สรุปสั้น: ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรยังต้องทำตามประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ที่ใช้อยู่ตอนนี้ ส่วนกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร อย. เผยแพร่ (ร่าง) ประกาศฉบับที่ 2 เมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 และเปิดรับฟังความคิดเห็นตั้งแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน ถึง 4 ธันวาคม 2569 สาระหลักคือเปิดให้แสดงบางรายการบนฉลากและเอกสารกำกับผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้มากขึ้น ผ่อนเกณฑ์ฉลากสินค้าส่งออก และกำหนดขนาดตัวอักษรขั้นต่ำให้ชัดขึ้น ร่างนี้ยังไม่มีผลบังคับ
บทความนี้สรุปให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และเจ้าของแบรนด์สมุนไพรว่าร่างฉบับนี้เปลี่ยนอะไร กระทบใคร และควรเตรียมแบบฉลากอย่างไร โดยอ่านจากเอกสารร่างที่ อย. เผยแพร่โดยตรง
ร่างแก้ไขฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) คืออะไร
ชื่อเต็มคือ (ร่าง) ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง การแสดงชื่อของผลิตภัณฑ์สมุนไพรในการขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้งผลิตภัณฑ์สมุนไพร และการแสดงฉลาก และเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. …. ออกตามมาตรา 15 (7) แห่งพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 เป็นการแก้ไขบางข้อของประกาศฉบับปี 2568 ไม่ได้ยกเลิกทั้งฉบับ
เหตุผลที่ร่างระบุไว้คือ ต้องการปรับหลักเกณฑ์การแสดงฉลากและเอกสารกำกับ โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น การให้ข้อมูลผ่าน QR Code หรือหน้าเว็บที่ลิงก์จากบรรจุภัณฑ์
| หัวข้อ | สถานะที่ตรวจได้ (17 พ.ย. 2569) |
|---|---|
| ประกาศที่ใช้บังคับตอนนี้ | ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่องเดียวกัน พ.ศ. 2568 |
| ร่างฉบับที่ 2 | เผยแพร่บนเว็บกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร 6 พ.ย. 2569 (ยังเป็นร่าง) |
| ช่วงรับฟังความคิดเห็น | 5 พ.ย. – 4 ธ.ค. 2569 ผ่านระบบกลางทางกฎหมาย |
| วันมีผล | ร่างกำหนดให้มีผลหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามเงื่อนไขในร่าง ยังไม่มีวันที่จริง |
ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องมีอะไรบ้าง: 17 รายการตามประกาศ พ.ศ. 2568
ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ข้อ 7 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 233 ง ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2568) กำหนดว่าฉลากยาจากสมุนไพรและผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพที่ขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้ง ต้องแสดง 17 รายการด้านล่าง ตารางนี้จับคู่เลขรายการกับสิ่งที่ร่างฉบับที่ 2 จะเปลี่ยน เพื่อให้อ่านหัวข้อถัดไปได้ง่ายขึ้น
| รายการ | สิ่งที่ต้องแสดง (ประกาศ 2568 ข้อ 7) | ร่างฉบับที่ 2 เสนอ |
|---|---|---|
| (1) | ชื่อผลิตภัณฑ์ | ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 2 มม. (ภาชนะเล็ก 1 มม.) |
| (2) | ชื่อและปริมาณสารสำคัญ เป็นร้อยละหรือปริมาณต่อหน่วยในระบบเมตริก | ตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก |
| (3) | สรรพคุณหรือความมุ่งหมายในการใช้ (ยาจากสมุนไพรใช้คำว่า “สรรพคุณ” หรือ “ข้อบ่งใช้” ผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพใช้คำว่า “ข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพ”) | — |
| (4) | ชื่อผู้ผลิตและที่อยู่สถานที่ผลิต (ผลิตในประเทศ อย่างน้อยจังหวัดและเบอร์โทร นำเข้าระบุเมืองและประเทศ ส่งออกอย่างน้อย “ประเทศไทย” หรือ “Thailand”) | — |
| (5) | ชื่อผู้นำเข้าและที่อยู่สถานที่นำเข้า (กรณีนำเข้า) อย่างน้อยจังหวัดและเบอร์โทร | — |
| (6) | ชื่อและที่อยู่ผู้รับใบสำคัญ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง (กรณีไม่ใช่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า) | แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ |
| (7) | ข้อความระบุประเภท เช่น “ยาแผนไทย” “ยาพัฒนาจากสมุนไพร” “ผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ” “เวชสำอางสมุนไพร” | แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ |
| (8) | ข้อความเงื่อนไขการขาย: “ผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายทั่วไป” ในกรอบสีเขียว หรือ “ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล” / “ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต” ในกรอบสีแดง และคำว่า “ห้ามรับประทาน” สีแดงสำหรับรูปแบบที่ไม่ใช่รับประทาน | — |
| (9) | ขนาดบรรจุ เป็นน้ำหนักสุทธิ ปริมาณสุทธิ หรือหน่วยของรูปแบบผลิตภัณฑ์ | ตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก |
| (10) | ขนาดและวิธีการใช้ | — |
| (11) | ครั้งที่ผลิต | ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา |
| (12) | เลขที่ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง | ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 2 มม. |
| (13) | วัน เดือน ปีที่ผลิต | — |
| (14) | วัน เดือน ปีที่สิ้นอายุ โดยใช้คำว่า “สิ้นอายุ” หรือ “หมดอายุ” | ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 1.5/2 มม. |
| (15) | คำเตือน เฉพาะกรณีที่กำหนดให้มี | ตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก |
| (16) | สภาวะการเก็บรักษา | แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ |
| (17) | อื่น ๆ ที่ได้รับอนุญาตจากเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา | แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ |
ที่มา: ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 (PDF จากกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร) คอลัมน์ขวาเป็นข้อเสนอในร่าง ยังไม่มีผลบังคับ
ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรตามร่างใหม่ เปลี่ยนอะไรบ้าง
1. แสดงบางรายการบนฉลากผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้
ร่างข้อ 3 แก้ข้อ 7 ของประกาศปี 2568 ให้รายการบนฉลากลำดับ (6) (7) (16) และ (17) อาจแสดงโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ คือชื่อและที่อยู่ผู้รับใบสำคัญหรือใบรับจดแจ้ง ข้อความระบุประเภทผลิตภัณฑ์ สภาวะการเก็บรักษา และรายการอื่นที่ได้รับอนุญาต ส่วนชื่อผลิตภัณฑ์ สารสำคัญ เลขที่ใบรับ ครั้งที่ผลิต และวันสิ้นอายุ ยังต้องพิมพ์บนบรรจุภัณฑ์
2. ภาชนะเล็กและแผงยา ต้องมีรายการขั้นต่ำ 4 รายการ
กรณีภาชนะบรรจุเล็กจนแสดงรายการ (1) ถึง (17) ไม่ครบ หรือเป็นแผงฟอยล์ แผงสตริป หรือแผงบลิสเตอร์ ร่างกำหนดให้ต้องแสดงอย่างน้อยรายการ (1) (11) (12) และ (14) บนตัวสินค้า ส่วนรายการอื่นที่อยากแสดงเพิ่มให้ใช้ช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้

3. ฉลากภาษาต่างประเทศที่มีความหมายเหมือนภาษาไทย
ร่างข้อ 4 เพิ่มวรรคใหม่ว่า ถ้าฉลากแสดงรายการเป็นภาษาต่างประเทศที่มีความหมายเหมือนภาษาไทยบนฉลากแล้ว จะแสดงรายการ (1) ถึง (17) โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ข้อนี้น่าสนใจสำหรับแบรนด์ที่ขายทั้งในประเทศและต่างประเทศ
4. เอกสารกำกับผลิตภัณฑ์ (ใบแทรก) ทำแบบออนไลน์ได้บางส่วน
ร่างข้อ 5 ให้รายการในเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพรลำดับ (4) และ (8) แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ช่วยลดภาระพิมพ์ใบแทรกสำหรับข้อมูลที่ยาวหรือต้องอัปเดตบ่อย
5. สินค้าส่งออก ใช้ภาษาใดก็ได้ แต่ต้องมีรายการ (1)
ทั้งฉลากและเอกสารกำกับของผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ผลิต เพื่อส่งออกเท่านั้น หรือที่ประสงค์จะส่งออกด้วย ต้องแสดงอย่างน้อยรายการ (1) โดยใช้ภาษาใดก็ได้ (ร่างข้อ 3 ข้อ 5 และข้อ 6)
6. กำหนดขนาดตัวอักษรขั้นต่ำชัดเจน
ร่างข้อ 7 เขียนเกณฑ์ภาษาและขนาดตัวอักษรใหม่ สรุปได้ดังนี้
| รายการตามข้อ 7 | ความสูงตัวอักษรขั้นต่ำตามร่าง |
|---|---|
| (1) | 2 มม. แนวนอนต่อเนื่อง อ่านชัด (ภาชนะเล็ก/แผงยา อย่างน้อย 1 มม.) ถ้ามีชื่อภาษาต่างประเทศ ต้องไม่ใหญ่กว่าชื่อภาษาไทย |
| (12) | 2 มม. |
| (2) (9) (14) (15) | 1.5 มม. เมื่อฉลากไม่เกิน 100 ตร.ซม. / 2 มม. เมื่อฉลากเกิน 100 ตร.ซม. |
เรื่องภาษา ร่างยังยืนหลักว่าต้องแสดงเป็นภาษาไทย และใช้ภาษาต่างประเทศร่วมได้ ยกเว้นครั้งที่ผลิต วันผลิต และวันสิ้นอายุ ที่ใช้ภาษาไทย ไทยทับศัพท์ หรือภาษาอังกฤษอย่างใดอย่างหนึ่งได้ แต่ต้องมีความหมายเหมือนภาษาไทย
7. ฉลากกับเอกสารกำกับใช้พื้นที่ร่วมกัน
ถ้าพิมพ์ฉลากและเอกสารกำกับบนพื้นที่เดียวกัน ต้องแบ่งพื้นที่ให้ชัด และมีคำว่า “เอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร” ไว้ด้านบนของส่วนเอกสารกำกับ ถ้าแบ่งพื้นที่ไม่ได้ ให้ใช้คำว่า “ฉลากและเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร” ด้านบน เว้นแต่พื้นที่ไม่พอ (ร่างข้อ 8)
8. คำขอที่ยื่นค้างอยู่ต้องทำตามประกาศใหม่ด้วย
ร่างข้อ 9 กำหนดว่า คำขอขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด จดแจ้ง และคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการ ที่ยื่นไว้ก่อนประกาศมีผลและยังอยู่ระหว่างพิจารณา ต้องปฏิบัติตามประกาศนี้ด้วย และเจ้าหน้าที่สั่งให้แก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มได้ ใครกำลังยื่นอยู่จึงควรเตรียมแบบฉลากไว้ให้ปรับได้
ใครได้รับผลกระทบ
- ผู้ผลิตและผู้นำเข้าผลิตภัณฑ์สมุนไพร ทั้งกลุ่มขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด และจดแจ้ง (ดูความต่างของ 3 แบบใน ขั้นตอนขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์สมุนไพร)
- แบรนด์ที่ทำแผงยา แคปซูล ซองเล็ก ที่พื้นที่ฉลากจำกัด
- ผู้ส่งออก ที่ผลิตล็อตเดียวกันขายทั้งในและต่างประเทศ
- นักออกแบบบรรจุภัณฑ์และโรงพิมพ์ ที่ต้องคุมขนาดตัวอักษรตามเกณฑ์ใหม่
ถ้าสินค้าของคุณเป็นชาสมุนไพรที่ขออนุญาตเป็นอาหาร ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ให้ดูเกณฑ์ฉลากอาหารแทน อ่านความต่างได้ที่ ชาสมุนไพรต้องขอ อย. แบบไหน
เช็กลิสต์เตรียมแบบฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ใช้ได้ทันที)
- ใช้ตาราง 17 รายการด้านบน (ประกาศปี 2568 ข้อ 7) และรายการเอกสารกำกับตามข้อ 8 ทำตารางว่ารายการ (1)–(17) ของฉลาก และรายการในเอกสารกำกับ อยู่ตรงไหนบนแบบฉลากปัจจุบัน
- วัดความสูงตัวอักษรจริงบนไฟล์อาร์ตเวิร์กขนาดพิมพ์จริง ไม่ใช่บนจอที่ซูม
- คำนวณพื้นที่ฉลาก (ตร.ซม.) เพื่อรู้ว่าตกเกณฑ์ 1.5 มม. หรือ 2 มม.
- เช็กว่าชื่อภาษาต่างประเทศไม่ใหญ่กว่าชื่อภาษาไทย
- ถ้าวางแผนใช้ QR Code ให้เตรียมหน้าเว็บที่เปิดได้จริง ข้อมูลตรงกับที่ยื่น อย. และไม่มีข้อความโฆษณาเกินจริงปน
- สินค้าส่งออกล็อตเดียวกัน ให้แยกแบบฉลากส่งออกกับแบบขายในประเทศให้ชัด
- เก็บไฟล์เวอร์ชันเดิมไว้ เผื่อประกาศฉบับจริงต่างจากร่าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องฉลากสมุนไพร
- คิดว่าร่างใช้ได้แล้ว แล้วตัดข้อมูลออกจากฉลากไปไว้ใน QR Code ก่อนประกาศมีผล
- ตัวอักษรเล็กกว่าเกณฑ์ เพราะย่อแบบให้พอดีขวดหลังออกแบบเสร็จ
- QR Code พาไปหน้าขายของ ที่มีคำโฆษณาสรรพคุณเกินกว่าที่ได้รับอนุญาต
- ใช้ฉลากส่งออกขายในประเทศ ทั้งที่ไม่มีภาษาไทยครบตามเกณฑ์
ร่วมแสดงความคิดเห็นได้อย่างไร
หน้าประชาพิจารณ์ของกองผลิตภัณฑ์สมุนไพรมีไฟล์ร่างและลิงก์แบบฟอร์มผ่านระบบกลางทางกฎหมาย เปิดถึง 4 ธันวาคม 2569 ผู้ประกอบการที่มีปัญหาเรื่องพื้นที่ฉลากหรือการส่งออก ควรส่งความเห็นพร้อมตัวอย่างจริงของบรรจุภัณฑ์ เพราะเป็นช่วงที่ยังปรับเนื้อหาได้
คำถามที่พบบ่อย
ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องแสดงกี่รายการ
17 รายการตามประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ข้อ 7 เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์ สารสำคัญและปริมาณ สรรพคุณ ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ประเภทผลิตภัณฑ์ เงื่อนไขการขาย ขนาดบรรจุ วิธีใช้ ครั้งที่ผลิต เลขที่ใบรับ วันผลิต วันสิ้นอายุ คำเตือน และการเก็บรักษา
ร่างประกาศฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรฉบับที่ 2 มีผลบังคับแล้วหรือยัง
ยังไม่มีผล ณ 17 พฤศจิกายน 2569 ร่างอยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นถึง 4 ธันวาคม 2569 และจะมีผลหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามที่ระบุในร่าง ระหว่างนี้ให้ใช้ประกาศฉบับปี 2568
ใช้ QR Code แทนข้อมูลบนฉลากสมุนไพรได้ทั้งหมดไหม
ไม่ได้ทั้งหมด ร่างเปิดให้บางรายการแสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ส่วนภาชนะเล็กหรือแผงยายังต้องมีรายการ (1) (11) (12) และ (14) บนตัวสินค้า
ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องเป็นภาษาไทยไหม
ต้องมีภาษาไทย ใช้ภาษาต่างประเทศร่วมได้ ยกเว้นครั้งที่ผลิต วันผลิต และวันสิ้นอายุที่ใช้ภาษาไทย ไทยทับศัพท์ หรือภาษาอังกฤษได้ สินค้าเพื่อส่งออกเท่านั้นใช้ภาษาใดก็ได้แต่ต้องมีรายการ (1)
ตัวอักษรบนฉลากสมุนไพรต้องสูงเท่าไร
ตามร่าง รายการ (1) และ (12) อย่างน้อย 2 มม. ส่วนรายการ (2) (9) (14) (15) อย่างน้อย 1.5 มม. เมื่อฉลากไม่เกิน 100 ตร.ซม. และ 2 มม. เมื่อเกิน 100 ตร.ซม.
ยื่นคำขอไว้แล้ว ต้องแก้ฉลากตามประกาศใหม่ไหม
ร่างข้อ 9 กำหนดให้คำขอที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาเมื่อประกาศมีผล ต้องทำตามประกาศใหม่ด้วย และเจ้าหน้าที่สั่งแก้ไขได้ จึงควรเตรียมแบบฉลากสำรองไว้
ชาสมุนไพรต้องใช้ฉลากตามประกาศนี้ไหม
ขึ้นกับประเภทที่ขออนุญาต ถ้าขออนุญาตเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรให้ใช้ประกาศนี้ ถ้าขออนุญาตเป็นอาหารให้ใช้เกณฑ์ฉลากอาหาร
สรุป
ร่างแก้ไขฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรฉบับที่ 2 ยังไม่บังคับ แต่บอกทิศทางชัดว่า อย. จะเปิดทางให้ใช้ฉลากดิจิทัลมากขึ้นและคุมขนาดตัวอักษรให้อ่านง่าย คล้ายกับที่ฉลากอาหารเพิ่งเปลี่ยนตาม ประกาศฉบับที่ 474 เรื่องฉลากดิจิทัล เจ้าของแบรนด์ควรตรวจแบบฉลากตอนนี้ และส่งความเห็นก่อน 4 ธันวาคม 2569
ให้ทีมลิวิลูชั่นช่วยตรวจแบบฉลากสมุนไพร ทีมที่ปรึกษามีประสบการณ์ 6 ปีด้านงานขออนุญาต อย. ช่วยเทียบแบบฉลากกับประกาศที่ใช้อยู่และร่างใหม่ รวมถึงงาน ขออนุญาตสถานที่ผลิตหรือนำเข้า
LINE: @liviconsult · โทร 098-525-4415 · อีเมล fda.service@livilution.com · หรือ กรอกแบบฟอร์มติดต่อ




