ฉลากเครื่องมือแพทย์ 2569: สรุปประกาศ สธ. พ.ศ. 2568 ที่บังคับแล้ว และร่างใหม่เพิ่ม UDI กับ QR Code อย.

สรุปสั้น: ฉลากเครื่องมือแพทย์ ที่ผลิตหรือนำเข้ามาขายในไทยตอนนี้ต้องทำตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลใช้บังคับแล้วตั้งแต่ 20 มิถุนายน 2569 เครื่องมือแพทย์ที่ใช้ในบ้านต้องมีฉลากภาษาไทย ส่วนเครื่องมือแพทย์สำหรับบุคลากรทางการแพทย์ใช้ภาษาไทยหรืออังกฤษได้ และเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 อย. เพิ่งเปิดรับฟังความคิดเห็นร่างฉบับแก้ไขที่จะเพิ่มรหัส UDI และ QR Code ที่ อย. ออกให้ลงบนฉลาก

บทความนี้สรุปให้ผู้นำเข้า ผู้ผลิต และร้านที่ขายเครื่องมือแพทย์ว่า ฉลากต้องมีข้อมูลอะไร ข้อมูลไหนย้ายไปไว้ในเอกสารกำกับ (คู่มือการใช้) ได้ ฉลากตอนผ่านด่านต่างจากฉลากตอนวางขายอย่างไร และร่างฉบับใหม่เรื่อง UDI กับ QR Code จะกระทบใคร พร้อมเช็กลิสต์ที่ทีมงานใช้ตรวจ artwork ฉลากก่อนยื่นจากประสบการณ์ 6 ปี

ข่าวล่าสุด: ร่างประกาศฉลากเครื่องมือแพทย์ฉบับแก้ไข เพิ่ม UDI และ QR Code (13 พ.ย. 2569)

กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ประกาศ รับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ (ร่าง) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ (ฉบับที่..) พ.ศ. …. เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 เปิดให้แสดงความเห็นผ่านระบบกลางทางกฎหมาย (law.go.th) ตั้งแต่ 13 พฤศจิกายน ถึง 12 ธันวาคม 2569

สาระสำคัญตามเอกสารประกอบการรับฟังของ อย. มีดังนี้

  • เพิ่มรายการบนฉลาก 2 รายการ สำหรับเครื่องมือแพทย์ที่ต้องได้รับอนุญาต แจ้งรายการละเอียด หรือจดแจ้ง คือ (1) รหัสระบุเอกลักษณ์ หรือ Unique Device Identification (UDI) ถ้ามี และ (2) ข้อมูลเครื่องมือแพทย์ที่แสดงผ่านภาพ QR Code ที่ อย. ออกให้ ถ้ามี
  • รูปแบบการแสดง UDI จะเป็นไปตามที่เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยาประกาศกำหนดอีกฉบับหนึ่ง
  • ผู้ได้รับผลกระทบ คือ ผู้จดทะเบียนสถานประกอบการ ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด และผู้จดแจ้ง ที่ผลิตหรือนำเข้าเครื่องมือแพทย์
  • เหตุผล คือ UDI เป็นระบบที่ใช้กันแพร่หลายในระดับสากล และ QR Code รวมข้อมูลจำนวนมากไว้ในภาพเดียวได้ จึงต้องการให้ฉลากในไทยสอดคล้องกับสากลและยุคดิจิทัล

สถานะ ณ 16 พ.ย. 2569: ยังเป็นร่างในขั้นรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ ยังไม่มีผลบังคับ และยังไม่มีประกาศเลขาธิการฯ เรื่องรูปแบบ UDI ออกมา ผู้ประกอบการจึงยังไม่ต้องแก้ฉลากตามร่างนี้ทันที แต่ควรเริ่มเตรียมข้อมูล เพราะ อย. ได้เผยแพร่ เอกสาร UDI สำหรับผู้ประกอบการ กรณีศึกษาผู้นำเข้า และแบบสอบถามความพร้อมต่อการบังคับใช้ UDI ไว้ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2569 แล้ว

UDI คืออะไร ต่างจากเลขที่ใบรับจดแจ้งอย่างไร

UDI คือรหัสที่ผู้ผลิตกำหนดให้เครื่องมือแพทย์แต่ละรุ่นหรือแต่ละล็อต ใช้ระบุตัวสินค้าได้แบบเฉพาะเจาะจงตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่โรงงาน ผู้นำเข้า ผู้จัดจำหน่าย จนถึงโรงพยาบาล มักพิมพ์เป็นบาร์โค้ดหรือ 2D code ตามมาตรฐานสากลอย่าง GS1 ส่วนเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง คือเลขที่ อย. ออกให้เพื่อแสดงว่าผลิตภัณฑ์ผ่านการขออนุญาตในไทยแล้ว ทั้งสองอย่างจึงทำหน้าที่ต่างกันและต้องแสดงคู่กันได้

คำว่า “(ถ้ามี)” ในร่างมีความหมายสำคัญ คือ ถ้าเครื่องมือแพทย์ของคุณมี UDI จากผู้ผลิตอยู่แล้ว ฉลากไทยก็ควรแสดง UDI นั้นด้วย ผู้นำเข้าที่รับสินค้าจากยุโรปหรือสหรัฐฯ ซึ่งมีระบบ UDI อยู่แล้วจึงควรขอข้อมูล UDI จากผู้ผลิตไว้ตั้งแต่ตอนนี้

ฉลากเครื่องมือแพทย์ตามประกาศ พ.ศ. 2568 ที่บังคับใช้แล้ว

ก่อนจะไปถึงร่างใหม่ สิ่งที่ต้องทำให้ถูกตอนนี้คือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน 2568 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 397 ง หน้า 19–24 วันที่ 22 ธันวาคม 2568 และมีผลใช้บังคับวันที่ 20 มิถุนายน 2569 ประกาศนี้ยกเลิกฉบับ พ.ศ. 2563 และครอบคลุมเครื่องมือแพทย์ทุกประเภทความเสี่ยง รวมถึงซอฟต์แวร์หรือแอปพลิเคชันที่ไม่มีตัวตนทางกายภาพ เครื่องมือผ่าตัดหรือทันตกรรมที่ใช้ซ้ำได้ และอุปกรณ์เสริม

หลักใหญ่ที่ต้องจำ: ผู้จดทะเบียนสถานประกอบการ ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้ง ต้องจัดให้มีฉลากและเอกสารกำกับที่เห็นได้ชัด และข้อความต้องไม่เป็นเท็จ ไม่เกินจริง ไม่โอ้อวดสรรพคุณ และไม่ทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ

ประกาศเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์ออกตามพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562 ซึ่งประกาศฉบับ พ.ศ. 2563 อ้างอำนาจตามมาตรา 5 และมาตรา 44 วรรคสอง ฉบับ พ.ศ. 2563 นี้ถูกแทนที่แล้ว จึงควรใช้อ่านเทียบเท่านั้น ไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์ทำ artwork ใหม่

ภาษาบนฉลาก: Home use กับ Professional use

กลุ่มเครื่องมือแพทย์ตัวอย่างการใช้งานภาษาบนฉลากและเอกสารกำกับ
ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use medical device)ใช้เองที่บ้านหรือนอกสถานพยาบาล รวมถึงที่แพทย์สั่งให้ผู้ป่วยใช้นอกสถานพยาบาลภาษาไทย (มีภาษาอื่นเพิ่มได้ แต่ต้องไม่ขัดกับภาษาไทย)
สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์และสาธารณสุข (Professional use)ใช้โดยบุคลากรทางการแพทย์ หรือภายใต้การกำกับดูแลของบุคลากรภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ

จุดที่เปลี่ยนจากฉบับ 2563 ตามสรุปของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ คือ ฉลากทั่วไปลดจาก 12 หัวข้อเหลือ 9 หัวข้อ และเอกสารกำกับของทั้ง Home use และ Professional use ใช้เกณฑ์ 9 หัวข้อเหมือนกัน (เดิม Professional use กำหนดเพียงว่าต้องมีภาษาอังกฤษเป็นอย่างน้อย)

เจ้าหน้าที่คลังสินค้าตรวจล็อตและวันหมดอายุบนกล่องเครื่องมือแพทย์
ตรวจเลขล็อต วันผลิต และวันหมดอายุบนกล่องให้ตรงกับข้อมูลที่ขึ้นทะเบียนไว้ก่อนส่งขาย

ข้อมูลที่ต้องมี: อะไรอยู่บนฉลาก อะไรอยู่ในเอกสารกำกับ

ตารางนี้เรียบเรียงจากอินโฟกราฟิกสรุปประกาศ พ.ศ. 2568 ของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ เครื่องหมาย ✓ คือต้องแสดง และ – คือไม่บังคับในส่วนนั้น

ข้อมูลฉลากเอกสารกำกับ
ชื่อผลิตภัณฑ์✓✓
รายละเอียดที่จำเป็น เช่น ส่วนประกอบสำคัญ หลักการทำงาน ประเภท ชนิด–✓
วัตถุประสงค์การใช้ หรือข้อบ่งใช้✓ (ถ้าใส่บนฉลากไม่ได้ ให้ไปแสดงในเอกสารกำกับ)✓
จำนวน ปริมาณบรรจุ หรือปริมาณที่บรรจุได้✓–
วิธีการใช้ หรือคำแนะนำการใช้ (ยกเว้นเครื่องที่ใช้งานชัดเจนอยู่แล้ว)–✓
ชื่อและที่ตั้งสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้า (ผู้นำเข้าต้องแสดงชื่อสถานที่ผลิต เมือง และประเทศที่ผลิตด้วย)✓–
เลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง✓–
ชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรหรือช่องทางติดต่อ กรณีต้องการข้อมูลหรือร้องเรียน–✓ (ถ้าแสดงบนฉลากแล้ว ไม่ต้องซ้ำในเอกสารกำกับ)
เลขครั้งที่ผลิต รุ่นที่ผลิต หรือ serial number✓ (ใช้ภาษาอังกฤษ ตัวย่อ หรือสัญลักษณ์ได้)–
เดือน ปี ที่ผลิต (ปี 4 หลัก) กรณีไม่มีการกำหนดอายุการใช้งาน✓ (ใช้ภาษาอังกฤษ ตัวย่อ หรือสัญลักษณ์ได้)–
เดือน ปี ที่หมดอายุ (ปี 4 หลัก) หรืออายุการใช้งานนับจากวันผลิต กรณีมีการกำหนดอายุการใช้งาน✓ (ถ้าระบุเป็นอายุการใช้งาน ต้องแสดงเดือน ปี ที่ผลิตด้วย)–
วิธีการเก็บรักษา–✓
คำเตือน ข้อห้ามใช้ ข้อควรระวัง (ถ้ามี)–✓
เดือน ปี ที่ออก หรือแก้ไขครั้งล่าสุด หรือรหัสควบคุมเอกสารฉบับปัจจุบัน–✓

ข้อยกเว้นที่ช่วยลดงานได้: ถ้าแสดงข้อมูลกลุ่มที่ประกาศกำหนด (ชื่อผลิตภัณฑ์ รายละเอียดที่จำเป็น วัตถุประสงค์การใช้ วิธีใช้ ช่องทางติดต่อ วิธีเก็บรักษา และคำเตือน) ไว้บนฉลากครบแล้ว ถือว่าได้รับยกเว้นไม่ต้องจัดทำเอกสารกำกับ เหมาะกับสินค้าชิ้นเล็กที่ข้อมูลไม่ยาว

ใช้ตัวย่อภาษาอังกฤษหรือสัญลักษณ์แทนข้อความได้แค่ไหน

ประกาศ พ.ศ. 2568 ให้แสดงเลขครั้งที่ผลิตหรือ serial number วันผลิต และวันหมดอายุ เป็นภาษาอังกฤษ ตัวย่อภาษาอังกฤษ หรือสัญลักษณ์ได้ แต่Checklist ของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ (Rev.1 ลงวันที่ 25 พ.ค. 2569) ย้ำว่าเมื่อใช้ตัวย่อหรือสัญลักษณ์ ต้องอธิบายความหมายเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษไว้บนฉลากหรือในเอกสารกำกับ (Glossary of symbols) สัญลักษณ์ที่พบบ่อยบนกล่องสินค้านำเข้าเป็นสัญลักษณ์สากลตามมาตรฐาน ISO 15223-1

สัญลักษณ์หรือตัวย่อบนกล่องความหมายต้องทำอะไรในฉลากไทย
LOT · SN · REFเลขครั้งที่ผลิต · หมายเลขประจำเครื่อง · รหัสสินค้าหรือรุ่นใช้ตัวย่อได้ แต่ต้องมีคำอธิบายใน Glossary และรหัสสินค้าต้องตรงกับรายการที่ขึ้นทะเบียน
รูปโรงงาน · รูปนาฬิกาทรายวันผลิต · ใช้ได้ถึง (วันหมดอายุ)ปีต้องเป็นตัวเลข 4 หลัก
STERILE (เช่น STERILE EO, STERILE R)ผ่านการทำให้ปราศจากเชื้อ และวิธีที่ใช้อธิบายความหมายใน Glossary และใส่คำเตือนที่เกี่ยวข้อง เช่น ห้ามใช้ถ้าบรรจุภัณฑ์ฉีกขาด ในเอกสารกำกับ
เลข 2 ในวงกลมมีขีดทับใช้ครั้งเดียว ห้ามใช้ซ้ำ (single use)อธิบายความหมาย และอย่าใช้ข้อความภาษาไทยที่ขัดกับสัญลักษณ์
รูปหนังสือมีตัว iให้อ่านเอกสารกำกับหรือคู่มือการใช้ถ้าเอกสารกำกับเป็นแบบอิเล็กทรอนิกส์ ต้องบอกวิธีเข้าถึงข้อมูล เช่น URL หรือ QR Code

แสดงฉลากที่ไหน และเอกสารกำกับแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ไหม

  • ฉลาก ต้องอยู่ที่ตัวเครื่องมือแพทย์หรือภาชนะบรรจุ ในจุดที่เห็นง่ายและอ่านได้ชัด ถ้าแสดงที่ภาชนะบรรจุจะเป็นชั้นไหนก็ได้ แต่ อย. แนะนำให้เป็นชั้นที่ขายถึงมือผู้ซื้อโดยตรง เพื่อให้ผู้ซื้ออ่านข้อมูลได้จริง
  • เอกสารกำกับ แสดงรวมกับคู่มือการใช้ได้ ทั้งแบบกระดาษและแบบอิเล็กทรอนิกส์ เช่น ซีดีรอม ภาพ QR Code หรือเว็บไซต์ (Digital Labeling) ซึ่ง อย. ระบุว่าช่วยลดภาระเอกสารและอัปเดตข้อมูลได้ง่ายขึ้น

ฉลากเฉพาะกลุ่ม: ซอฟต์แวร์ เครื่องมือใช้ซ้ำ และอุปกรณ์เสริม

ประกาศ พ.ศ. 2568 แยกเกณฑ์ฉลากเฉพาะไว้ 3 กลุ่ม ซึ่งฉบับเดิมไม่มี

  • ซอฟต์แวร์และแอปพลิเคชันเครื่องมือแพทย์ แสดงข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ในตัวซอฟต์แวร์ และมีหัวข้อ UDI (ถ้ามี) เพิ่มเข้ามา ตัวอย่างในอินโฟกราฟิกของ อย. คือหน้าจอ About ที่แสดงชื่อผลิตภัณฑ์ วัตถุประสงค์การใช้ คำเตือน ชื่อผู้ผลิต เลขเวอร์ชัน และ UDI
  • เครื่องมือผ่าตัดหรือทันตกรรมที่ใช้ซ้ำได้ เช่น กรรไกรผ่าตัด แสดงชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เลขครั้งที่ผลิตหรือรุ่น และเดือนปีที่ผลิต ภาษาไทยหรืออังกฤษ
  • อุปกรณ์เสริม (Accessory) ถ้าขึ้นทะเบียนแยกจากเครื่องหลัก ต้องมีฉลากหรือเอกสารกำกับของตัวเอง และถ้านำเข้าต้องแสดงฉลากขั้นต่ำที่ด่านด้วย แต่ถ้าขึ้นทะเบียนรวมกับเครื่องหลักและบรรจุอยู่ในกล่องเดียวกัน แสดงฉลากรวมที่เครื่องหลักที่เดียวได้

สำหรับซอฟต์แวร์ที่เป็นเครื่องมือแพทย์ (Software as a Medical Device: SaMD) Checklist ของ อย. แยกหัวข้อฉลากไว้ชัด เช่น เลขที่หรืออักษรแสดงเวอร์ชันแทนเลขครั้งที่ผลิต และ UDI สำหรับเครื่องมือแพทย์ประเภทที่ 4 ประเภทที่ 3 หรือประเภทที่ 2 (ถ้ามี) ถ้าซอฟต์แวร์บรรจุมากับภาชนะบรรจุที่จับต้องได้ ให้แสดงฉลากที่ภาชนะบรรจุด้วย ข้อมูลที่ใส่บนฉลากไม่ได้ให้ย้ายไปไว้ในเอกสารกำกับแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้

ฉลากตอนนำเข้า ณ ด่าน ต่างจากฉลากตอนวางขายอย่างไร

ผู้นำเข้าหลายรายเข้าใจผิดว่าสินค้าต้องมีฉลากไทยครบตั้งแต่ตอนถึงด่าน จริงๆ แล้วประกาศแยก “ฉลากขณะนำเข้า ณ ด่านตรวจสอบเครื่องมือแพทย์” ไว้ต่างหาก โดยต้องมีข้อมูลขั้นต่ำ 5 รายการ เป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ

  1. ชื่อผลิตภัณฑ์
  2. ชื่อและที่ตั้งสถานที่ผลิต เมือง และประเทศที่ผลิต (หรือชื่อเจ้าของผลิตภัณฑ์ เมือง ประเทศเจ้าของ และประเทศผู้ผลิตแทน)
  3. เลขครั้งที่ผลิต รุ่นที่ผลิต หรือ serial number
  4. เดือน ปี ที่ผลิต (ปี 4 หลัก) กรณีไม่มีการกำหนดอายุการใช้งาน
  5. เดือน ปี ที่หมดอายุ (ปี 4 หลัก) กรณีมีการกำหนดอายุการใช้งาน

ถ้าสินค้าแสดงข้อ 4 หรือ 5 ไม่ได้ ต้องเตรียมหลักฐานไว้ชี้แจงพนักงานเจ้าหน้าที่ที่ด่าน และหลังผ่านด่านแล้ว ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้ง ต้องทำฉลากและเอกสารกำกับให้ครบตามประกาศก่อนขาย โดยประกาศกำหนดกรอบไว้ไม่เกิน 120 วันนับแต่วันที่พนักงานเจ้าหน้าที่ที่ด่านตรวจปล่อยให้นำเข้า (กรอบตามประกาศ ไม่ใช่ระยะเวลาพิจารณาคำขอ)

ขั้นตอนนำเข้าตั้งแต่จดทะเบียนสถานประกอบการจนผ่านด่าน อ่านต่อได้ที่ ขั้นตอนการนำเข้าเครื่องมือแพทย์และการขออนุญาต อย.

ติดฉลากภาษาไทยบนกล่องเครื่องมือแพทย์นำเข้าก่อนวางจำหน่าย
ฉลากไทยที่ติดเพิ่มหลังผ่านด่านต้องไม่ปิดทับข้อความสำคัญบนฉลากเดิมของผู้ผลิต

ฉลากเดิมตามประกาศ 2563 ยังใช้ได้ถึงเมื่อไร และใครได้รับยกเว้น

บทเฉพาะกาล: ฉลากหรือเอกสารกำกับที่ทำตามประกาศ พ.ศ. 2563 และมีอยู่ก่อนวันที่ประกาศใหม่มีผล ใช้ต่อได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ประกาศ พ.ศ. 2568 มีผลใช้บังคับ (20 มิถุนายน 2569) ตามที่กองควบคุมเครื่องมือแพทย์สรุปไว้ ดังนั้นสต็อกฉลากเก่าที่พิมพ์ไว้แล้วยังไม่ต้องทิ้งทันที แต่ฉลากที่ออกแบบใหม่ควรทำตามเกณฑ์ 2568 เลย

กรณีที่ไม่อยู่ภายใต้ประกาศนี้ ตามคำถามที่พบบ่อยของ อย. มี 3 กรณี

  • เครื่องมือแพทย์ที่มีประกาศกำหนดเรื่องฉลากไว้เป็นการเฉพาะแล้ว
  • เครื่องมือแพทย์ที่ได้รับยกเว้นการผลิตหรือนำเข้าตามมาตรา 27 แห่งพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551
  • เครื่องมือแพทย์ที่ผลิตหรือนำเข้าเพื่อส่งออกไปนอกราชอาณาจักร

เจ้าหน้าที่ อย. ตรวจอะไรในฉลาก: สรุปจาก Checklist ฉบับ 25 พ.ค. 2569

กองควบคุมเครื่องมือแพทย์เผยแพร่ Checklist แนวทางการพิจารณาเอกสารคำขอขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ (Abridged) ประเภท IVD Class 2-4 ซึ่งให้ผู้ยื่นรับทราบว่าฉลากต้องเป็นไปตามประกาศ พ.ศ. 2568 แม้ checklist นี้เขียนสำหรับ IVD แต่จุดที่ตรวจฉลากใช้กับเครื่องมือแพทย์กลุ่มอื่นได้ดี และเป็นข้อมูลที่บทความทั่วไปยังไม่ค่อยสรุปไว้

จุดที่ตรวจสิ่งที่ checklist กำหนด
Artworkแนบ artwork ครบทุกรายการสินค้า แยกให้เห็นว่า primary label และ secondary label อยู่หน้าไหน ถ้ากล่องด้านอื่นเป็นกล่องขาวหรือลังน้ำตาล ให้ถ่ายรูปสินค้าจริงครบทุกด้านพร้อมคำรับรองว่าด้านอื่นไม่มีข้อความหรือสัญลักษณ์
ชื่อที่อยู่ผู้นำเข้าเลือกได้ 2 แบบ คือแสดงชื่อที่อยู่จริงตามใบจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้า หรือแสดงเป็น “XXXXXXXXXX” พร้อมคำรับรองว่าจะแสดงตามใบจดทะเบียนที่เป็นปัจจุบัน แบบที่ 2 ทำให้ไม่ต้องยื่นแก้ฉลากเมื่อเปลี่ยนชื่อหรือที่อยู่บริษัท
ฉลากไทยที่ติดเพิ่มต้องระบุว่าจะติดตรงส่วนไหนของฉลากผู้ผลิต และต้องไม่ปิดทับข้อความสำคัญเดิม
ราคาและส่วนประกอบเสริมถ้าฉลากมีราคาให้ตัดออกหรือใส่เป็น XXX ส่วนอุปกรณ์ที่เป็น optional ให้ตัดออก เพราะสินค้าต้องมีส่วนประกอบครบตามที่ระบุ
คำที่ไม่อนุญาตเช่น ดีที่สุด ดีเลิศ หายขาด ปลอดภัย ไม่มีผลข้างเคียง ศักดิ์สิทธิ์ มหัศจรรย์ รวมถึงคำภาษาอื่นที่ความหมายเดียวกัน เช่น Best ส่วนการแสดง ISO 13485 ต้องสื่อว่าเป็นการรับรองสถานที่ผลิต ไม่ใช่รับรองตัวผลิตภัณฑ์
Home useแนบฉลากภาษาไทย และเอกสารกำกับภาษาไทยที่แปลครบตามเอกสารกำกับของผู้ผลิต เพราะข้อมูลของผู้ผลิตผ่านการวิเคราะห์ความเสี่ยงมาแล้ว ชุดตรวจแบบ self-test มีคำเตือนเพิ่มเติมที่ต้องแสดงด้วยข้อความสีแดง
เอกสารกำกับอิเล็กทรอนิกส์ต้องแสดงวิธีเข้าถึงข้อมูลให้ชัด

เช็กลิสต์ตรวจ artwork ฉลากเครื่องมือแพทย์ก่อนยื่น อย.

จากประสบการณ์ 6 ปีของทีมงานในการเตรียมเอกสารยื่น อย. จุดที่ฉลากถูกขอแก้บ่อยมักไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่เป็นรายละเอียดเล็กๆ ที่ตรวจล่วงหน้าได้ ใช้รายการนี้ตรวจก่อนส่ง

  1. จัดกลุ่มผู้ใช้ให้ถูกก่อน ว่าเป็น Home use หรือ Professional use เพราะเป็นตัวกำหนดภาษา เครื่องวัดความดันหรือที่ตรวจที่ขายให้คนทั่วไปเป็น Home use ต้องมีภาษาไทย
  2. ทำ artwork ให้ครบทุกด้าน แนวทางของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์สำหรับ IVD ระบุว่าต้องแนบ artwork ทุกด้านของบรรจุภัณฑ์ ตั้งแต่ primary label จนถึงกล่องนอก และไฟล์ต้องอ่านได้ด้วยตาเปล่า
  3. แยกฉลากตามขนาดบรรจุและรหัสสินค้า ถ้ามีหลายขนาดหรือหลาย SKU ต้องทำฉลากแยกให้ชัด
  4. เตรียมหลักฐานรองรับทุกตัวเลขที่เคลม เช่น Sensitivity 99% หรือความแม่นยำ เจ้าหน้าที่ขอข้อมูลสนับสนุนได้ และข้อความต้องไม่เกินจริง (เรื่องนี้เชื่อมกับการโฆษณาด้วย ดู โฆษณาเครื่องมือแพทย์แบบใดแค่ยื่นแจ้ง อย.)
  5. ปีต้องเป็นตัวเลข 4 หลัก ทั้งวันผลิตและวันหมดอายุ ถ้าใช้สัญลักษณ์มาตรฐานแทนข้อความ ให้ตรวจว่าประกาศอนุญาตสำหรับหัวข้อนั้น
  6. ผู้นำเข้าต้องมีทั้งข้อมูลผู้ผลิตและผู้นำเข้า ชื่อสถานที่ผลิต เมือง ประเทศ และชื่อที่ตั้งสถานที่นำเข้าในไทย พร้อมเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง ซึ่งจะได้หลังผ่านการพิจารณา จึงต้องเว้นตำแหน่งไว้ใน artwork
  7. เตรียมข้อมูล UDI จากผู้ผลิตไว้ล่วงหน้า ถ้าสินค้ามี UDI อยู่แล้ว ให้ขอโครงสร้างรหัสและตำแหน่งบนฉลากจากผู้ผลิต เผื่อร่างฉบับใหม่ประกาศใช้
  8. ระบุวันที่หรือรหัสควบคุมฉบับในเอกสารกำกับ เพื่อให้รู้ว่าคู่มือที่แนบเป็นฉบับปัจจุบัน และอัปเดตให้ตรงกับข้อมูลที่ขึ้นทะเบียนไว้

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสินค้าอยู่ Class ไหนและต้องจดแจ้ง แจ้งรายการละเอียด หรือขอใบอนุญาต ดู ช่องทางขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ Full Pathway กับ Abridged Pathway หรือตัวอย่างสินค้าที่หลายคนไม่คิดว่าเป็นเครื่องมือแพทย์ใน แผ่นแปะสิวเป็นเครื่องมือแพทย์เมื่อไร

ผู้ประกอบการควรทำอะไรตอนนี้

  • ผู้นำเข้าและผู้ผลิตที่มีสินค้าในตลาดแล้ว: ตรวจฉลากปัจจุบันเทียบกับประกาศ พ.ศ. 2568 วางแผนเปลี่ยนฉลากก่อนสิ้นบทเฉพาะกาล และรวบรวมข้อมูล UDI ของสินค้าแต่ละรุ่น
  • ผู้ที่กำลังจะยื่นขึ้นทะเบียน: ออกแบบ artwork ตามเกณฑ์ 2568 ตั้งแต่แรก และเว้นพื้นที่สำหรับ UDI กับ QR Code เผื่อร่างแก้ไขมีผล
  • ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากร่าง: แสดงความเห็นผ่านระบบกลางทางกฎหมายได้จนถึง 12 ธันวาคม 2569 ผ่านลิงก์ในหน้าประกาศรับฟังความคิดเห็นของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ เช่น ประเด็นต้นทุนการพิมพ์ UDI สำหรับสินค้าชิ้นเล็ก
  • ร้านค้าและตัวแทนจำหน่าย: ก่อนรับสินค้ามาขาย ตรวจว่าฉลากมีเลขที่ใบอนุญาต ใบรับแจ้งรายการละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง และ Home use มีภาษาไทยครบ

Livilution ช่วยเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์อย่างไร

บริการ รับจดทะเบียนเครื่องมือแพทย์ ของ Livilution ครอบคลุมการจัดประเภทความเสี่ยง การจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้า การตรวจ artwork ฉลากและเอกสารกำกับให้ตรงกับประกาศ และการยื่นคำขอผ่านระบบของ อย. ค่าบริการตามหน้าบริการ ณ วันที่ตรวจ: Class 1 เริ่มต้น 17,000 บาท, Class 2 เริ่มต้น 27,000 บาท, Class 3 เริ่มต้น 37,000 บาท และจดทะเบียนสถานประกอบการนำเข้าเริ่มต้น 18,000 บาท (ราคาก่อน VAT และยังไม่รวมอัตราราชการ ส่วน Class 4 ขอใบเสนอราคา) ถ้าต้องจัดสถานที่หรือใบอนุญาตสถานที่ ดูเพิ่มที่ บริการรับจดสถานที่ อย.

ผลการพิจารณาเป็นอำนาจของ อย. ทีมงานช่วยเตรียมเอกสารให้ครบและถูกต้องตามประกาศ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องฉลากเครื่องมือแพทย์

ฉลากเครื่องมือแพทย์ต้องเป็นภาษาไทยทุกชิ้นไหม

ไม่ทุกชิ้น เครื่องมือแพทย์ที่ใช้โดยบุคคลทั่วไป (Home use) ต้องมีฉลากและเอกสารกำกับภาษาไทย ส่วนเครื่องมือแพทย์สำหรับผู้ประกอบวิชาชีพทางการแพทย์ใช้ภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษได้ ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2568

ร่างประกาศเรื่อง UDI และ QR Code มีผลบังคับแล้วหรือยัง

ยังไม่มีผล ณ 16 พฤศจิกายน 2569 ร่างนี้อยู่ในขั้นรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการระหว่าง 13 พฤศจิกายน ถึง 12 ธันวาคม 2569 ต้องรอประกาศฉบับจริงในราชกิจจานุเบกษาและประกาศเลขาธิการฯ เรื่องรูปแบบ UDI

สินค้านำเข้าต้องติดฉลากไทยก่อนถึงด่านไหม

ไม่จำเป็น ที่ด่านตรวจสอบเครื่องมือแพทย์ต้องมีฉลากขั้นต่ำ 5 รายการเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษ แล้วจึงทำฉลากให้ครบตามประกาศก่อนขาย ภายในกรอบที่ประกาศกำหนดนับแต่วันที่ด่านตรวจปล่อย

ใช้ QR Code แทนคู่มือกระดาษได้ไหม

เอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์แสดงในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ เช่น ซีดีรอม ภาพ QR Code หรือเว็บไซต์ ตามประกาศ พ.ศ. 2568 แต่ข้อมูลบนฉลาก เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์ เลขรุ่น และวันหมดอายุ ยังต้องแสดงบนตัวเครื่องหรือภาชนะบรรจุ

ฉลากเก่าที่พิมพ์ตามประกาศ 2563 ต้องทิ้งเลยไหม

ไม่ต้องทิ้งทันที ฉลากหรือเอกสารกำกับตามประกาศ พ.ศ. 2563 ที่มีอยู่ก่อนประกาศใหม่มีผล ใช้ต่อได้ไม่เกิน 2 ปีนับแต่วันที่ 20 มิถุนายน 2569 ตามบทเฉพาะกาล แต่ฉลากที่ออกแบบใหม่ควรทำตามเกณฑ์ พ.ศ. 2568

ใช้สัญลักษณ์แทนข้อความบนฉลากเครื่องมือแพทย์ได้ไหม

ได้ในบางหัวข้อ เช่น เลขครั้งที่ผลิตหรือ serial number วันผลิต และวันหมดอายุ แต่ต้องอธิบายความหมายของตัวย่อหรือสัญลักษณ์เป็นภาษาไทยหรืออังกฤษไว้บนฉลากหรือในเอกสารกำกับ (Glossary of symbols)

ฉลากเครื่องมือแพทย์ใส่ราคาหรือคำว่า ISO 13485 ได้ไหม

ใน checklist ของ อย. ราคาบนฉลากให้ตัดออกหรือใส่เป็น XXX ส่วน ISO 13485 แสดงได้ในความหมายว่าสถานที่ผลิตได้รับการรับรอง ห้ามสื่อว่าตัวผลิตภัณฑ์ได้รับการรับรอง

อุปกรณ์เสริมต้องมีฉลากแยกไหม

ขึ้นกับการขึ้นทะเบียน ถ้าอุปกรณ์เสริมขึ้นทะเบียนแยกจากเครื่องหลัก ต้องมีฉลากของตัวเอง ถ้าขึ้นทะเบียนรวมและบรรจุในภาชนะเดียวกับเครื่องหลัก แสดงฉลากรวมที่เครื่องหลักที่เดียวได้

สรุป

ฉลากเครื่องมือแพทย์วันนี้ต้องทำตามประกาศ พ.ศ. 2568 ที่มีผลตั้งแต่ 20 มิถุนายน 2569: เลือกภาษาให้ถูกตามกลุ่มผู้ใช้ แยกข้อมูลฉลากกับเอกสารกำกับให้ครบ และแยกฉลากขณะนำเข้ากับฉลากขายให้ชัด ส่วนร่างฉบับแก้ไขที่เพิ่ม UDI และ QR Code ที่ อย. ออกให้ยังเป็นร่าง แต่เป็นสัญญาณให้เริ่มเตรียมข้อมูล UDI ตั้งแต่ตอนนี้

ปรึกษาฟรีกับ Livilution (ประสบการณ์ 6 ปี): LINE @liviconsult · โทร 098-525-4415 (ปรึกษา อย.) · 064-986-5445 · อีเมล fda.service@livilution.com · หรือกรอกฟอร์มติดต่อ

แหล่งข้อมูลทางการ

  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — รับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ (ร่าง) ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ (ฉบับที่..) 13 พ.ย. 2569: medical.fda.moph.go.th/relevant-laws-and-standards/hearing69-2
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2568 และคำถามที่พบบ่อย: medical.fda.moph.go.th/press-release/label68
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — รวมประกาศฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์: medical.fda.moph.go.th/…/labels-and-documentation
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — ระบบรหัสมาตรฐานจำเพาะเครื่องมือแพทย์ (UDI): medical.fda.moph.go.th/udi
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — แนวทางการแนบฉลากเครื่องมือแพทย์ IVD: medical.fda.moph.go.th/ivd-head/label-ivd-guide
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — Checklist แนวทางการพิจารณาเอกสารคำขอขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์ (Abridged) ประเภท IVD Class 2-4, Rev.1 25 พ.ค. 2569 (PDF): cms-media.fda.moph.go.th
  • กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. — คำถามที่พบบ่อย หมวดฉลาก: medical.fda.moph.go.th/faqs/category/faq-cate-04/
  • ประกาศ สธ. ฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2563 (ฉบับเดิม ใช้อ่านเทียบ): cms-media.fda.moph.go.th
  • สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา: fda.moph.go.th

ข้อมูล ณ 16 พฤศจิกายน 2569 โดยทีมที่ปรึกษา Livilution บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. ในกรณีเฉพาะ

แชร์บทความนี้....
Livilution เป็นบริษัทที่ปรึกษาเอกชนที่ให้บริการรับดำเนินการด้านเอกสารเท่านั้น ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งหรือเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.), สมอ. หรือหน่วยงานราชการใดๆ
ข้อมูลในเว็บไซต์นี้นำเสนอเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย การเงิน หรือวิชาชีพ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไป ทางเรารับผิดชอบเฉพาะข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่