สรุปสั้น: มาตรฐานเครื่องมือแพทย์ 2569 มาจากการที่กระทรวงสาธารณสุขออก ประกาศ เรื่อง มาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ที่ผู้ผลิต หรือผู้นำเข้าต้องปฏิบัติ พ.ศ. 2569 ลงวันที่ 30 กันยายน 2569 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 261 ง วันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่ 3 พฤศจิกายน 2569 ประกาศนี้ยกเลิกฉบับปี 2563 ทั้ง 3 ฉบับและฉบับที่ 4 ปี 2567 แล้วรวมมาตรฐานไว้ในบัญชีแนบท้ายเดียว 21 รายการ เช่น ถุงมือ เลนส์สัมผัส กระบอกฉีดยา ชุดตรวจ เสื้อกาวน์ ชุด Coverall หน้ากากอนามัยทางการแพทย์ และหน้ากาก N95 ขึ้นไป ผู้ที่ได้รับอนุญาตอยู่แล้วต้องปรับให้ตรงมาตรฐานภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศมีผล
บทความนี้สรุปจากตัวประกาศในราชกิจจานุเบกษาที่กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย. เผยแพร่ เพื่อให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และร้านค้าที่ขายเครื่องมือแพทย์รู้ว่ามาตรฐานเครื่องมือแพทย์ 2569 เปลี่ยนอะไร สินค้าของตัวเองอยู่ในรายการไหน และต้องเตรียมรายงานผลทดสอบอย่างไร
ประกาศมาตรฐานเครื่องมือแพทย์ 2569 คืออะไร
ประกาศนี้ออกตามมาตรา 6 (4) แห่งพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขลงนามตามคำแนะนำของคณะกรรมการเครื่องมือแพทย์ หน้าที่ของมันคือกำหนดว่าเครื่องมือแพทย์แต่ละชนิดในบัญชีต้องผ่านมาตรฐานใด ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจึงต้องมีหลักฐานผลทดสอบตามมาตรฐานนั้นประกอบการขออนุญาต แจ้งรายการละเอียด หรือจดแจ้ง
สาระของตัวประกาศมี 8 ข้อ ข้อที่ผู้ประกอบการควรรู้มีดังนี้
- ข้อ 2 ยกเลิกประกาศเดิม 4 ฉบับ ได้แก่ ประกาศมาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ที่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าต้องปฏิบัติ พ.ศ. 2563, (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563, (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563 และ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2567
- ข้อ 3 มาตรฐานที่ต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามบัญชีแนบท้าย
- ข้อ 4 ถ้ามีประกาศกำหนดมาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ชนิดใดไว้เป็นการเฉพาะแล้ว ให้ใช้ประกาศเฉพาะนั้น
- ข้อ 5 ผู้รับอนุญาต ผู้แจ้งรายการละเอียด หรือผู้จดแจ้งที่ผลิตหรือนำเข้าอยู่ก่อนวันที่ประกาศมีผล และจะทำต่อ ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศมีผลใช้บังคับ ส่วนผู้ขายยังขายสินค้าของตนต่อได้จนกว่าสินค้าจะหมดอายุ เว้นแต่เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยามีคำสั่งระงับหรืองดการขาย
- ข้อ 6 ถ้าในอนาคตมีการปรับมาตรฐานในบัญชีแนบท้าย ผู้ที่ได้รับอนุญาตอยู่ก่อนยังใช้มาตรฐานฉบับเดิมต่อได้ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่มาตรฐานใหม่มีผล
- ข้อ 7 คำขอที่ยื่นไว้ก่อนวันที่ประกาศมีผลและยังอยู่ระหว่างพิจารณา ให้ถือเป็นคำขอตามประกาศนี้ ผู้อนุญาตอาจขอเอกสารหรือหลักฐานเพิ่มเติมได้
บัญชีแนบท้าย 21 รายการ: สินค้าของคุณอยู่ในกลุ่มไหน
เราแบ่งบัญชีแนบท้ายเป็น 2 กลุ่มเพื่อให้อ่านง่าย กลุ่มแรกอ้างประกาศเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่เดิม กลุ่มที่สองระบุชื่อมาตรฐานสากลหรือ มอก. ไว้ในบัญชีโดยตรง
กลุ่มที่ 1: รายการ 1–17 ให้เป็นไปตามประกาศเฉพาะที่มีอยู่เดิม
| ลำดับ | เครื่องมือแพทย์ | มาตรฐานที่อ้างถึง (ตามบัญชีแนบท้าย) |
|---|---|---|
| 1 | ถุงมือสำหรับการศัลยกรรม | ประกาศ สธ. (ฉบับที่ 31) พ.ศ. 2547 |
| 2 | เลนส์สัมผัส | ประกาศ สธ. เรื่อง เลนส์สัมผัส (31 ส.ค. 2553) |
| 3 | กระบอกฉีดอินซูลินปราศจากเชื้อชนิดใช้ครั้งเดียว | ประกาศ สธ. (25 พ.ย. 2553) |
| 4 | กระบอกฉีดยาผ่านใต้ผิวหนังปราศจากเชื้อชนิดใช้ครั้งเดียว | ประกาศ สธ. (21 ธ.ค. 2553) |
| 5 | ถุงมือสำหรับการตรวจโรค | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2555 |
| 6 | ถุงยางอนามัย | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2556 |
| 7 | ผลิตภัณฑ์ที่มีสมบัติหนืดสำหรับใช้ในการผ่าตัดตา | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2557 |
| 8 | ชุดทดสอบสารเสพติดเมทแอมเฟตามีนในปัสสาวะ | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2556 และ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2559 |
| 9 | ถุงบรรจุโลหิตมนุษย์ | ประกาศ สธ. (9 มี.ค. 2559) |
| 10 | ผลิตภัณฑ์เข้มข้นสำหรับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม | ประกาศ สธ. (3 ต.ค. 2560) |
| 11 | ผลิตภัณฑ์ฟอกสีฟัน | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2561 |
| 12 | ชุดตรวจที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อเอชไอวี | ประกาศ สธ. (2 พ.ย. 2552) และ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 |
| 13 | ชุดตรวจคัดกรองการติดเชื้อเอชไอวีด้วยตนเอง | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2562 |
| 14 | ผลิตภัณฑ์สำหรับการดูแลเลนส์สัมผัส | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2562 |
| 15 | กรดไฮยาลูโรนิกชนิดฉีดเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องของผิวหนัง | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2562 |
| 16 | ผลิตภัณฑ์ที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบเพื่อฆ่าเชื้อสำหรับมนุษย์ สัตว์ และเครื่องมือแพทย์ | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2562 |
| 17 | เต้านมเทียมซิลิโคนใช้ฝังในร่างกาย | ประกาศ สธ. พ.ศ. 2562 |
ถ้าสินค้าอยู่ในกลุ่มนี้ เนื้อหามาตรฐานส่วนใหญ่ไม่ได้เปลี่ยน เพราะบัญชีใหม่ยังชี้กลับไปที่ประกาศเฉพาะฉบับเดิม แต่ควรเช็กว่าเอกสารในแฟ้มอ้างชื่อประกาศและปีตรงกับบัญชีใหม่
กลุ่มที่ 2: รายการ 18–21 ชุดป้องกันและหน้ากาก ระบุมาตรฐานทดสอบชัดเจน
รายการกลุ่มนี้คือสินค้าที่ผู้นำเข้ารายย่อยและร้านออนไลน์เกี่ยวข้องมากที่สุด บัญชีแนบท้ายให้นิยามสินค้าไว้ และให้เลือกผ่านมาตรฐานข้อใดข้อหนึ่งตามรายการ
- 18. เสื้อกาวน์ทางการแพทย์ (Surgical Gown หรือ Isolation Gown) เสื้อคลุมแขนยาวตั้งแต่หน้าอกถึงขา ปลายข้อมือรัดกระชับ ใช้ป้องกันสารคัดหลั่ง เลือด หรือเชื้อโรค มาตรฐานที่เลือกได้ ได้แก่ ANSI/AAMI PB70:2012 (หัวข้อ Barrier performance), EN 13795-1:2019 (Performance requirements), YY/T 0506.2-2016 (Performance requirements) หรือฉบับที่ใหม่กว่า หรือมาตรฐานอื่นที่เทียบเท่า
- 19. ชุดคลุมปฏิบัติการทางการแพทย์ (Coverall) ชุดแขนและขายาวคลุมตั้งแต่ศีรษะถึงเท้า มาตรฐานที่เลือกได้ ได้แก่ ANSI/AAMI PB70:2012, EN 14126:2003 หรือ GB 19082-2009 (หัวข้อ Liquid barrier performance, Filtering efficiency, Resistance to flame, Antistatic property, Electrostatic decay และ Skin irritation) หรือฉบับที่ใหม่กว่า หรือมาตรฐานอื่นที่เทียบเท่า
- 20. หน้ากากอนามัยทางการแพทย์ใช้ครั้งเดียว มีแผ่นกรองเป็นผ้าไม่ทอ (Non-woven) อย่างน้อยชั้นกลาง มาตรฐานที่เลือกได้ ได้แก่ มอก. 2424-2565 (ไม่รวมหัวข้อเครื่องหมายและฉลาก), ASTM F2100-25, EN 14683:2025, YY 0469-2023 หรือฉบับที่ใหม่กว่า หรือมาตรฐานอื่นที่เทียบเท่า
- 21. หน้ากากอนามัยทางการแพทย์ใช้ครั้งเดียวชนิด N95 หรือสูงกว่า ต้องกรองอนุภาคได้ไม่น้อยกว่า 95% มีการทดสอบการทนต่อของเหลว (Fluid resistance) และ Fit test มาตรฐานที่เลือกได้ ได้แก่ มอก. 2480-2562 (N95), มอก. 3189-2564 (N99), มอก. 3190-2564 (N100), FDA Guidance 510(k) for Surgical Masks ที่อ้างวิธีทดสอบ NIOSH 42 CFR part 84, EN 149:2001+A1:2009 ร่วมกับ EN 14683:2019+AC:2019 หรือ GB 19083-2010 ตามหัวข้อที่บัญชีกำหนด
จุดที่ควรสังเกตคือ รายการ 20 อ้าง ASTM F2100-25 และ EN 14683:2025 ซึ่งเป็นรุ่นปีใหม่ ผู้นำเข้าที่ถือรายงานทดสอบตามรุ่นเก่าควรถามผู้ผลิตว่าทดสอบตามรุ่นใหม่แล้วหรือยัง หรือจะใช้ช่องทาง “มาตรฐานอื่นที่เทียบเท่า” ซึ่งต้องอธิบายความเทียบเท่าให้ผู้พิจารณาเห็นได้
ใครได้รับผลกระทบ และต้องทำอะไรต่อ
ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่ได้รับอนุญาตอยู่แล้ว
ตามข้อ 5 ต้องทำให้สินค้าเป็นไปตามมาตรฐานในบัญชีใหม่ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งเป็นวันที่ประกาศมีผล งานหลักคือเทียบรายงานผลทดสอบที่มีอยู่กับบัญชีใหม่ทีละหัวข้อ ถ้าไม่ครบให้วางแผนทดสอบเพิ่มกับผู้ผลิตต้นทาง
ผู้ที่ยื่นคำขอไว้แล้วและยังรอพิจารณา
ข้อ 7 ให้ถือว่าคำขอนั้นเป็นคำขอตามประกาศใหม่ จึงควรเตรียมรายงานทดสอบที่อ้างมาตรฐานตามบัญชีใหม่ไว้ เผื่อเจ้าหน้าที่ขอหลักฐานเพิ่ม
ผู้ที่กำลังจะยื่นใหม่
ให้ใช้บัญชีปี 2569 เป็นเกณฑ์ตั้งแต่ต้น โดยเฉพาะหน้ากาก เสื้อกาวน์ และชุด Coverall ที่บัญชีระบุหัวข้อทดสอบไว้ละเอียด ขั้นตอนการขออนุญาตนำเข้าโดยรวมอ่านได้ที่ ขั้นตอนนำเข้าเครื่องมือแพทย์
ร้านค้าและผู้ขาย
ข้อ 5 วรรคสองให้ผู้ขายขายสินค้าที่มีอยู่ต่อไปได้จนกว่าสินค้าจะหมดอายุ เว้นแต่มีคำสั่งระงับ แต่ผู้ขายควรตรวจเลขอนุญาตของสินค้าและเก็บหลักฐานต้นทางไว้เสมอ
เช็กลิสต์เตรียมเอกสารตามบัญชีมาตรฐานใหม่

จากประสบการณ์ 6 ปีของทีมในการเตรียมเอกสาร อย. ปัญหาที่พบบ่อยไม่ใช่สินค้าไม่ผ่าน แต่คือรายงานทดสอบไม่ตรงกับสิ่งที่ประกาศถาม เช็กลิสต์นี้ช่วยกันจุดพลาดได้
- หาชื่อสินค้าในบัญชีแนบท้าย ให้ตรงนิยาม เช่น หน้ากากทางการแพทย์ทั่วไปอยู่รายการ 20 แต่หน้ากากที่อ้างกรอง 95% ขึ้นไปและมี Fit test อยู่รายการ 21
- เช็กชื่อมาตรฐานและรุ่นปี บนรายงานทดสอบ ต้องเป็นรุ่นที่บัญชีระบุหรือใหม่กว่า
- เช็กหัวข้อทดสอบ บางรายการกำหนดหัวข้อเฉพาะ เช่น Coverall ตาม GB 19082-2009 ต้องมี Liquid barrier performance, Filtering efficiency, Resistance to flame, Antistatic property, Electrostatic decay และ Skin irritation
- เช็กว่ารายงานออกให้รุ่นสินค้าที่นำเข้าจริง ชื่อรุ่น ขนาด และผู้ผลิตต้องตรงกับเอกสารที่ยื่น
- ถ้าใช้ “มาตรฐานอื่นที่เทียบเท่า” ให้เตรียมคำอธิบายและตารางเทียบหัวข้อทดสอบไว้ล่วงหน้า
- เช็กฉลากควบคู่ ฉลากเครื่องมือแพทย์ยังต้องทำตามประกาศฉลาก พ.ศ. 2568 และกำลังมีร่างเพิ่ม UDI กับ QR Code ดู ฉลากเครื่องมือแพทย์ 2569 และร่าง UDI
- เก็บแฟ้มให้พร้อมตรวจ รวมรายงานทดสอบ ใบรับรองระบบคุณภาพของผู้ผลิต และเอกสารนำเข้าไว้ในชุดเดียว
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้รายงานทดสอบของหน้ากากรุ่นอื่น หรือของผู้ผลิตรายอื่นในเครือ ซึ่งผู้พิจารณาไม่ยอมรับ
- ถือว่า มอก. คือใบอนุญาต อย. บัญชีแนบท้ายใช้ มอก. 2424, 2480, 3189 และ 3190 เป็น “มาตรฐานทดสอบ” ที่เลือกได้ แต่การผลิตหรือนำเข้าเครื่องมือแพทย์ยังต้องได้รับอนุญาตหรือจดแจ้งกับ อย. ตามประเภทของสินค้า
- ขายของที่ไม่ได้ผ่าน อย. ตามประเภทจริง เช่น กรณีแผ่นแปะสิวที่ อย. แยกเป็นเครื่องมือแพทย์ อ่านต่อที่ แผ่นแปะสิวต้องจดแจ้งเครื่องมือแพทย์
- ไม่ติดตามประกาศใหม่ กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ยังมีร่างหลายฉบับที่เปิดรับฟังในปี 2569 เช่น เครื่องมือแพทย์ปรับปรุงสภาพใหม่ และล่าสุดเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการ (ร่าง) ประกาศ สธ. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการแสดงฉลากและเอกสารกำกับเครื่องมือแพทย์ (ฉบับที่..) ควรเช็กหน้า กฎหมายและมาตรฐานของกองควบคุมเครื่องมือแพทย์ เป็นประจำ
ต้องการให้ช่วยเทียบรายงานทดสอบกับบัญชีมาตรฐานใหม่? ทีม Livilution มีประสบการณ์ 6 ปีด้านงาน อย. ช่วยตรวจเอกสาร จัดประเภทสินค้า และเตรียมคำขอให้ครบก่อนยื่น ปรึกษาได้ที่ LINE @liviconsult โทร 098-525-4415 หรือ 064-986-5445 หรือ ฟอร์มติดต่อ ดูบริการที่เกี่ยวข้อง: ขอใบอนุญาตสถานที่ อย.
แหล่งข้อมูลทางการ (ตรวจสอบ 18 พฤศจิกายน 2569)
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย.: ประกาศ สธ. เรื่อง มาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ที่ผู้ผลิต หรือผู้นำเข้าต้องปฏิบัติ พ.ศ. 2569 (เผยแพร่ 4 พ.ย. 2569)
- ตัวประกาศและบัญชีแนบท้าย (PDF, 9 หน้า) ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 261 ง หน้า 20–21
- กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ อย.: รายการกฎหมายและร่างประกาศล่าสุด (รวมร่างฉลากและเอกสารกำกับ 13 พ.ย. 2569)
- รายการประกาศมาตรฐานเครื่องมือแพทย์ (ฉบับเดิมที่ถูกยกเลิก)
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ประกาศมาตรฐานเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2569 มีผลเมื่อไร
มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งเป็นวันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา (2 พฤศจิกายน 2569)
ประกาศฉบับนี้ยกเลิกฉบับไหนบ้าง
ยกเลิกประกาศมาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ที่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าต้องปฏิบัติ พ.ศ. 2563, (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2563, (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563 และ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2567
ผู้ที่ได้รับอนุญาตอยู่แล้วต้องปรับตัวอย่างไร
ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานในบัญชีใหม่ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่ประกาศมีผลใช้บังคับ โดยผู้ขายยังขายสินค้าที่มีอยู่ต่อได้จนสินค้าหมดอายุ เว้นแต่เลขาธิการ อย. มีคำสั่งระงับ
หน้ากากอนามัยทางการแพทย์ต้องผ่านมาตรฐานอะไร
หน้ากากใช้ครั้งเดียวเลือกได้ เช่น มอก. 2424-2565, ASTM F2100-25, EN 14683:2025 หรือ YY 0469-2023 หรือฉบับที่ใหม่กว่า ส่วนชนิด N95 ขึ้นไปมีรายการมาตรฐานแยก เช่น มอก. 2480-2562 และวิธีทดสอบ NIOSH 42 CFR part 84
คำขอที่ยื่นไปก่อน 3 พฤศจิกายน 2569 ต้องยื่นใหม่ไหม
ไม่ต้องยื่นใหม่ ข้อ 7 ให้ถือเป็นคำขอตามประกาศนี้ แต่ผู้อนุญาตอาจขอเอกสารหรือหลักฐานเพิ่มเติมได้
ถ้าสินค้ามีประกาศมาตรฐานเฉพาะอยู่แล้ว ใช้ฉบับไหน
ข้อ 4 ให้ใช้ประกาศที่กำหนดมาตรฐานของเครื่องมือแพทย์ชนิดนั้นเป็นการเฉพาะ
หมายเหตุ: สรุปจากประกาศในราชกิจจานุเบกษาและเว็บไซต์กองควบคุมเครื่องมือแพทย์ ณ วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ใช้เพื่อเป็นข้อมูลเบื้องต้น ควรตรวจสอบประกาศฉบับเต็มก่อนยื่นคำขอ




