จัดการหรือผู้จัดการเป็นบุคคลที่ไม่มีสัญชาติไทย |
ผลในทางปฏิบัติคือ บริษัทไทยที่ต่างชาติถือหุ้นในบริษัทไม่ถึงกึ่งหนึ่ง โดยหลักจะไม่ถือเป็นคนต่างด้าวตามกฎหมายนี้
หลายคนจึงพยายาม “เติมหุ้นคนไทย” ให้เกินกึ่งหนึ่งบนกระดาษ ทั้งที่เงินลงทุนและอำนาจตัดสินใจที่แท้จริงอยู่ที่คนต่างชาติทั้งหมด นี่คือจุดที่การถือหุ้นแบบนี้กลายเป็นนอมินีบริษัท
ธุรกิจที่คนต่างด้าวทำไม่ได้หรือต้องขออนุญาต
มาตรา 8 แบ่งธุรกิจที่จำกัดสำหรับคนต่างด้าวไว้ในบัญชีท้ายกฎหมาย 3 บัญชี
- บัญชีหนึ่ง ธุรกิจที่ไม่อนุญาตให้คนต่างด้าวประกอบกิจการด้วยเหตุผลพิเศษ
- บัญชีสอง ธุรกิจที่เกี่ยวกับความมั่นคงของประเทศ หรือกระทบศิลปวัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ทำได้เมื่อได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีโดยการอนุมัติของคณะรัฐมนตรี
- บัญชีสาม ธุรกิจที่คนไทยยังไม่พร้อมแข่งขันกับคนต่างด้าว ทำได้เมื่อได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ
ก่อนตั้งบริษัทร่วมทุนเพื่อทำธุรกิจในไทย จึงควรเช็กก่อนว่าธุรกิจนั้นตกอยู่ในบัญชีใดหรือไม่
หากอยู่ในบัญชีที่ขออนุญาตได้ ทางที่ถูกคือยื่นขออนุญาตอย่างเปิดเผย ไม่ใช่หาคนไทยมาถือหุ้นแทนชาวต่างชาติ
นอมินีผิดกฎหมายอย่างไร โทษหนักแค่ไหน
มาตรา 36 กำหนดความผิดไว้สำหรับผู้มีสัญชาติไทยหรือนิติบุคคลที่ไม่ใช่คนต่างด้าว ซึ่ง “ให้ความช่วยเหลือ สนับสนุน หรือร่วมประกอบธุรกิจ” ของคนต่างด้าวในธุรกิจตามบัญชีท้ายกฎหมายโดยคนต่างด้าวไม่ได้รับอนุญาต
ความผิดเดียวกันรวมถึงการ “ถือหุ้นแทนคนต่างด้าว” ในห้างหุ้นส่วน บริษัท หรือนิติบุคคลใด ๆ เพื่อให้คนต่างด้าวหลีกเลี่ยงหรือฝ่าฝืนกฎหมาย และให้รวมถึงคนต่างด้าวที่ยินยอมให้มีการกระทำดังกล่าวด้วย พูดง่าย ๆ คือการเป็นนอมินีให้คนต่างชาติผิดกฎหมายทั้งสองฝ่าย
| ผู้กระทำ | ฐานกฎหมาย | โทษตามกฎหมาย |
|---|---|---|
| คนไทย/นิติบุคคลไทยที่ถือหุ้นแทน และคนต่างด้าวที่ยินยอม | มาตรา 36 | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลสั่งให้เลิกการถือหุ้นหรือการร่วมธุรกิจ หากไม่ปฏิบัติตามคำสั่งศาล ปรับวันละ 10,000–50,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน |
| คนต่างด้าวที่ประกอบธุรกิจฝ่าฝืนมาตรา 6, 7 หรือ 8 | มาตรา 37 | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และศาลสั่งเลิกการประกอบธุรกิจ เลิกกิจการ หรือเลิกการเป็นผู้ถือหุ้น |
| กรรมการ หุ้นส่วน หรือผู้มีอำนาจกระทำการแทนนิติบุคคล ที่รู้เห็นเป็นใจหรือไม่จัดการป้องกันตามสมควร | มาตรา 41 | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับ 100,000–1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
จากตาราง จะเห็นว่าทั้งโทษจำคุกและโทษปรับใช้กับทุกฝ่ายในโครงสร้าง ไม่ว่าจะเป็นคนไทยที่ถือหุ้นแทน คนต่างชาติที่ใช้นอมินี หรือกรรมการที่รู้เห็น
นอกจากโทษปรับก้อนแรกแล้ว ยังมีโทษปรับรายวันหากไม่เลิกการถือหุ้นตามคำสั่งศาล ผลกระทบทางการเงินจึงอาจสูงกว่าที่หลายคนคาดไว้
หนังสือยืนยันการลงทุนของ DBD
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ได้ออกแบบ “หนังสือยืนยันการลงทุน” แนบท้ายคำสั่งสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลาง ที่ 1/2569 สำหรับกรณีแก้ไขเพิ่มเติมให้คนต่างด้าวเป็นหุ้นส่วน หรือเป็นกรรมการผู้มีอำนาจลงนาม
ผู้ขอจดทะเบียนต้องยืนยันว่าผู้ถือหุ้นทุกคนลงทุนและชำระค่าหุ้นจริง และไม่มีคนไทยช่วยเหลือในลักษณะนอมินี
หนังสือฉบับนี้ระบุว่า การให้ข้อมูลการลงทุนที่ไม่ตรงความจริงต่อนายทะเบียนอาจเป็นความผิดฐานแจ้งความเท็จตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 137 และ 267
สัญญาณที่บอกว่าคุณอาจกำลังเป็นนอมินีโดยไม่รู้ตัว
หลายกรณีเริ่มจากความเกรงใจ เช่น ลูกจ้าง ญาติ หรือเพื่อนถูกขอให้เซ็นเป็นผู้ถือหุ้นในบริษัทที่ตัวเองไม่ได้บริหาร ลองเช็กจากรายการนี้
- ชื่อคุณอยู่ในบัญชีผู้ถือหุ้น แต่คุณไม่ได้จ่ายเงินค่าหุ้นจริง หรือมีคนโอนเงินให้คุณเพื่อนำไปชำระค่าหุ้น
- คุณถูกขอให้เซ็นใบโอนหุ้นลอย หนังสือมอบอำนาจ หรือสัญญากู้ยืมที่ไม่มีการกู้จริงไว้ล่วงหน้า
- คุณไม่เคยได้รับเงินปันผลและไม่มีสิทธิ์ออกเสียงจริง
- เอกสารบัญชีธนาคารของบริษัท ตราประทับ และการเบิกจ่ายอยู่ในมือคนต่างชาติทั้งหมด
- คุณได้ “ค่าใช้ชื่อ” เป็นรายเดือนหรือรายปี โดยไม่ได้ทำงานใด ๆ ให้บริษัท
ถ้าเข้าข่ายหลายข้อ คุณอาจถูกมองว่าเป็นนอมินีให้คนต่างด้าว แม้จะไม่ได้ตั้งใจทำผิดกฎหมายก็ตาม ควรปรึกษาทนายความโดยเร็ว
ผลกระทบของการใช้นอมินีต่อธุรกิจ
ความเสี่ยงของการใช้นอมินีไม่ได้จบที่คดีอาญา เพราะตามมาตรา 36 และ 37 ศาลสั่งให้เลิกการถือหุ้น เลิกการประกอบธุรกิจ หรือเลิกกิจการได้ คนต่างชาติที่ทำธุรกิจผ่านนอมินีจึงอาจต้องหยุดกิจการหรือปรับโครงสร้างทั้งหมด
ข่าวกระบี่ยังแสดงให้เห็นว่าการตรวจสอบนอมินีทำร่วมกันหลายหน่วยงาน ปัญหาเรื่องการถือหุ้นจึงอาจพาไปสู่การตรวจเรื่องภาษี การนำเข้า และใบอนุญาตด้วย
สำหรับคนไทยที่เป็นนอมินีให้ ผลกระทบคือความรับผิดทางอาญาในชื่อตัวเอง และอาจถูกออกหมายจับเหมือนกรณีกระบี่ ส่วนคนต่างชาติที่ใช้นอมินีก็เสี่ยงเสียทั้งธุรกิจและเงินลงทุน เพราะโครงสร้างไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายตั้งแต่ต้น
อยากร่วมทุนกับชาวต่างชาติจริง ทำอย่างไรให้ถูกต้อง
การร่วมทุนกับคนต่างชาติไม่ใช่เรื่องผิด สิ่งที่ผิดคือการอำพรางโครงสร้าง แนวทางที่ปลอดภัยกว่ามีดังนี้
- ระบุประเภทธุรกิจให้ชัด แล้วตรวจกับบัญชีท้าย พ.ร.บ. บางธุรกิจไม่อยู่ในบัญชีเลย บางธุรกิจขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวได้
- ให้สัดส่วนการถือหุ้นสะท้อนเงินลงทุนจริง ผู้ถือหุ้นคนไทยควรชำระค่าหุ้นด้วยเงินของตนเอง มีหลักฐานการโอนเงิน และมีสิทธิ์ในผลกำไรและการออกเสียงตามสัดส่วน
- เตรียมเอกสารยืนยันการลงทุน เมื่อมีการเพิ่มคนต่างด้าวเป็นหุ้นส่วนหรือกรรมการผู้มีอำนาจ ตามแนวทางของ DBD
- ทำบัญชีและภาษีอย่างโปร่งใส ในข่าวกระบี่ งบขาดทุนต่อเนื่องโดยไม่เสียภาษีเป็นหนึ่งในข้อสังเกตของเจ้าหน้าที่
- ขอใบอนุญาตเฉพาะกิจการให้ครบ เช่น ร้านที่นำเข้าวัตถุดิบอาหารหรือเครื่องเทศมาขาย ต้องดูเรื่องใบอนุญาตนำเข้าอาหารและเลขสารบบอาหารด้วย
อ่านพื้นฐานการตั้งบริษัทได้ที่ จดบริษัทต้องมีกี่คน ทุนจดทะเบียนขั้นต่ำกี่บาท และ ขั้นตอนจดทะเบียนบริษัทออนไลน์ผ่าน DBD Biz Regist
ส่วนกิจการที่นำเข้าอาหารมาจำหน่าย ดูรายละเอียดได้ที่บริการ ขอใบอนุญาตสถานที่ อย. และ ขอเลข อย. อาหาร
คนไทยที่ถูกยืมชื่อไปแล้ว ควรทำอะไร
ถ้าคุณเคยให้ใช้ชื่อถือหุ้นในบริษัทของคนต่างชาติไปแล้ว ไม่ควรนิ่งเฉย
- ตรวจสอบข้อมูลนิติบุคคล ที่มีชื่อคุณเกี่ยวข้องกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เช่น รายชื่อกรรมการ และขอคัดสำเนาบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น
- รวบรวมเอกสาร ที่เคยเซ็นและหลักฐานการรับเงิน
- หยุดเซ็นเอกสารเพิ่ม จนกว่าจะเข้าใจผลทางกฎหมาย
- ปรึกษาทนายความ เรื่องการถอนตัวจากการถือหุ้นและการแก้ไขโครงสร้างให้ถูกต้อง
คำถามที่พบบ่อย
นอมินีคืออะไร
นอมินีคือการที่คนไทยหรือนิติบุคคลไทยถือหุ้นแทน หรือแสดงตัวเป็นเจ้าของธุรกิจแทนคนต่างด้าว เพื่อให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจที่กฎหมายจำกัดไว้โดยหลีกเลี่ยงการขออนุญาต ซึ่งเป็นความผิดตามมาตรา 36 แห่ง พ.ร.บ.การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
เป็นนอมินีมีโทษอะไร
มาตรา 36 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับตั้งแต่ 100,000 ถึง 1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ศาลสั่งให้เลิกการถือหุ้นได้ และหากไม่ทำตามคำสั่งศาล ปรับวันละ 10,000 ถึง 50,000 บาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน
คนต่างด้าวที่ใช้คนไทยถือหุ้นแทนมีความผิดด้วยไหม
มีความผิด มาตรา 36 ให้รวมถึงคนต่างด้าวที่ยินยอมให้คนไทยหรือนิติบุคคลไทยกระทำการดังกล่าว และหากคนต่างด้าวประกอบธุรกิจฝ่าฝืนมาตรา 6, 7 หรือ 8 ก็มีโทษตามมาตรา 37 อีกด้วย
บริษัทที่ต่างชาติถือหุ้นไม่ถึงครึ่งถือเป็นคนต่างด้าวไหม
ตามนิยามในมาตรา 4 บริษัทที่จดทะเบียนในไทยจะถือเป็นคนต่างด้าวเมื่อคนต่างด้าวถือหุ้นหรือลงทุนตั้งแต่กึ่งหนึ่งของทุน แต่ถ้าผู้ถือหุ้นไทยเป็นเพียงชื่อบนกระดาษโดยไม่ได้ลงทุนจริง อาจเข้าข่ายนอมินีตามมาตรา 36
ร่วมทุนกับชาวต่างชาติอย่างถูกกฎหมายต้องเริ่มจากอะไร
เริ่มจากตรวจว่าธุรกิจอยู่ในบัญชีท้าย พ.ร.บ. หรือไม่ ให้สัดส่วนหุ้นสอดคล้องกับเงินลงทุนจริงพร้อมหลักฐาน ขออนุญาตเมื่อกฎหมายกำหนด และขอใบอนุญาตเฉพาะกิจการให้ครบ เช่น ใบอนุญาต อย. สำหรับธุรกิจอาหาร
ปรึกษาเรื่องจดบริษัทและใบอนุญาตกับ Livilution
Livilution Consult มีประสบการณ์ 6 ปี ด้านจดทะเบียนธุรกิจ เครื่องหมายการค้า อย. และ มอก. เราช่วยวางแผนเอกสารจดทะเบียนและใบอนุญาตที่ธุรกิจของคุณต้องมีให้ครบตั้งแต่ต้น (เรื่องข้อพิพาทหรือคดีนอมินี แนะนำให้ปรึกษาทนายความโดยตรง)
ทักมาคุยรายละเอียดธุรกิจของคุณ ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดกระบี่ (29 ต.ค. 2569) ตำรวจภูธรภาค 8 เปิดปฏิบัติการ “Nominee Crackdown”: krabi.prd.go.th
- พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 (ฉบับสองภาษา จัดทำโดยกรมพัฒนาธุรกิจการค้า): ไฟล์ PDF
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า หนังสือยืนยันการลงทุน แนบท้ายคำสั่งสำนักงานทะเบียนหุ้นส่วนบริษัทกลาง ที่ 1/2569: dbd.go.th
- บ้านเมือง รายงานข่าวปฏิบัติการเดียวกัน: banmuang.co.th
ข้อมูล ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
