สรุปสั้น: ฉลากเครื่องมือแพทย์ ที่ผลิตหรือนำเข้ามาขายในไทยตอนนี้ต้องทำตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลใช้บังคับแล้วตั้งแต่ 20 มิถุนายน 2569 เครื่องมือแพทย์ที่ใช้ในบ้านต้องมีฉลากภาษาไทย ส่วนเครื่องมือแพทย์สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ใช้ภาษาไทยหรืออังกฤษได้ และเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 อย. เพิ่งเปิดรับฟังความคิดเห็นร่างฉบับแก้ไขที่จะเพิ่มรหัส UDI และ QR Code ที่ อย. ออกให้ลงบนฉลาก
บทความนี้สรุปให้ผู้นำเข้า ผู้ผลิต และร้านที่ขายเครื่องมือแพทย์ว่า ฉลากต้องมีข้อมูลอะไร ข้อมูลไหนย้ายไปไว้ในเอกสารกำกับ (คู่มือการใช้) ได้ ฉลากตอนผ่านด่านต่างจากฉลากตอนวางขายอย่างไร และร่างฉบับใหม่เรื่อง UDI กับ QR Code จะกระทบใคร พร้อมเช็กลิสต์ที่ทีมงานใช้ตรวจ artwork ฉลากก่อนยื่นจากประสบการณ์ 6 ปี
ข่าวล่าสุด: ร่างประกาศฉลากเครื่องมือแพทย์ฉบับแก้ไข เพิ่ม UDI และ QR Code (13 พ.ย. 2569)
กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ประกาศ รับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ (ร่าง) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ (ฉบับที่..) พ.ศ. …. เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 เปิดให้แสดงความเห็นผ่านระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th) ตั้งแต่ 13 พฤศจิกายน ถึง 12 ธันวาคม 2569
สาระสำคัญตามเอกสารประกอบการรับฟังของ อย. มีดังนี้
- เพิ่มรายการบนฉลาก 2 รายการ สำหรับเครื่องมือแพทย์ที่ต้องได้รับอนุญาต แจ้งรายการละเอียด หรือจดแจ้ง คือ (1) รหัสระบุเอกลักษณ์ หรือ Unique Device Identification (UDI) ถ้ามี และ (2) ข้อมูลเครื่องมือแพทย์ที่แสดงผ่านภาพ QR Code ที่ อย. ออกให้ ถ้ามี
- รูปแบบการแสดง UDI จะเป็นไปตามที่เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกำหนดอีกฉบับหนึ่ง
- ผู้ได้รับผลกระทบ คือ ผู้จดทะเบียนสถานประกอบการ ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด และผู้จดแจ้ง ที่ผลิตหรือนำเข้าเครื่องมือแพทย์
- เหตุผล คือ UDI เป็นระบบที่ใช้กันแพร่หลายในระดับสากล และ QR Code รวมข้อมูลจำนวนมากไว้ในภาพเดียวได้ จึงต้องการให้ฉลากในไทยสอดคล้องกับสากลและยุคดิจิทัล
สถานะ ณ 16 พ.ย. 2569: ยังเป็นร่างในขั้นรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ ยังไม่มีผลบังคับ และยังไม่มีประกาศเลขาธิการฯ เรื่องรูปแบบ UDI ออกมา ผู้ประกอบการจึงยังไม่ต้องแก้ฉลากตามร่างนี้ทันที แต่ควรเริ่มเตรียมข้อมูล เพราะ อย. ได้เผยแพร่ เอกสาร UDI สำหรับผู้ประกอบการ กรณีศึกษาผู้นำเข้า และแบบสอบถามความพร้อมต่อการบังคับใช้ UDI ไว้ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2569 แล้ว
UDI คืออะไร ต่างจากเลขที่ใบรับจดแจ้งอย่างไร
UDI คือรหัสที่ผู้ผลิตกำหนดให้เครื่องมือแพทย์แต่ละรุ่นหรือแต่ละล็อต ใช้ระบุตัวสินค้าได้แบบเฉพาะเจาะจงตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่โรงงาน ผู้นำเข้า ผู้จัดจำหน่าย จนถึงโรงพยาบาล มักพิมพ์เป็นบาร์โค้ดหรือ 2D code ตามมาตรฐานสากลอย่าง GS1 ส่วนเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง คือเลขที่ อย. ออกให้เพื่อแสดงว่าผลิตภัณฑ์ผ่านการขออนุญาตในไทยแล้ว ทั้งสองอย่างจึงทำหน้าที่ต่างกันและต้องแสดงคู่กันได้
คำว่า “(ถ้ามี)” ในร่างมีความหมายสำคัญ คือ ถ้าเครื่องมือแพทย์ของคุณมี UDI จากผู้ผลิตอยู่แล้ว ฉลากไทยก็ควรแสดง UDI นั้นด้วย ผู้นำเข้าที่รับสินค้าจากยุโรปหรือสหรัฐฯ ซึ่งมีระบบ UDI อยู่แล้วจึงควรขอข้อมูล UDI จากผู้ผลิตไว้ตั้งแต่ตอนนี้
ฉลากเครื่องมือแพทย์ตามประกาศ พ.ศ. 2568 ที่บังคับใช้แล้ว
ก่อนจะไปถึงร่างใหม่ สิ่งที่ต้องทำให้ถูกตอนนี้คือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน 2568 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 397 ง หน้า 19–24 วันที่ 22 ธันวาคม 2568 และมีผลใช้บังคับวันที่ 20 มิถุนายน 2569 ประกาศนี้ยกเลิกฉบับ พ.ศ. 2563 และครอบคลุมเครื่องมือแพทย์ทุกประเภทความเสี่ยง รวมถึงซอฟต์แวร์หรือแอปพลิเคชันที่ไม่มีตัวตนทางกายภาพ เครื่องมือผ่าตัดหรือทันตกรรมที่ใช้ซ้ำได้ และอุปกรณ์เสริม
หลักใหญ่ที่ต้องจำ: ผู้จดทะเบียนสถานประกอบการ ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้ง ต้องจัดให้มีฉลากและเอกสารกำกับที่เห็นได้ชัด และข้อความต้องไม่เป็นเท็จ ไม่เกินจริง ไม่โอ้อวดสรรพคุณ และไม่ทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ
ประกาศเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์ออกตามพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562 ซึ่งประกาศฉบับ พ.ศ. 2563 อ้างอำนาจตามมาตรา 5 และมาตรา 44 วรรคสอง ฉบับ พ.ศ. 2563 นี้ถูกแทนที่แล้ว จึงควรใช้อ่านเทียบเท่านั้น ไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์ทำ artwork ใหม่
ภาษาบนฉลาก: Home use กับ Professional use
| กลุ่มเครื่องมือแพทย์ | ตัวอย่างการใช้งาน | ภาษาบนฉลากและเอกสารกำกับ |
|---|---|---|
| ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use medical device) | ใช้เองที่บ้านหรือนอกสถานพยาบาล รวมถึงที่แพทย์สั่งให้ผู้ป่วยใช้นอกสถานพยาบาล | ภาษาไทย (มีภาษาอื่นเพิ่มได้ แต่ต้องไม่ขัดกับภาษาไทย) |
| สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข (Professional use) | ใช้โดยบุคลากรทางการแพทย์ หรือภายใต้การกำกับดูแลของบุคลากร | ภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ |
จุดที่เปลี่ยนจากฉบับ 2563 ตามสรุปของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ คือ ฉลากทั่วไปลดจาก 12 หัวข้อเหลือ 9 หัวข้อ และเอกสารกำกับของทั้ง Home use และ Professional use ใช้เกณฑ์ 9 หัวข้อเหมือนกัน (เดิม Professional use กำหนดเพียงว่าต้องมีภาษาอังกฤษเป็นอย่างน้อย)

ข้อมูลที่ต้องมี: อะไรอยู่บนฉลาก อะไรอยู่ในเอกสารกำกับ
ตารางนี้เรียบเรียงจากอินโฟกราฟิกสรุปประกาศ พ.ศ. 2568 ของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ เครื่องหมาย ✓ คือต้องแสดง และ – คือไม่บังคับในส่วนนั้น
| ข้อมูล | ฉลาก | เอกสารกำกับ |
|---|---|---|
| ชื่อผลิตภัณฑ์ | ✓ | ✓ |
| รายละเอียดที่จำเป็น เช่น ส่วนประกอบสำคัญ หลักการทำงาน ประเภท ชนิด | – | ✓ |
| วัตถุประสงค์การใช้ หรือข้อบ่งใช้ | ✓ (ถ้าใส่บนฉลากไม่ได้ ให้ไปแสดงในเอกสารกำกับ) | ✓ |
| จำนวน ปริมาณบรรจุ หรือปริมาณที่บรรจุได้ | ✓ | – |
| วิธีการใช้ หรือคำแนะนำการใช้ (ยกเว้นเครื่องที่ใช้งานชัดเจนอยู่แล้ว) | – | ✓ |
| ชื่อและที่ตั้งสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า (ผู้นำเข้าต้องแสดงชื่อสถานที่ผลิต เมือง และประเทศที่ผลิตด้วย) | ✓ | – |
| เลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง | ✓ | – |
| ชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรหรือช่องทางติดต่อ กรณีต้องการข้อมูลหรือร้องเรียน | – | ✓ (ถ้าแสดงบนฉลากแล้ว ไม่ต้องซ้ำในเอกสารกำกับ) |
| เลขครั้งที่ผลิต รุ่นที่ผลิต หรือ serial number | ✓ (ใช้ภาษาอังกฤษ ตัวย่อ หรือสัญลักษณ์ได้) | – |
| เดือน ปี ที่ผลิต (ปี 4 หลัก) กรณีไม่มีการกำหนดอายุการใช้งาน | ✓ (ใช้ภาษาอังกฤษ ตัวย่อ หรือสัญลักษณ์ได้) | – |
| เดือน ปี ที่หมดอายุ (ปี 4 หลัก) หรืออายุการใช้งานนับจากวันผลิต กรณีมีการกำหนดอายุการใช้งาน | ✓ (ถ้าระบุเป็นอายุการใช้งาน ต้องแสดงเดือน ปี ที่ผลิตด้วย) | – |
| วิธีการเก็บรักษา | – | ✓ |
| คำเตือน ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง (ถ้ามี) | – | ✓ |
| เดือน ปี ที่ออก หรือแก้ไขครั้งล่าสุด หรือรหัสควบคุมเอกสารฉบับปัจจุบัน | – | ✓ |
ข้อยกเว้นที่ช่วยลดงานได้: ถ้าแสดงข้อมูลกลุ่มที่ประกาศกำหนด (ชื่อผลิตภัณฑ์ รายละเอียดที่จำเป็น วัตถุประสงค์การใช้ วิธีใช้ ช่องทางติดต่อ วิธีเก็บรักษา และคำเตือน) ไว้บนฉลากครบแล้ว ถือว่าได้รับยกเว้นไม่ต้องจัดทำเอกสารกำกับ เหมาะกับสินค้าชิ้นเล็กที่ข้อมูลไม่ยาว
ใช้ตัวย่อภาษาอังกฤษหรือสัญลักษณ์แทนข้อความได้แค่ไหน
ประกาศ พ.ศ. 2568 ให้แสดงเลขครั้งที่ผลิตหรือ serial number วันผลิต และวันหมดอายุ เป็นภาษาอังกฤษ ตัวย่อภาษาอังกฤษ หรือสัญลักษณ์ได้ แต่Checklist ของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ (Rev.1 ลงวันที่ 25 พ.ค. 2569) ย้ำว่าเมื่อใช้ตัวย่อหรือสัญลักษณ์ ต้องอธิบายความหมายเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษไว้บนฉลากหรือในเอกสารกำกับ (Glossary of symbols) สัญลักษณ์ที่พบบ่อยบนกล่องสินค้านำเข้าเป็นสัญลักษณ์สากลตามมาตรฐาน ISO 15223-1
| สัญลักษณ์หรือตัวย่อบนกล่อง | ความหมาย | ต้องทำอะไรในฉลากไทย |
|---|---|---|
| LOT · SN · REF | เลขครั้งที่ผลิต · หมายเลขประจำเครื่อง · รหัสสินค้าหรือรุ่น | ใช้ตัวย่อได้ แต่ต้องมีคำอธิบายใน Glossary และรหัสสินค้าต้องตรงกับรายการที่ขึ้นทะเบียน |
| รูปโรงงาน · รูปนาฬิกาทราย | วันผลิต · ใช้ได้ถึง (วันหมดอายุ) | ปีต้องเป็นตัวเลข 4 หลัก |
| STERILE (เช่น STERILE EO, STERILE R) | ผ่านการทำให้ปราศจากเชื้อ และวิธีที่ใช้ | อธิบายความหมายใน Glossary และใส่คำเตือนที่เกี่ยวข้อง เช่น ห้ามใช้ถ้าบรรจุภัณฑ์ฉีกขาด ในเอกสารกำกับ |
| เลข 2 ในวงกลมมีขีดทับ | ใช้ครั้งเดียว ห้ามใช้ซ้ำ (single use) | อธิบายความหมาย และอย่าใช้ข้อความภาษาไทยที่ขัดกับสัญลักษณ์ |
| รูปหนังสือมีตัว i | ให้อ่านเอกสารกำกับหรือคู่มือการใช้ | ถ้าเอกสารกำกับเป็นแบบอิเล็กทรอนิกส์ ต้องบอกวิธีเข้าถึงข้อมูล เช่น URL หรือ QR Code |
แสดงฉลากที่ไหน และเอกสารกำกับแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ไหม
- ฉลาก ต้องอยู่ที่ตัวเครื่องมือแพทย์หรือภาชนะบรรจุ ในจุดที่เห็นง่ายและอ่านได้ชัด ถ้าแสดงที่ภาชนะบรรจุจะเป็นชั้นไหนก็ได้ แต่ อย. แนะนำให้เป็นชั้นที่ขายถึงมือผู้ซื้อโดยตรง เพื่อให้ผู้ซื้ออ่านข้อมูลได้จริง
- เอกสารกำกับ แสดงรวมกับคู่มือการใช้ได้ ทั้งแบบกระดาษและแบบอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ซีดีรอม ภาพ QR Code หรือเว็บไซต์ (Digital Labeling) ซึ่ง อย. ระบุว่าช่วยลดภาระเอกสารและอัปเดตข้อมูลได้ง่ายขึ้น
ฉลากเฉพาะกลุ่ม: ซอฟต์แวร์ เครื่องมือใช้ซ้ำ และอุปกรณ์เสริม
ประกาศ พ.ศ. 2568 แยกเกณฑ์ฉลากเฉพาะไว้ 3 กลุ่ม ซึ่งฉบับเดิมไม่มี
- ซอฟต์แวร์และแอปพลิเคชันเครื่องมือแพทย์ แสดงข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ในตัวซอฟต์แวร์ และมีหัวข้อ UDI (ถ้ามี) เพิ่มเข้ามา ตัวอย่างในอินโฟกราฟิกของ อย. คือหน้าจอ About ที่แสดงชื่อผลิตภัณฑ์ วัตถุประสงค์การใช้ คำเตือน ชื่อผู้ผลิต เลขเวอร์ชัน และ UDI
- เครื่องมือผ่าตัดหรือทันตกรรมที่ใช้ซ้ำได้ เช่น กรรไกรผ่าตัด แสดงชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เลขครั้งที่ผลิตหรือรุ่น และเดือนปีที่ผลิต ภาษาไทยหรืออังกฤษ
- อุปกรณ์เสริม (Accessory) ถ้าขึ้นทะเบียนแยกจากเครื่องหลัก ต้องมีฉลากหรือเอกสารกำกับของตัวเอง และถ้านำเข้าต้องแสดงฉลากขั้นต่ำที่ด่านด้วย แต่ถ้าขึ้นทะเบียนรวมกับเครื่องหลักและบรรจุอยู่ในกล่องเดียวกัน แสดงฉลากรวมที่เครื่องหลักที่เดียวได้
สำหรับซอฟต์แวร์ที่เป็นเครื่องมือแพทย์ (Software as a Medical Device: SaMD) Checklist ของ อย. แยกหัวข้อฉลากไว้ชัด เช่น เลขที่หรืออักษรแสดงเวอร์ชันแทนเลขครั้งที่ผลิต และ UDI สำหรับเครื่องมือแพทย์ประเภทที่ 4 ประเภทที่ 3 หรือประเภทที่ 2 (ถ้ามี) ถ้าซอฟต์แวร์บรรจุมากับภาชนะบรรจุที่จับต้องได้ ให้แสดงฉลากที่ภาชนะบรรจุด้วย ข้อมูลที่ใส่บนฉลากไม่ได้ให้ย้ายไปไว้ในเอกสารกำกับแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้
ฉลากตอนนำเข้า ณ ด่าน ต่างจากฉลากตอนวางขายอย่างไร
ผู้นำเข้าหลายรายเข้าใจผิดว่าสินค้าต้องมีฉลากไทยครบตั้งแต่ตอนถึงด่าน จริงๆ แล้วประกาศแยก “ฉลากขณะนำเข้า ณ ด่านตรวจสอบเครื่องมือแพทย์” ไว้ต่างหาก โดยต้องมีข้อมูลขั้นต่ำ 5 รายการ เป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ
- ชื่อผลิตภัณฑ์
- ชื่อและที่ตั้งสถานที่ผลิต เมือง และประเทศที่ผลิต (หรือชื่อเจ้าของผลิตภัณฑ์ เมือง ประเทศเจ้าของ และประเทศผู้ผลิตแทน)
- เลขครั้งที่ผลิต รุ่นที่ผลิต หรือ serial number
- เดือน ปี ที่ผลิต (ปี 4 หลัก) กรณีไม่มีการกำหนดอายุการใช้งาน
- เดือน ปี ที่หมดอายุ (ปี 4 หลัก) กรณีมีการกำหนดอายุการใช้งาน
ถ้าสินค้าแสดงข้อ 4 หรือ 5 ไม่ได้ ต้องเตรียมหลักฐานไว้ชี้แจงพนักงานเจ้าหน้าที่ที่ด่าน และหลังผ่านด่านแล้ว ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้ง ต้องทำฉลากและเอกสารกำกับให้ครบตามประกาศก่อนขาย โดยประกาศกำหนดกรอบไว้ไม่เกิน 120 วันนับแต่วันที่พนักงานเจ้าหน้าที่ที่ด่านตรวจปล่อยให้นำเข้า (กรอบตามประกาศ ไม่ใช่ระยะเวลาพิจารณาคำขอ)
ขั้นตอนนำเข้าตั้งแต่จดทะเบียนสถานประกอบการจนผ่านด่าน อ่านต่อได้ที่ ขั้นตอนการนำเข้าเครื่องมือแพทย์และการขออนุญาต อย.

ฉลากเดิมตามประกาศ 2563 ยังใช้ได้ถึงเมื่อไร และใครได้รับยกเว้น
บทเฉพาะกาล: ฉลากหรือเอกสารกำกับที่ทำตามประกาศ พ.ศ. 2563 และมีอยู่ก่อนวันที่ประกาศใหม่มีผล ใช้ต่อได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ประกาศ พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับ (20 มิถุนายน 2569) ตามที่กองควบคุมเครื่องมือแพทย์สรุปไว้ ดังนั้นสต็อกฉลากเก่าที่พิมพ์ไว้แล้วยังไม่ต้องทิ้งทันที แต่ฉลากที่ออกแบบใหม่ควรทำตามเกณฑ์ 2568 เลย
กรณีที่ไม่อยู่ภายใต้ประกาศนี้ ตามคำถามที่พบบ่อยของ อย. มี 3 กรณี
- เครื่องมือแพทย์ที่มีประกาศกำหนดเรื่องฉลากไว้เป็นการเฉพาะแล้ว
- เครื่องมือแพทย์ที่ได้รับยกเว้นการผลิตหรือนำเข้าตามมาตรา 27 แห่งพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551
- เครื่องมือแพทย์ที่ผลิตหรือนำเข้าเพื่อส่งออกไปนอกราชอาณาจักร
เจ้าหน้าที่ อย. ตรวจอะไรในฉลาก: สรุปจาก Checklist ฉบับ 25 พ.ค. 2569
กองควบคุมเครื่องมือแพทย์เผยแพร่ Checklist แนวทางการพิจารณาเอกสารคำขอขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ (Abridged) ประเภท IVD Class 2-4 ซึ่งให้ผู้ยื่นรับทราบว่าฉลากต้องเป็นไปตามประกาศ พ.ศ. 2568 แม้ checklist นี้เขียนสำหรับ IVD แต่จุดที่ตรวจฉลากใช้กับเครื่องมือแพทย์กลุ่มอื่นได้ดี และเป็นข้อมูลที่บทความทั่วไปยังไม่ค่อยสรุปไว้
| จุดที่ตรวจ | สิ่งที่ checklist กำหนด |
|---|---|
| Artwork | แนบ artwork ครบทุกรายการสินค้า แยกให้เห็นว่า primary label และ secondary label อยู่หน้าไหน ถ้ากล่องด้านอื่นเป็นกล่องขาวหรือลังน้ำตาล ให้ถ่ายรูปสินค้าจริงครบทุกด้านพร้อมคำรับรองว่าด้านอื่นไม่มีข้อความหรือสัญลักษณ์ |
| ชื่อที่อยู่ผู้นำเข้า | เลือกได้ 2 แบบ คือแสดงชื่อที่อยู่จริงตามใบจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้า หรือแสดงเป็น “XXXXXXXXXX” พร้อมคำรับรองว่าจะแสดงตามใบจดทะเบียนที่เป็นปัจจุบัน แบบที่ 2 ทำให้ไม่ต้องยื่นแก้ฉลากเมื่อเปลี่ยนชื่อหรือที่อยู่บริษัท |
| ฉลากไทยที่ติดเพิ่ม | ต้องระบุว่าจะติดตรงส่วนไหนของฉลากผู้ผลิต และต้องไม่ปิดทับข้อความสำคัญเดิม |
| ราคาและส่วนประกอบเสริม | ถ้าฉลากมีราคาให้ตัดออกหรือใส่เป็น XXX ส่วนอุปกรณ์ที่เป็น optional ให้ตัดออก เพราะสินค้าต้องมีส่วนประกอบครบตามที่ระบุ |
| คำที่ไม่อนุญาต | เช่น ดีที่สุด ดีเลิศ หายขาด ปลอดภัย ไม่มีผลข้างเคียง ศักดิ์สิทธิ์ มหัศจรรย์ รวมถึงคำภาษาอื่นที่ความหมายเดียวกัน เช่น Best ส่วนการแสดง ISO 13485 ต้องสื่อว่าเป็นการรับรองสถานที่ผลิต ไม่ใช่รับรองตัวผลิตภัณฑ์ |
| Home use | แนบฉลากภาษาไทย และเอกสารกำกับภาษาไทยที่แปลครบตามเอกสารกำกับของผู้ผลิต เพราะข้อมูลของผู้ผลิตผ่านการวิเคราะห์ความเสี่ยงมาแล้ว ชุดตรวจแบบ self-test มีคำเตือนเพิ่มเติมที่ต้องแสดงด้วยข้อความสีแดง |
| เอกสารกำกับอิเล็กทรอนิกส์ | ต้องแสดงวิธีเข้าถึงข้อมูลให้ชัด |
เช็กลิสต์ตรวจ artwork ฉลากเครื่องมือแพทย์ก่อนยื่น อย.
จากประสบการณ์ 6 ปีของทีมงานในการเตรียมเอกสารยื่น อย. จุดที่ฉลากถูกขอแก้บ่อยมักไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่เป็นรายละเอียดเล็กๆ ที่ตรวจล่วงหน้าได้ ใช้รายการนี้ตรวจก่อนส่ง
- จัดกลุ่มผู้ใช้ให้ถูกก่อน ว่าเป็น Home use หรือ Professional use เพราะเป็นตัวกำหนดภาษา เครื่องวัดความดันหรือที่ตรวจที่ขายให้คนทั่วไปเป็น Home use ต้องมีภาษาไทย
- ทำ artwork ให้ครบทุกด้าน แนวทางของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์สำหรับ IVD ระบุว่าต้องแนบ artwork ทุกด้านของบรรจุภัณฑ์ ตั้งแต่ primary label จนถึงกล่องนอก และไฟล์ต้องอ่านได้ด้วยตาเปล่า
- แยกฉลากตามขนาดบรรจุและรหัสสินค้า ถ้ามีหลายขนาดหรือหลาย SKU ต้องทำฉลากแยกให้ชัด
- เตรียมหลักฐานรองรับทุกตัวเลขที่เคลม เช่น Sensitivity 99% หรือความแม่นยำ เจ้าหน้าที่ขอข้อมูลสนับสนุนได้ และข้อความต้องไม่เกินจริง (เรื่องนี้เชื่อมกับการโฆษณาด้วย ดู โฆษณาเครื่องมือแพทย์แบบใดแค่ยื่นแจ้ง อย.)
- ปีต้องเป็นตัวเลข 4 หลัก ทั้งวันผลิตและวันหมดอายุ ถ้าใช้สัญลักษณ์มาตรฐานแทนข้อความ ให้ตรวจว่าประกาศอนุญาตสำหรับหัวข้อนั้น
- ผู้นำเข้าต้องมีทั้งข้อมูลผู้ผลิตและผู้นำเข้า ชื่อสถานที่ผลิต เมือง ประเทศ และชื่อที่ตั้งสถานที่นำเข้าในไทย พร้อมเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง ซึ่งจะได้หลังผ่านการพิจารณา จึงต้องเว้นตำแหน่งไว้ใน artwork
- เตรียมข้อมูล UDI จากผู้ผลิตไว้ล่วงหน้า ถ้าสินค้ามี UDI อยู่แล้ว ให้ขอโครงสร้างรหัสและตำแหน่งบนฉลากจากผู้ผลิต เผื่อร่างฉบับใหม่ประกาศใช้
- ระบุวันที่หรือรหัสควบคุมฉบับในเอกสารกำกับ เพื่อให้รู้ว่าคู่มือที่แนบเป็นฉบับปัจจุบัน และอัปเดตให้ตรงกับข้อมูลที่ขึ้นทะเบียนไว้
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสินค้าอยู่ Class ไหนและต้องจดแจ้ง แจ้งรายการละเอียด หรือขอใบอนุญาต ดู ช่องทางขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ Full Pathway กับ Abridged Pathway หรือตัวอย่างสินค้าที่หลายคนไม่คิดว่าเป็นเครื่องมือแพทย์ใน แผ่นแปะสิวเป็นเครื่องมือแพทย์เมื่อไร
ผู้ประกอบการควรทำอะไรตอนนี้
- ผู้นำเข้าและผู้ผลิตที่มีสินค้าในตลาดแล้ว: ตรวจฉลากปัจจุบันเทียบกับประกาศ พ.ศ. 2568 วางแผนเปลี่ยนฉลากก่อนสิ้นบทเฉพาะกาล และรวบรวมข้อมูล UDI ของสินค้าแต่ละรุ่น
- ผู้ที่กำลังจะยื่นขึ้นทะเบียน: ออกแบบ artwork ตามเกณฑ์ 2568 ตั้งแต่แรก และเว้นพื้นที่สำหรับ UDI กับ QR Code เผื่อร่างแก้ไขมีผล
- ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากร่าง: แสดงความเห็นผ่านระบบกลางทางกฎหมายได้จนถึง 12 ธันวาคม 2569 ผ่านลิงก์ในหน้าประกาศรับฟังความคิดเห็นของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ เช่น ประเด็นต้นทุนการพิมพ์ UDI สำหรับสินค้าชิ้นเล็ก
- ร้านค้าและตัวแทนจำหน่าย: ก่อนรับสินค้ามาขาย ตรวจว่าฉลากมีเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง และ Home use มีภาษาไทยครบ
Livilution ช่วยเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์อย่างไร
บริการ รับจดทะเบียนเครื่องมือแพทย์ ของ Livilution ครอบคลุมการจัดประเภทความเสี่ยง การจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้า การตรวจ artwork ฉลากและเอกสารกำกับให้ตรงกับประกาศ และการยื่นคำขอผ่านระบบของ อย. ค่าบริการตามหน้าบริการ ณ วันที่ตรวจ: Class 1 เริ่มต้น 17,000 บาท, Class 2 เริ่มต้น 27,000 บาท, Class 3 เริ่มต้น 37,000 บาท และจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้าเริ่มต้น 18,000 บาท (ราคาก่อน VAT และยังไม่รวมอัตราราชการ ส่วน Class 4 ขอใบเสนอราคา) ถ้าต้องจัดสถานที่หรือใบอนุญาตสถานที่ ดูเพิ่มที่ บริการรับจดสถานที่ อย.
ผลการพิจารณาเป็นอำนาจของ อย. ทีมงานช่วยเตรียมเอกสารให้ครบและถูกต้องตามประกาศ
คำถามที่พบบ่อยเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์
ฉลากเครื่องมือแพทย์ต้องเป็นภาษาไทยทุกชิ้นไหม
ไม่ทุกชิ้น เครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use) ต้องมีฉลากและเอกสารกำกับภาษาไทย ส่วนเครื่องมือแพทย์สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์ใช้ภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษได้ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2568
ร่างประกาศเรื่อง UDI และ QR Code มีผลบังคับแล้วหรือยัง
ยังไม่มีผล ณ 16 พฤศจิกายน 2569 ร่างนี้อยู่ในขั้นรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการระหว่าง 13 พฤศจิกายน ถึง 12 ธันวาคม 2569 ต้องรอประกาศฉบับจริงในราชกิจจานุเบกษาและประกาศเลขาธิการฯ เรื่องรูปแบบ UDI
สินค้านำเข้าต้องติดฉลากไทยก่อนถึงด่านไหม
ไม่จำเป็น ที่ด่านตรวจสอบเครื่องมือแพทย์ต้องมีฉลากขั้นต่ำ 5 รายการเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ แล้วจึงทำฉลากให้ครบตามประกาศก่อนขาย ภายในกรอบที่ประกาศกำหนดนับแต่วันที่ด่านตรวจปล่อย
ใช้ QR Code แทนคู่มือกระดาษได้ไหม
เอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์แสดงในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ เช่น ซีดีรอม ภาพ QR Code หรือเว็บไซต์ ตามประกาศ พ.ศ. 2568 แต่ข้อมูลบนฉลาก เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์ เลขรุ่น และวันหมดอายุ ยังต้องแสดงบนตัวเครื่องหรือภาชนะบรรจุ
ฉลากเก่าที่พิมพ์ตามประกาศ 2563 ต้องทิ้งเลยไหม
ไม่ต้องทิ้งทันที ฉลากหรือเอกสารกำกับตามประกาศ พ.ศ. 2563 ที่มีอยู่ก่อนประกาศใหม่มีผล ใช้ต่อได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ 20 มิถุนายน 2569 ตามบทเฉพาะกาล แต่ฉลากที่ออกแบบใหม่ควรทำตามเกณฑ์ พ.ศ. 2568
ใช้สัญลักษณ์แทนข้อความบนฉลากเครื่องมือแพทย์ได้ไหม
ได้ในบางหัวข้อ เช่น เลขครั้งที่ผลิตหรือ serial number วันผลิต และวันหมดอายุ แต่ต้องอธิบายความหมายของตัวย่อหรือสัญลักษณ์เป็นภาษาไทยหรืออังกฤษไว้บนฉลากหรือในเอกสารกำกับ (Glossary of symbols)
ฉลากเครื่องมือแพทย์ใส่ราคาหรือคำว่า ISO 13485 ได้ไหม
ใน checklist ของ อย. ราคาบนฉลากให้ตัดออกหรือใส่เป็น XXX ส่วน ISO 13485 แสดงได้ในความหมายว่าสถานที่ผลิตได้รับการรับรอง ห้ามสื่อว่าตัวผลิตภัณฑ์ได้รับการรับรอง
อุปกรณ์เสริมต้องมีฉลากแยกไหม
ขึ้นกับการขึ้นทะเบียน ถ้าอุปกรณ์เสริมขึ้นทะเบียนแยกจากเครื่องหลัก ต้องมีฉลากของตัวเอง ถ้าขึ้นทะเบียนรวมและบรรจุในภาชนะเดียวกับเครื่องหลัก แสดงฉลากรวมที่เครื่องหลักที่เดียวได้
สรุป
ฉลากเครื่องมือแพทย์วันนี้ต้องทำตามประกาศ พ.ศ. 2568 ที่มีผลตั้งแต่ 20 มิถุนายน 2569: เลือกภาษาให้ถูกตามกลุ่มผู้ใช้ แยกข้อมูลฉลากกับเอกสารกำกับให้ครบ และแยกฉลากขณะนำเข้ากับฉลากขายให้ชัด ส่วนร่างฉบับแก้ไขที่เพิ่ม UDI และ QR Code ที่ อย. ออกให้ยังเป็นร่าง แต่เป็นสัญญาณให้เริ่มเตรียมข้อมูล UDI ตั้งแต่ตอนนี้
ปรึกษาฟรีกับ Livilution (ประสบการณ์ 6 ปี): LINE @liviconsult · โทร 098-525-4415 (ปรึกษา อย.) · 064-986-5445 · อีเมล fda.service@livilution.com · หรือกรอกฟอร์มติดต่อ
แหล่งข้อมูลทางการ
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — รับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ (ร่าง) ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ (ฉบับที่..) 13 พ.ย. 2569: medical.fda.moph.go.th/relevant-laws-and-standards/hearing69-2
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 และคำถามที่พบบ่อย: medical.fda.moph.go.th/press-release/label68
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — รวมประกาศฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์: medical.fda.moph.go.th/…/labels-and-documentation
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — ระบบรหัสมาตรฐานจำเพาะเครื่องมือแพทย์ (UDI): medical.fda.moph.go.th/udi
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — แนวทางการแนบฉลากเครื่องมือแพทย์ IVD: medical.fda.moph.go.th/ivd-head/label-ivd-guide
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — Checklist แนวทางการพิจารณาเอกสารคำขอขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ (Abridged) ประเภท IVD Class 2-4, Rev.1 25 พ.ค. 2569 (PDF): cms-media.fda.moph.go.th
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — คำถามที่พบบ่อย หมวดฉลาก: medical.fda.moph.go.th/faqs/category/faq-cate-04/
- ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2563 (ฉบับเดิม ใช้อ่านเทียบ): cms-media.fda.moph.go.th
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา: fda.moph.go.th
ข้อมูล ณ 16 พฤศจิกายน 2569 โดยทีมที่ปรึกษา Livilution บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. ในกรณีเฉพาะ




