สรุปสั้น: ขายสินค้าที่กฎหมายกำหนดให้ต้องมี มอก. หรือ อย. แต่ไม่มี ถือว่าผิด และไม่ได้มีความเสี่ยงแค่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ผู้ขายปลายทางก็มีโทษเช่นกัน ข่าวเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 ที่เจ้าหน้าที่ศุลกากรเข้าตรวจค้นโกดังแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี และพบสินค้าไม่มี มอก. หรือไม่ผ่าน อย. กว่า 87,000 ชิ้น มูลค่ากว่า 13 ล้านบาท เป็นตัวอย่างที่ชัดว่าสินค้าทั้งสต็อกอาจถูกยึดได้ในวันเดียว
ข่าวตุลาคม 2569: ศุลกากรยึดสินค้าไม่มี มอก. และ อย. กว่า 87,000 ชิ้น
สยามรัฐรายงานเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2569 ว่า เมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 กองสืบสวนและปราบปราม กรมศุลกากร พร้อมหมายค้นของศาล เข้าตรวจโกดังสินค้าในอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี พบสินค้าที่ไม่มี มอก. หรือไม่ผ่านการอนุญาตจาก อย. ซึ่งมีถิ่นกำเนิดจากต่างประเทศ รวมกว่า 87,000 ชิ้น มูลค่ากว่า 13 ล้านบาท เจ้าหน้าที่ดำเนินคดีฐานรับไว้ซึ่งของที่ยังไม่ได้ผ่านพิธีการศุลกากรตาม พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ. 2560
คดีนี้เป็นส่วนหนึ่งของการปราบปรามสินค้าผิดกฎหมายช่วงวันที่ 8–23 ตุลาคม 2569 ซึ่งสื่อธุรกิจรายงานมูลค่าของกลางรวมประมาณ 79.22 ล้านบาท (ดูแหล่งอ้างอิงท้ายบทความ)
สิ่งที่ผู้ขายควรเห็นจากข่าวนี้คือ ผู้ที่ถูกดำเนินคดีไม่ใช่คนที่นำสินค้าข้ามแดนเข้ามาเท่านั้น แต่รวมถึงผู้ที่ รับไว้หรือเก็บสินค้า ที่ไม่ผ่านพิธีการศุลกากรด้วย และเมื่อสินค้าไม่มีเอกสารนำเข้าและใบอนุญาตที่ถูกต้อง ก็พิสูจน์ได้ยากว่าได้มาอย่างถูกกฎหมาย
สินค้าไม่มี มอก. ผิดไหม
คำตอบขึ้นกับว่าสินค้านั้นเป็น มอก. บังคับ หรือไม่
- สินค้าที่อยู่ในรายการมาตรฐานบังคับ เช่น เครื่องใช้ไฟฟ้าหลายชนิด ของเล่น พาวเวอร์แบงก์ หมวกกันน็อก ผู้ทำและผู้นำเข้าต้องได้รับใบอนุญาตก่อน และผู้ขายจะขายได้เฉพาะสินค้าที่ได้รับอนุญาตและเป็นไปตามมาตรฐาน ถ้าไม่มี มอก. ถือว่าผิด
- สินค้าที่เป็นมาตรฐานทั่วไป ไม่บังคับให้ต้องมี มอก. ขายได้โดยไม่ต้องแสดงเครื่องหมาย แต่ถ้าจะแสดงเครื่องหมาย มอก. ต้องได้รับอนุญาตก่อน
อ่านรายละเอียดความต่างได้ที่ มอก. ทั่วไป กับ มอก. บังคับ ต่างกันยังไง และวิธีดูว่าเครื่องหมายบนสินค้าเป็นของจริงหรือไม่ที่ วิธีเช็คเครื่องหมาย มอก. แท้หรือปลอม
โทษตาม พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
| การกระทำ | โทษสูงสุด |
|---|---|
| ทำหรือนำเข้าสินค้า มอก. บังคับ โดยไม่ได้รับใบอนุญาต (มาตรา 48) | จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ผู้จำหน่ายขายสินค้าที่ไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่เป็นไปตามมาตรฐาน (มาตรา 36 ประกอบมาตรา 55) | จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ขัดขวางหรือไม่อำนวยความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ (มาตรา 56) | จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
นอกจากโทษข้างต้น พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจยึดหรืออายัดสินค้าที่สงสัยว่าไม่เป็นไปตามกฎหมาย กรณีผู้กระทำผิดเป็นนิติบุคคล กรรมการหรือผู้จัดการที่สั่งการหรือละเลยก็อาจต้องรับโทษด้วย และความผิดหลายกรณีสามารถเปรียบเทียบปรับได้ ข้อมูลอ้างอิงจาก พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 แก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2562
ขายของไม่มี อย. โดนปรับเท่าไหร่
คำว่า “ไม่มี อย.” ครอบคลุมหลายกรณี ขึ้นกับว่าสินค้าเป็นอาหาร เครื่องสำอาง หรือผลิตภัณฑ์สุขภาพประเภทอื่น และไม่ใช่สินค้าทุกชนิดที่ต้องมีเลข อย. บนฉลาก ดูได้ที่ สินค้าที่ต้องขอเลข อย. และไม่ต้องขอ
อาหาร
ตามตัวบท พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522 ที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กองอาหาร อย. โทษหลักที่เกี่ยวกับผู้ขายออนไลน์มีดังนี้
| การกระทำ | โทษ |
|---|---|
| ผลิตอาหารเพื่อจำหน่าย หรือนำเข้าอาหาร โดยไม่ได้รับอนุญาต (มาตรา 14, 15 ประกอบมาตรา 53) | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ผู้รับอนุญาตผลิตหรือนำเข้าอาหารควบคุมเฉพาะโดยไม่ได้ขึ้นทะเบียนตำรับ (มาตรา 31 ประกอบมาตรา 64) | จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| จำหน่ายอาหารควบคุมเฉพาะที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียน (มาตรา 65) | ปรับตั้งแต่ 1,000 ถึง 10,000 บาท |
| ฉลากไม่เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (มาตรา 51) | ปรับไม่เกิน 30,000 บาท |
| โฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ โดยไม่ได้รับอนุญาต (มาตรา 41 ประกอบมาตรา 71) | ปรับไม่เกิน 5,000 บาท |
| โฆษณาเป็นเท็จหรือหลอกลวงให้เกิดความหลงเชื่อโดยไม่สมควร (มาตรา 40 ประกอบมาตรา 70) | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
ตัวเลขข้างต้นมาจากตัวบทต้นฉบับ หากมีการแก้ไขเพิ่มเติมภายหลัง ให้ยึดตามตัวบทล่าสุด ผู้ขายอาหารออนไลน์ที่ยังไม่แน่ใจว่าต้องขอ อย. หรือไม่ อ่านต่อได้ที่ ขายอาหารออนไลน์ ต้องขอ อย. ไหม
เครื่องสำอาง
ตาม พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าเพื่อขายต้องจดแจ้งก่อน หากไม่จดแจ้งมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 62) ส่วนผู้ขายเครื่องสำอางที่ไม่ได้จดแจ้งมีโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท แต่ถ้าผู้ขายคนนั้นเป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้รับจ้างผลิตเอง โทษเพิ่มเป็นจำคุกไม่เกิน 2 เดือน หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 78)
ใครต้องรับผิดชอบ: ผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
จากตารางจะเห็นว่ากฎหมายทั้งสองฉบับแยกหน้าที่ไว้ชัด ผู้ผลิตและผู้นำเข้ามีหน้าที่ขออนุญาตก่อนนำสินค้าออกสู่ตลาด และมีโทษหนักกว่า แต่ผู้ขายก็ต้องรับผิดหากขายสินค้าที่ไม่ได้รับอนุญาต การอ้างว่า “ไม่รู้” หรือ “ซื้อต่อมาจากเจ้าอื่น” จึงไม่ใช่ข้อยกเว้นที่ปลอดภัย
สำหรับคนที่สั่งสินค้าจากต่างประเทศมาขายเอง ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะหลายครั้งคุณมีสถานะเป็น “ผู้นำเข้า” ตามกฎหมายโดยไม่รู้ตัว ดูรายการสินค้าที่ต้องเช็คก่อนสั่งได้ที่ 5 กลุ่มสินค้านำเข้าจากจีน ต้องขอใบอนุญาต อย. ก่อน
เช็กลิสต์ป้องกันตัวสำหรับผู้ขายออนไลน์และผู้รับสินค้ามาขายต่อ
- ขอสำเนาใบอนุญาตจากซัพพลายเออร์ทุกครั้ง สินค้า มอก. บังคับให้ขอใบอนุญาตทำหรือนำเข้า สินค้า อย. ให้ขอเลขสารบบอาหารหรือเลขที่ใบรับจดแจ้ง
- ตรวจเลขในระบบของหน่วยงานเอง อย่าดูจากภาพที่ส่งมาอย่างเดียว ดูวิธีเช็คเลข อย. ได้ที่ วิธีเช็คเลข อย. ผ่าน 4 ช่องทางหลัก
- ดูว่าชื่อสินค้า รุ่น และผู้รับอนุญาตตรงกัน ใบอนุญาตของสินค้ารุ่นหนึ่งใช้แทนอีกรุ่นไม่ได้
- เก็บหลักฐานการซื้อและเอกสารนำเข้า เช่น ใบกำกับภาษี ใบขนสินค้า เพื่อใช้แสดงที่มาของสินค้าได้
- ระวังสินค้าราคาถูกผิดปกติที่ไม่มีเอกสาร โดยเฉพาะสินค้าที่ไม่มีฉลากภาษาไทย
- กรอกข้อมูลใบอนุญาตบนแพลตฟอร์มให้ครบ แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายรายกำหนดให้ผู้ขายสินค้าบางหมวดกรอกเลขใบอนุญาต มอก. หรือเลข อย. ดูภาพรวมได้ที่ ขายของแบบไหนใน TikTok Shop ต้องมี อย. มอก.
ถ้าสินค้าถูกตรวจหรือถูกยึดแล้ว ควรทำอย่างไร
- หยุดขายสินค้าล็อตที่มีปัญหาทันที และไม่ย้ายหรือทำลายสินค้าที่ถูกอายัด
- รวบรวมเอกสารที่มี ทั้งใบอนุญาต ใบเสร็จ และเอกสารนำเข้า
- สำหรับประเด็นคดีความ ควรปรึกษาทนายความ
- สำหรับสินค้าล็อตต่อไป ให้เริ่มขอใบอนุญาตให้ถูกต้องก่อนนำเข้าหรือผลิต
หากพบสินค้าที่สงสัยว่าไม่ได้รับอนุญาต ผู้บริโภคร้องเรียนเรื่องผลิตภัณฑ์สุขภาพได้ที่สายด่วน อย. 1556
คำถามที่พบบ่อย
สินค้าไม่มี มอก. ขายได้ไหม
ถ้าเป็นสินค้าที่ไม่อยู่ในรายการ มอก. บังคับ ขายได้ แต่ถ้าเป็นสินค้า มอก. บังคับ ผู้ขายต้องขายเฉพาะสินค้าที่ได้รับใบอนุญาตและเป็นไปตามมาตรฐานเท่านั้น
ผลิตหรือนำเข้าสินค้า มอก. บังคับโดยไม่มีใบอนุญาต โทษเท่าไหร่
จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 48 พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ที่แก้ไขโดย (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2562 และพนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจยึดหรืออายัดสินค้าที่สงสัยว่าไม่เป็นไปตามกฎหมาย
ซื้อสินค้ามาขายต่อ ไม่ได้นำเข้าเอง ผิดด้วยไหม
ผิดได้ ทั้ง พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม และกฎหมายเครื่องสำอางมีโทษสำหรับผู้ขายแยกไว้ และในคดีศุลกากร ผู้ที่รับไว้ซึ่งของที่ไม่ผ่านพิธีการก็ถูกดำเนินคดีได้
ขายของไม่มี อย. ใน TikTok โดนปรับเท่าไหร่
ช่องทางขายไม่ได้เปลี่ยนโทษ โทษขึ้นกับประเภทสินค้าและการกระทำ เช่น ขายเครื่องสำอางที่ไม่ได้จดแจ้งปรับไม่เกิน 20,000 บาท ขายอาหารควบคุมเฉพาะที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนปรับ 1,000 ถึง 10,000 บาท และถ้าโฆษณาเกินจริงก็มีโทษเพิ่ม
แจ้งเบาะแสสินค้าไม่มี มอก. ได้ที่ไหน
แจ้งได้ที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ผ่านช่องทางติดต่อบนเว็บไซต์ tisi.go.th ส่วนผลิตภัณฑ์สุขภาพแจ้งได้ที่สายด่วน อย. 1556
ทำให้ถูกต้องก่อนถูกตรวจ
Livilution Consult มีประสบการณ์ด้าน มอก. และ อย. มา 6 ปี เราช่วยตรวจว่าสินค้าของคุณต้องขอใบอนุญาตอะไร และดำเนินการยื่นคำขอให้ ดูบริการได้ที่ รับจด มอก. รับจด อย. และ รับจดแจ้งเครื่องสำอาง
ส่งรายการสินค้ามาให้เราตรวจเบื้องต้น ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- สยามรัฐ 23 ต.ค. 2569: siamrath.co.th/business/330828
- Money and Banking: สรุปผลการปราบปรามสินค้าผิดกฎหมาย 8–23 ต.ค. และ ข่าวหุ้น
- พ.ร.บ.มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม: สมอ.
- พ.ร.บ.อาหาร พ.ศ. 2522: กองอาหาร อย.
- พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 (ตัวบท มาตรา 62 และ 78): PDF จาก catalog.fda.moph.go.th และ กองควบคุมเครื่องสำอางและวัตถุอันตราย อย.
ข้อมูลกฎหมาย ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 (ข่าวที่อ้างอิงลงวันที่ 23 ตุลาคม 2569) บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
