ปัจจุบันการผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายอาหารหลายประเภทในประเทศไทย จำเป็นต้องดำเนินการขออนุญาตกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา หรือ “อย.” เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ได้รับการรับรองด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และมาตรฐานตามกฎหมาย ก่อนวางจำหน่ายสู่ตลาดจริง ซึ่งหนึ่งในเรื่องที่ผู้ประกอบการมักสับสนมาก คือ “สบ.5” และ “สบ.7” ว่าคืออะไร ใช้กับสินค้าแบบไหน และต่างกันอย่างไร
บทความนี้ Livilution จะพาไปทำความเข้าใจว่า สบ. มีทั้งหมดกี่แบบ? สบ.5 คืออะไร สบ.7 คืออะไร รวมถึงขั้นตอนการยื่นขอ เอกสารที่ต้องใช้ และข้อแตกต่างสำคัญของการจดทะเบียนอาหารทั้ง 2 รูปแบบ เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการวางแผนการขอ อย. ได้ถูกต้องตั้งแต่ต้น
📢 รวมไฮไลท์ ให้คุณเลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- สบ. มีทั้งหมดกี่แบบ?
- สบ.5 คืออะไร
- อาหารที่ต้องยื่นแบบ สบ.5
- สบ.7 คืออะไร
- อาหารที่ต้องยื่นแบบ สบ.7
- สบ.5 กับ สบ.7 ต่างกันอย่างไร
- ขั้นตอนการขอแบบ สบ.5
- ขั้นตอนการขอแบบ สบ.7
สบ. มีทั้งหมดกี่แบบ?
แบบฟอร์ม “สบ.” คือ แบบคำขอที่ใช้เกี่ยวกับการจดทะเบียนอาหารกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยแต่ละแบบจะมีหน้าที่แตกต่างกันตามประเภทของการดำเนินการ ซึ่งแบบที่ผู้ประกอบการพบได้บ่อย มีดังนี้
แบบ สบ.1
คำขอรับเลขสถานที่ผลิตอาหารที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน ใช้สำหรับผู้ผลิตอาหารที่ยังไม่เข้าข่ายเป็นโรงงานอุตสาหกรรมตามกฎหมาย
แบบ สบ.3
คำขออนุญาตใช้ฉลากอาหาร ใช้สำหรับอาหารที่กฎหมายกำหนดให้ต้องขออนุญาตฉลากก่อนวางจำหน่าย
แบบ สบ.5
ใบจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร ใช้สำหรับอาหารบางประเภทที่ต้องแจ้งสูตร ส่วนประกอบ หรือข้อมูลเชิงลึกของผลิตภัณฑ์
แบบ สบ.6
แบบแก้ไขรายละเอียดของอาหารที่จดทะเบียนอาหารหรือแจ้งรายละเอียดอาหารแล้ว
แบบ สบ.7
ใบจดทะเบียนอาหาร/แจ้งรายละเอียดอาหาร กรณีไม่ต้องแจ้งสูตรอาหาร
แบบ สบ.8
แบบแก้ไขรายละเอียดอาหารสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ยื่นแบบ สบ.7
สบ.5 คืออะไร
สบ.5 คือ แบบคำขอจดทะเบียนอาหารหรือแจ้งรายละเอียดอาหาร สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่กฎหมายกำหนดให้ต้องแจ้งรายละเอียดสูตร ส่วนประกอบ หรือข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ก่อนขอเลขสารบบอาหาร โดยอาหารที่เข้าข่ายต้องยื่นแบบ สบ.5 มักเป็นกลุ่มอาหารที่มีรายละเอียดสูตรเฉพาะ หรือมีความเกี่ยวข้องกับคุณภาพ ความปลอดภัย และการควบคุมมาตรฐานมากกว่ากลุ่มอาหารทั่วไป
อาหารที่ต้องยื่นแบบ สบ.5
กลุ่มผลิตภัณฑ์นม
- นมโค
- นมปรุงแต่ง
- นมเปรี้ยว
- ผลิตภัณฑ์จากนม
กลุ่มเครื่องดื่ม
- เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุปิดสนิท
- เครื่องดื่มเกลือแร่
- กาแฟผสม
- กาแฟผสมสำเร็จรูป
กลุ่มอาหารปิดสนิท
- อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท
- ไอศกรีม
กลุ่มผลิตภัณฑ์อาหารเสริม
- ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมที่มีส่วนประกอบสำคัญตามบัญชีที่ อย. กำหนด
- ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมที่ผลิตเพื่อการส่งออก
- ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบตรงกับสูตรที่เคยได้รับอนุญาตแล้ว
กลุ่มรอยัลเยลลี
- ผลิตภัณฑ์รอยัลเยลลี
ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ต้องยื่นรายละเอียดสูตร ส่วนประกอบ กรรมวิธีการผลิต และข้อมูลอื่น ๆ เพื่อให้ อย. พิจารณาก่อนออกเลขสารบบอาหาร
สบ.7 คืออะไร
สบ.7 คือ แบบคำขอจดทะเบียนอาหารหรือแจ้งรายละเอียดอาหาร สำหรับผลิตภัณฑ์อาหารที่ “ไม่ต้องแจ้งสูตรอาหาร” ในขั้นตอนการยื่นคำขอ โดยส่วนใหญ่จะเป็นอาหารทั่วไป อาหารที่มีมาตรฐานกำหนดไว้แล้ว หรืออาหารที่กฎหมายควบคุมเรื่องฉลากเป็นหลัก ทำให้ขั้นตอนพิจารณาไม่ซับซ้อนเท่ากับแบบ สบ.5
อาหารที่ต้องยื่นแบบ สบ.7
1. อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน
- กาแฟ 100%
- เกลือบริโภค
- ข้าวเติมวิตามิน
- ไข่เยี่ยวม้า
- ครีม
- ช็อกโกแลต
- ชา
- ชาสมุนไพร
- น้ำปลา
- น้ำผึ้ง
- น้ำมันพืชชนิดต่าง ๆ
- น้ำแร่ธรรมชาติ
- เนย
- เนยแข็ง
- อาหารกึ่งสำเร็จรูป
2. อาหารที่ต้องมีฉลาก
- ขนมปัง
- ซอสในภาชนะปิดสนิท
- ผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์
- วัตถุแต่งกลิ่นรส
- วุ้นสำเร็จรูป
- หมากฝรั่ง
- ลูกอม
- อาหารพร้อมปรุง
- อาหารพร้อมรับประทาน
- อาหารฉายรังสี
- อาหารดัดแปรพันธุกรรม
3. อาหารทั่วไป
- พืชและผลิตภัณฑ์
- สัตว์และผลิตภัณฑ์
- แป้งและผลิตภัณฑ์
- เครื่องปรุงรส
- เครื่องเทศ
- น้ำตาล
สบ.5 กับ สบ.7 ต่างกันอย่างไร
สบ.5 กับ สบ.7 มีความแตกต่างกัน แม้ว่าทั้งสองแบบต่างก็ใช้สำหรับการขอเลขสารบบอาหารเหมือนกัน แต่มีรายละเอียดการพิจารณาและประเภทอาหารที่ต่างกันอย่างชัดเจน หากผลิตภัณฑ์มีความซับซ้อน มีสูตรเฉพาะ หรืออยู่ในกลุ่มที่กฎหมายควบคุมเข้ม มักต้องยื่นแบบ สบ.5 แต่หากเป็นอาหารทั่วไปที่ไม่ต้องแจ้งสูตร มักใช้แบบ สบ.7
ขั้นตอนการขอแบบ สบ.5
1. ตรวจสอบสิทธิ์ผู้ยื่นคำขอ
ผู้ยื่นคำขอต้องเป็น ผู้ได้รับอนุญาตตามใบทะเบียนพาณิชย์ ผู้ดำเนินกิจการ กรรมการผู้มีอำนาจลงนาม หรือผู้รับมอบอำนาจที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรของ อย. หากใช้บริษัทรับจด อย. ดำเนินการแทน ต้องมีหนังสือมอบอำนาจอย่างถูกต้อง
2. เตรียมเอกสารและข้อมูลผลิตภัณฑ์
ผู้ประกอบการต้องเตรียม สูตรส่วนประกอบ รายละเอียดสินค้า ฉลาก กรรมวิธีการผลิต เอกสารรับรองต่าง ๆ ให้ครบถ้วนก่อนยื่นคำขอ
3. ยื่นคำขอผ่านระบบหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ผลิตภัณฑ์บางประเภทสามารถยื่นผ่านระบบ E-submission ได้ แต่บางประเภทอาจต้องยื่นตรงกับ อย. หรือหน่วยงานที่ได้รับมอบอำนาจ
4. ประเมินผลิตภัณฑ์และกรรมวิธีการผลิต
ผู้ยื่นต้องประเมินข้อมูลผลิตภัณฑ์ด้วยตนเองตามเกณฑ์กฎหมาย รวมถึงตรวจสอบกรรมวิธีกา
รผลิตให้ถูกต้อง
5. ส่งตัวอย่างสินค้าเพิ่มเติม (ถ้ามี)
กรณีรายละเอียดไม่ชัดเจน หรือเจ้าหน้าที่ต้องการตรวจสอบเพิ่มเติม อาจต้องส่งตัวอย่างสินค้าเพื่อประกอบการพิจารณา
6. รอผลการพิจารณา
หากผลิตภัณฑ์มีความซับซ้อน หรือเกี่ยวข้องกับกฎหมายหลายฉบับ อาจต้องเข้าสู่การพิจารณาของคณะทำงานหรือผู้เชี่ยวชาญเพิ่มเติม ซึ่งอาจใช้เวลาเพิ่มประมาณ 15–45 วันทำการ
ขั้นตอนการขอแบบ สบ.7
1. ยื่นคำขอผ่านระบบ E-submission
ผู้ประกอบการสามารถยื่นคำขอผ่านระบบออนไลน์ของ อย. ได้ด้วยตนเอง หรือมอบอำนาจให้บริษัทรับจด อย. ดำเนินการแทน
2. ตรวจสอบข้อมูลและเอกสาร
เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบ รายละเอียดผลิตภัณฑ์ ฉลาก ข้อมูลผู้ประกอบการ เอกสารประกอบต่าง ๆ หากข้อมูลครบถ้วน จะเข้าสู่ขั้นตอนพิจารณา
3. ชำระค่าธรรมเนียม
ค่าธรรมเนียมยื่นคำขอผลิตภัณฑ์อยู่ที่ประมาณ 200 บาทต่อคำขอ กรณีมอบอำนาจให้เจ้าหน้าที่ลงข้อมูลแทน อาจมีค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมอีก 200 บาท
4. รอผลการอนุมัติ
โดยทั่วไป การยื่นแบบ สบ.7 ใช้เวลาดำเนินการประมาณ 4–5 วันทำการ หากเอกสารครบถ้วน แต่หากมอบอำนาจให้เจ้าหน้าที่ลงข้อมูลแทน อาจใช้เวลาประมาณ 7–8 วันทำการ ทั้งนี้ ยังไม่รวมระยะเวลาการแก้ไขเอกสารหรือการตอบคำชี้แจงเพิ่มเติมจากผู้ประกอบการ
สบ.5 และ สบ.7 คือ แบบคำขอจดทะเบียนอาหารที่ใช้สำหรับการขอเลขสารบบอาหารกับ อย. แต่มีความแตกต่างกันในเรื่องของประเภทอาหารและรายละเอียดที่ต้องแจ้ง โดย สบ.5 จะใช้กับอาหารที่ต้องแจ้งสูตรและรายละเอียดเชิงลึกของผลิตภัณฑ์ ส่วน สบ.7 ใช้กับอาหารทั่วไปหรืออาหารที่ไม่ต้องแจ้งสูตร ทำให้ขั้นตอนพิจารณารวดเร็วกว่า
หากคุณไม่แน่ใจว่าสินค้าของคุณต้องยื่นแบบไหน ต้องเตรียมเอกสารอะไร หรือกังวลเรื่องฉลาก สูตร และขั้นตอนการขอ อย. การมีผู้เชี่ยวชาญช่วยตรวจสอบตั้งแต่ต้น จะช่วยลดความผิดพลาดและประหยัดเวลาในการดำเนินการได้มากขึ้น โดยทีม Livilution Consult พร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการจดทะเบียนอาหารและการขอ อย. อย่างถูกต้อง เพียงกรอกข้อมูลเพื่อให้ทีมงาน Livilution ติดต่อกลับ หรือ Add LINE: @liviconsult ปรึกษาฟรี
