สรุปสั้น: ถ้าคุณเจอร้านขายสินค้าปลอมที่ใช้ชื่อหรือโลโก้แบรนด์ของคุณบน Shopee หรือ Lazada สิ่งที่ชี้ว่าคุณจะจัดการได้ง่ายหรือยากคือ “เครื่องหมายการค้าของคุณจดทะเบียนในไทยแล้วหรือยัง” และ “คุณเก็บหลักฐานได้ครบแค่ไหน” ข่าววันที่ 29 ตุลาคม 2569 ที่ กอ.รมน. ร่วมกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา บก.ปอศ. DSI และ สตม. เตรียมหารือกับ Lazada และ Shopee เพื่อยกระดับการปราบสินค้าละเมิด เป็นจังหวะดีที่เจ้าของแบรนด์จะเตรียมตัวให้พร้อม บทความนี้สรุปขั้นตอนตั้งแต่เก็บหลักฐานจนถึงร้องเรียน
ข่าวนี้เกิดอะไรขึ้น
สยามรัฐรายงานเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 ว่า ผู้อำนวยการศูนย์ประสานการปฏิบัติที่ 3 กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) เตรียมนำผู้แทนจาก 4 หน่วยงาน ได้แก่ กรมทรัพย์สินทางปัญญา กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ (บก.ปอศ.) กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) และสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (สตม.) เข้าหารือผู้บริหาร Lazada ในวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 และมีกำหนดพบผู้บริหาร Shopee ในวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569
ข่าวระบุว่าในปี 2569 มีการตรวจยึด ทำลาย และระงับการขายสินค้าผิดกฎหมายทางออนไลน์กว่า 1,200 กรณี และวาง 5 มาตรการเชิงรุก ได้แก่
- กวาดล้างคลังสินค้า ยึดของผิดกฎหมายก่อนถึงมือผู้บริโภค
- บล็อกเร็วและปิดจริง ป้องกันร้านที่ทำผิดกลับมาขายซ้ำ
- เฝ้าระวังเป็นพิเศษช่วงแคมเปญใหญ่และ Flash Sale
- ล็อกพยานหลักฐานดิจิทัลเพื่อใช้ดำเนินคดี
- สร้างช่องทางประสานงานตรง (Direct Line) ระหว่างหน่วยงานรัฐกับแพลตฟอร์ม
สำหรับเจ้าของแบรนด์ ความหมายคือช่องทางร้องเรียนจะเข้มข้นขึ้น แต่หน่วยงานและแพลตฟอร์มจะดำเนินการได้ก็ต่อเมื่อคุณพิสูจน์สิทธิ์ในเครื่องหมายได้ชัด
ทำไมการจดเครื่องหมายการค้าจึงสำคัญที่สุด
พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 วางหลักไว้ชัดว่า ความผิดอาญาฐานปลอมเครื่องหมาย เลียนเครื่องหมายเพื่อให้คนหลงเชื่อ และการนำเข้า ขาย เสนอขาย หรือมีไว้เพื่อขายซึ่งสินค้าที่ใช้เครื่องหมายปลอมหรือเลียน (มาตรา 108 ถึง 110) ใช้กับเครื่องหมายที่ “จดทะเบียนแล้วในราชอาณาจักร” ความผิดเหล่านี้มีโทษทั้งจำคุกและปรับ โดยกรณีปลอมเครื่องหมายมีโทษปรับสูงสุดถึง 400,000 บาท
ถ้ายังไม่ได้จดทะเบียน มาตรา 46 ระบุว่าฟ้องคดีป้องกันการละเมิดหรือเรียกค่าเสียหายในฐานะละเมิดเครื่องหมายไม่ได้ เหลือเพียงทางฟ้องฐานลวงขาย (passing off) ซึ่งต้องพิสูจน์ข้อเท็จจริงมากกว่ามาก ในทางปฏิบัติ ช่องทางแจ้งละเมิดของแพลตฟอร์มก็มักขอเลขทะเบียนหรือเลขคำขอเครื่องหมายเป็นหลักฐานเช่นกัน
อีกเรื่องที่ต้องดูคือจำพวกสินค้า เครื่องหมายคุ้มครองเฉพาะรายการสินค้าหรือบริการที่ระบุในคำขอ ถ้าแบรนด์คุณจดไว้เฉพาะเครื่องสำอาง แต่ถูกนำชื่อไปใช้กับเสื้อผ้า การอ้างสิทธิ์จะยากขึ้น อ่านเพิ่มที่ จำพวกเครื่องหมายการค้า มีกี่จำพวก เลือกอย่างไร
แยกให้ออกก่อน ของปลอม ของเลียนแบบ หรือของแท้ที่ขายโดยไม่ผ่านเรา
| ลักษณะ | ตัวอย่าง | แนวทาง |
|---|---|---|
| ของปลอม (ใช้เครื่องหมายเหมือนของคุณ) | ใช้ชื่อและโลโก้เดียวกันทุกอย่าง แต่ไม่ได้ผลิตโดยคุณ | แจ้งแพลตฟอร์มและร้องเรียนหน่วยงานได้ ถ้าเครื่องหมายจดทะเบียนแล้ว |
| ของเลียนแบบ (คล้ายจนคนสับสน) | เปลี่ยนตัวอักษรเล็กน้อย ใช้สีและแพ็กเกจเหมือน | ต้องแสดงว่าคล้ายจนทำให้หลงผิด ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อน |
| ของแท้ที่ร้านอื่นนำมาขายต่อ | ตัวแทนหรือผู้ซื้อนำสินค้าแท้ไปขายต่อ | ปกติไม่ใช่การปลอมเครื่องหมาย ควรจัดการผ่านสัญญาตัวแทนหรือนโยบายราคา |
| ขโมยรูปสินค้าหรือข้อความรีวิว | ใช้รูปถ่ายของแบรนด์คุณขายสินค้าอื่น | อาจเป็นเรื่องลิขสิทธิ์มากกว่าเครื่องหมาย ดู เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ต่างกันอย่างไร |
ขั้นตอนจัดการเมื่อเจอสินค้าปลอมบน Shopee หรือ Lazada
1. เก็บหลักฐานก่อนร้านลบหรือเปลี่ยนหน้า
บันทึกหน้าจอที่เห็น URL ชื่อร้าน ชื่อสินค้า ราคา จำนวนขาย และวันเวลาที่บันทึก ถ้าทำได้ ให้สั่งซื้อทดสอบหนึ่งชิ้นแล้วเก็บกล่อง ใบเสร็จ และหลักฐานการชำระเงิน เพราะสินค้าจริงช่วยพิสูจน์ได้ว่าเป็นของปลอม สอดคล้องกับมาตรการ “ล็อกพยานหลักฐานดิจิทัล” ที่หน่วยงานกำลังเน้น
2. เตรียมเอกสารสิทธิ์ของคุณ
หนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนเครื่องหมาย หรือเลขคำขอที่ยื่นไว้ ข้อมูลเจ้าของสิทธิ์ (ต้องตรงกับผู้ร้องเรียน) และหนังสือมอบอำนาจถ้าให้ตัวแทนดำเนินการ ถ้าจำเลขไม่ได้ ค้นในระบบของกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ ดูวิธีที่ ตรวจสอบเครื่องหมายการค้าด้วยตัวเอง
3. แจ้งผ่านช่องทางทรัพย์สินทางปัญญาของแพลตฟอร์ม
ทั้ง Shopee และ Lazada มีช่องทางรับแจ้งการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาสำหรับเจ้าของสิทธิ์ ซึ่งมักให้ลงทะเบียนแบรนด์พร้อมแนบเอกสารสิทธิ์ แล้วส่งรายการลิงก์ที่ละเมิด ชื่อเมนูและขั้นตอนอาจเปลี่ยนตามระบบของแพลตฟอร์ม ควรตรวจในศูนย์ช่วยเหลือของแต่ละแพลตฟอร์มก่อนยื่น ถ้าลงทะเบียนแบรนด์ไว้ล่วงหน้า การแจ้งครั้งต่อไปจะทำได้สะดวกขึ้น
4. แจ้งหน่วยงานรัฐเมื่อเป็นการขายเป็นระบบหรือปริมาณมาก
แจ้งเบาะแสกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ทางเว็บไซต์ ipthailand.go.th สายด่วน 1368 หรือโทร 02-547-4702 กรณีมีความเสียหายสูงหรือเป็นเครือข่าย อาจร้องทุกข์กับ บก.ปอศ. เพื่อดำเนินคดีอาญา หน่วยงานจะขอหลักฐานในข้อ 1 และเอกสารสิทธิ์ในข้อ 2 ทั้งหมด
5. เฝ้าระวังช่วงแคมเปญ
ข่าวนี้ระบุว่าหน่วยงานจะเฝ้าระวังเป็นพิเศษช่วงโปรโมชันใหญ่ เจ้าของแบรนด์ควรทำแบบเดียวกัน คือค้นชื่อแบรนด์ทั้งภาษาไทยและอังกฤษบนแพลตฟอร์มก่อนและระหว่างแคมเปญ และเก็บรายการร้านที่เคยแจ้งไว้ เพื่อดูว่ากลับมาขายซ้ำหรือไม่
สินค้าปลอมที่เป็นอาหารหรือเครื่องสำอาง มีอีกชั้นหนึ่ง
ถ้าสินค้าปลอมเป็นอาหาร เครื่องสำอาง หรือเครื่องมือแพทย์ มักมาพร้อมเลข อย. ที่สวมของแบรนด์คุณหรือเลขที่ไม่มีอยู่จริง นอกจากร้องเรียนเรื่องเครื่องหมาย คุณยังแจ้ง อย. ได้อีกทาง เพราะการขายผลิตภัณฑ์ที่แสดงเลขไม่ถูกต้องเป็นความผิดตามกฎหมายของผลิตภัณฑ์นั้นเอง ดูรายละเอียดที่ เลข อย. ปลอมและเลขที่ถูกยกเลิก ผู้ขายและเจ้าของแบรนด์ต้องเช็กอะไร
ป้องกันไว้ก่อนดีกว่าตามแก้
- จดเครื่องหมายให้ครอบคลุม ทั้งชื่อ โลโก้ และจำพวกสินค้าที่ขายจริงและที่จะขยายไป
- จดก่อนเปิดตัวสินค้า เพื่อลดความเสี่ยงที่จะมีคนแย่งจด ดู ถูกแย่งจดเครื่องหมายการค้า ทำอย่างไร
- ทำจุดสังเกตบนแพ็กเกจ เช่น รหัสล็อตหรือ QR ของแบรนด์ เพื่อให้ลูกค้าและเจ้าหน้าที่แยกของจริงได้
- แจ้งลูกค้าว่าร้านทางการคือร้านไหน ลิงก์ร้านจากเว็บไซต์และโซเชียลของแบรนด์
- ถ้าขายต่างประเทศ พิจารณาจดในประเทศเป้าหมายด้วย ดู จดเครื่องหมายการค้าต่างประเทศผ่านระบบมาดริด
คำถามที่พบบ่อย
ยังไม่ได้จดเครื่องหมายการค้า แจ้งลบร้านขายของปลอมได้ไหม
ทำได้ยาก ช่องทางแจ้งละเมิดของแพลตฟอร์มมักขอเอกสารสิทธิ์ และความผิดอาญาตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้าใช้กับเครื่องหมายที่จดทะเบียนแล้ว ทางที่เหลือคือฟ้องฐานลวงขายซึ่งต้องพิสูจน์มาก จึงควรยื่นจดโดยเร็ว
ยื่นคำขอแล้วแต่ยังไม่ได้ทะเบียน ใช้แจ้งแพลตฟอร์มได้ไหม
บางแพลตฟอร์มรับเลขคำขอประกอบการพิจารณา แต่สิทธิ์ตามกฎหมายจะสมบูรณ์เมื่อได้รับจดทะเบียน ควรตรวจเงื่อนไขของแพลตฟอร์มที่คุณใช้
คนซื้อของปลอมไปใช้เองผิดไหม
บทความนี้เน้นฝั่งผู้ขาย ความผิดตามมาตรา 110 พูดถึงการนำเข้า ขาย เสนอขาย หรือมีไว้เพื่อขาย ผู้ซื้อทั่วไปควรเลือกซื้อจากร้านทางการของแบรนด์เพื่อความปลอดภัย
แจ้งกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ทางไหน
แจ้งเบาะแสผ่านเว็บไซต์ ipthailand.go.th สายด่วน 1368 หรือโทร 02-547-4702 และเตรียมหลักฐานการขายพร้อมเอกสารสิทธิ์ในเครื่องหมาย
ร้านเดิมกลับมาขายซ้ำต้องทำอย่างไร
เก็บหลักฐานรอบใหม่และแจ้งแพลตฟอร์มพร้อมอ้างอิงการแจ้งครั้งก่อน หนึ่งในมาตรการที่ภาครัฐประกาศคือป้องกันร้านที่ทำผิดกลับมาขายซ้ำ หากเป็นการกระทำต่อเนื่องควรพิจารณาร้องทุกข์ดำเนินคดี
ให้ Livilution ช่วยปกป้องแบรนด์ของคุณ
Livilution Consult ดูแลงานจดเครื่องหมายการค้า ขอ อย. และ มอก. ให้ผู้ประกอบการมา 6 ปี เราช่วยตรวจค้นความเหมือนคล้าย เลือกจำพวกให้ครอบคลุมสินค้าที่ขายจริง และยื่นคำขอในชื่อของคุณ ดูรายละเอียดได้ที่ บริการจดเครื่องหมายการค้า (เริ่มต้น 15,000 บาทต่อคำขอ ตรวจค้นความเหมือนคล้ายเริ่มต้น 500 บาทต่อครั้ง ยังไม่รวม VAT และค่าธรรมเนียมราชการ) และถ้าสินค้าของคุณต้องมีเลข อย. ดู บริการขอ อย.
ส่งชื่อแบรนด์และโลโก้มาให้เราช่วยตรวจค้นเบื้องต้น ผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ หรือ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415
แหล่งอ้างอิง
- สยามรัฐ (29 ต.ค. 2569) กอ.รมน. ผนึก 4 หน่วยงานรัฐหารือลาซาด้า ลุยปราบสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์ออนไลน์: siamrath.co.th
- พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 (กรมทรัพย์สินทางปัญญา): ipthailand.go.th
- กรมทรัพย์สินทางปัญญา (ค้นหาเครื่องหมายและแจ้งเบาะแสการละเมิด): ipthailand.go.th
- ช่องทางแจ้งเบาะแสสินค้าละเมิด สายด่วน 1368 และ 02-547-4702 (กรมทรัพย์สินทางปัญญา): ipthailand.go.th
ข้อมูล ณ วันที่ 30 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี
