ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพร ร่างแก้ไขฉบับที่ 2 (2569) เปลี่ยนอะไร: ฉลากดิจิทัล ขนาดตัวอักษร และสินค้าส่งออก

สรุปสั้น: ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรยังต้องทำตามประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ที่ใช้อยู่ตอนนี้ ส่วนกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร อย. เผยแพร่ (ร่าง) ประกาศฉบับที่ 2 เมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569 และเปิดรับฟังความคิดเห็นตั้งแต่วันที่ 5 พฤศจิกายน ถึง 4 ธันวาคม 2569 สาระหลักคือเปิดให้แสดงบางรายการบนฉลากและเอกสารกำกับผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้มากขึ้น ผ่อนเกณฑ์ฉลากสินค้าส่งออก และกำหนดขนาดตัวอักษรขั้นต่ำให้ชัดขึ้น ร่างนี้ยังไม่มีผลบังคับ

บทความนี้สรุปให้ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และเจ้าของแบรนด์สมุนไพรว่าร่างฉบับนี้เปลี่ยนอะไร กระทบใคร และควรเตรียมแบบฉลากอย่างไร โดยอ่านจากเอกสารร่างที่ อย. เผยแพร่โดยตรง

ร่างแก้ไขฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) คืออะไร

ชื่อเต็มคือ (ร่าง) ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง การแสดงชื่อของผลิตภัณฑ์สมุนไพรในการขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้งผลิตภัณฑ์สมุนไพร และการแสดงฉลาก และเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ฉบับที่ 2) พ.ศ. …. ออกตามมาตรา 15 (7) แห่งพระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 เป็นการแก้ไขบางข้อของประกาศฉบับปี 2568 ไม่ได้ยกเลิกทั้งฉบับ

เหตุผลที่ร่างระบุไว้คือ ต้องการปรับหลักเกณฑ์การแสดงฉลากและเอกสารกำกับ โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ ให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น การให้ข้อมูลผ่าน QR Code หรือหน้าเว็บที่ลิงก์จากบรรจุภัณฑ์

หัวข้อสถานะที่ตรวจได้ (17 พ.ย. 2569)
ประกาศที่ใช้บังคับตอนนี้ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่องเดียวกัน พ.ศ. 2568
ร่างฉบับที่ 2เผยแพร่บนเว็บกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร 6 พ.ย. 2569 (ยังเป็นร่าง)
ช่วงรับฟังความคิดเห็น5 พ.ย. – 4 ธ.ค. 2569 ผ่านระบบกลางทางกฎหมาย
วันมีผลร่างกำหนดให้มีผลหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามเงื่อนไขในร่าง ยังไม่มีวันที่จริง

ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องมีอะไรบ้าง: 17 รายการตามประกาศ พ.ศ. 2568

ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ข้อ 7 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนพิเศษ 233 ง ลงวันที่ 30 มิถุนายน 2568) กำหนดว่าฉลากยาจากสมุนไพรและผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพที่ขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้ง ต้องแสดง 17 รายการด้านล่าง ตารางนี้จับคู่เลขรายการกับสิ่งที่ร่างฉบับที่ 2 จะเปลี่ยน เพื่อให้อ่านหัวข้อถัดไปได้ง่ายขึ้น

รายการสิ่งที่ต้องแสดง (ประกาศ 2568 ข้อ 7)ร่างฉบับที่ 2 เสนอ
(1)ชื่อผลิตภัณฑ์ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 2 มม. (ภาชนะเล็ก 1 มม.)
(2)ชื่อและปริมาณสารสำคัญ เป็นร้อยละหรือปริมาณต่อหน่วยในระบบเมตริกตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก
(3)สรรพคุณหรือความมุ่งหมายในการใช้ (ยาจากสมุนไพรใช้คำว่า “สรรพคุณ” หรือ “ข้อบ่งใช้” ผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพใช้คำว่า “ข้อความกล่าวอ้างทางสุขภาพ”)—
(4)ชื่อผู้ผลิตและที่อยู่สถานที่ผลิต (ผลิตในประเทศ อย่างน้อยจังหวัดและเบอร์โทร นำเข้าระบุเมืองและประเทศ ส่งออกอย่างน้อย “ประเทศไทย” หรือ “Thailand”)—
(5)ชื่อผู้นำเข้าและที่อยู่สถานที่นำเข้า (กรณีนำเข้า) อย่างน้อยจังหวัดและเบอร์โทร—
(6)ชื่อและที่อยู่ผู้รับใบสำคัญ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง (กรณีไม่ใช่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า)แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้
(7)ข้อความระบุประเภท เช่น “ยาแผนไทย” “ยาพัฒนาจากสมุนไพร” “ผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ” “เวชสำอางสมุนไพร”แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้
(8)ข้อความเงื่อนไขการขาย: “ผลิตภัณฑ์สมุนไพรขายทั่วไป” ในกรอบสีเขียว หรือ “ขายเฉพาะให้กับสถานพยาบาล” / “ขายเฉพาะสถานที่มีใบอนุญาต” ในกรอบสีแดง และคำว่า “ห้ามรับประทาน” สีแดงสำหรับรูปแบบที่ไม่ใช่รับประทาน—
(9)ขนาดบรรจุ เป็นน้ำหนักสุทธิ ปริมาณสุทธิ หรือหน่วยของรูปแบบผลิตภัณฑ์ตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก
(10)ขนาดและวิธีการใช้—
(11)ครั้งที่ผลิตต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา
(12)เลขที่ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้งต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 2 มม.
(13)วัน เดือน ปีที่ผลิต—
(14)วัน เดือน ปีที่สิ้นอายุ โดยใช้คำว่า “สิ้นอายุ” หรือ “หมดอายุ”ต้องคงไว้บนภาชนะเล็ก/แผงยา · ตัวอักษร 1.5/2 มม.
(15)คำเตือน เฉพาะกรณีที่กำหนดให้มีตัวอักษร 1.5/2 มม. ตามขนาดฉลาก
(16)สภาวะการเก็บรักษาแสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้
(17)อื่น ๆ ที่ได้รับอนุญาตจากเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยาแสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้

ที่มา: ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 (PDF จากกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร) คอลัมน์ขวาเป็นข้อเสนอในร่าง ยังไม่มีผลบังคับ

ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรตามร่างใหม่ เปลี่ยนอะไรบ้าง

1. แสดงบางรายการบนฉลากผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้

ร่างข้อ 3 แก้ข้อ 7 ของประกาศปี 2568 ให้รายการบนฉลากลำดับ (6) (7) (16) และ (17) อาจแสดงโดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ คือชื่อและที่อยู่ผู้รับใบสำคัญหรือใบรับจดแจ้ง ข้อความระบุประเภทผลิตภัณฑ์ สภาวะการเก็บรักษา และรายการอื่นที่ได้รับอนุญาต ส่วนชื่อผลิตภัณฑ์ สารสำคัญ เลขที่ใบรับ ครั้งที่ผลิต และวันสิ้นอายุ ยังต้องพิมพ์บนบรรจุภัณฑ์

2. ภาชนะเล็กและแผงยา ต้องมีรายการขั้นต่ำ 4 รายการ

กรณีภาชนะบรรจุเล็กจนแสดงรายการ (1) ถึง (17) ไม่ครบ หรือเป็นแผงฟอยล์ แผงสตริป หรือแผงบลิสเตอร์ ร่างกำหนดให้ต้องแสดงอย่างน้อยรายการ (1) (11) (12) และ (14) บนตัวสินค้า ส่วนรายการอื่นที่อยากแสดงเพิ่มให้ใช้ช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ได้

ตรวจขนาดตัวอักษรบนแผงบลิสเตอร์แคปซูลสมุนไพรด้วยแว่นขยาย

3. ฉลากภาษาต่างประเทศที่มีความหมายเหมือนภาษาไทย

ร่างข้อ 4 เพิ่มวรรคใหม่ว่า ถ้าฉลากแสดงรายการเป็นภาษาต่างประเทศที่มีความหมายเหมือนภาษาไทยบนฉลากแล้ว จะแสดงรายการ (1) ถึง (17) โดยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็ได้ ข้อนี้น่าสนใจสำหรับแบรนด์ที่ขายทั้งในประเทศและต่างประเทศ

4. เอกสารกำกับผลิตภัณฑ์ (ใบแทรก) ทำแบบออนไลน์ได้บางส่วน

ร่างข้อ 5 ให้รายการในเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพรลำดับ (4) และ (8) แสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ช่วยลดภาระพิมพ์ใบแทรกสำหรับข้อมูลที่ยาวหรือต้องอัปเดตบ่อย

5. สินค้าส่งออก ใช้ภาษาใดก็ได้ แต่ต้องมีรายการ (1)

ทั้งฉลากและเอกสารกำกับของผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่ผลิต เพื่อส่งออกเท่านั้น หรือที่ประสงค์จะส่งออกด้วย ต้องแสดงอย่างน้อยรายการ (1) โดยใช้ภาษาใดก็ได้ (ร่างข้อ 3 ข้อ 5 และข้อ 6)

6. กำหนดขนาดตัวอักษรขั้นต่ำชัดเจน

ร่างข้อ 7 เขียนเกณฑ์ภาษาและขนาดตัวอักษรใหม่ สรุปได้ดังนี้

รายการตามข้อ 7ความสูงตัวอักษรขั้นต่ำตามร่าง
(1)2 มม. แนวนอนต่อเนื่อง อ่านชัด (ภาชนะเล็ก/แผงยา อย่างน้อย 1 มม.) ถ้ามีชื่อภาษาต่างประเทศ ต้องไม่ใหญ่กว่าชื่อภาษาไทย
(12)2 มม.
(2) (9) (14) (15)1.5 มม. เมื่อฉลากไม่เกิน 100 ตร.ซม. / 2 มม. เมื่อฉลากเกิน 100 ตร.ซม.

เรื่องภาษา ร่างยังยืนหลักว่าต้องแสดงเป็นภาษาไทย และใช้ภาษาต่างประเทศร่วมได้ ยกเว้นครั้งที่ผลิต วันผลิต และวันสิ้นอายุ ที่ใช้ภาษาไทย ไทยทับศัพท์ หรือภาษาอังกฤษอย่างใดอย่างหนึ่งได้ แต่ต้องมีความหมายเหมือนภาษาไทย

7. ฉลากกับเอกสารกำกับใช้พื้นที่ร่วมกัน

ถ้าพิมพ์ฉลากและเอกสารกำกับบนพื้นที่เดียวกัน ต้องแบ่งพื้นที่ให้ชัด และมีคำว่า “เอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร” ไว้ด้านบนของส่วนเอกสารกำกับ ถ้าแบ่งพื้นที่ไม่ได้ ให้ใช้คำว่า “ฉลากและเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร” ด้านบน เว้นแต่พื้นที่ไม่พอ (ร่างข้อ 8)

8. คำขอที่ยื่นค้างอยู่ต้องทำตามประกาศใหม่ด้วย

ร่างข้อ 9 กำหนดว่า คำขอขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด จดแจ้ง และคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการ ที่ยื่นไว้ก่อนประกาศมีผลและยังอยู่ระหว่างพิจารณา ต้องปฏิบัติตามประกาศนี้ด้วย และเจ้าหน้าที่สั่งให้แก้ไขหรือส่งเอกสารเพิ่มได้ ใครกำลังยื่นอยู่จึงควรเตรียมแบบฉลากไว้ให้ปรับได้

ใครได้รับผลกระทบ

  • ผู้ผลิตและผู้นำเข้าผลิตภัณฑ์สมุนไพร ทั้งกลุ่มขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด และจดแจ้ง (ดูความต่างของ 3 แบบใน ขั้นตอนขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์สมุนไพร)
  • แบรนด์ที่ทำแผงยา แคปซูล ซองเล็ก ที่พื้นที่ฉลากจำกัด
  • ผู้ส่งออก ที่ผลิตล็อตเดียวกันขายทั้งในและต่างประเทศ
  • นักออกแบบบรรจุภัณฑ์และโรงพิมพ์ ที่ต้องคุมขนาดตัวอักษรตามเกณฑ์ใหม่

ถ้าสินค้าของคุณเป็นชาสมุนไพรที่ขออนุญาตเป็นอาหาร ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ให้ดูเกณฑ์ฉลากอาหารแทน อ่านความต่างได้ที่ ชาสมุนไพรต้องขอ อย. แบบไหน

เช็กลิสต์เตรียมแบบฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพร (ใช้ได้ทันที)

  1. ใช้ตาราง 17 รายการด้านบน (ประกาศปี 2568 ข้อ 7) และรายการเอกสารกำกับตามข้อ 8 ทำตารางว่ารายการ (1)–(17) ของฉลาก และรายการในเอกสารกำกับ อยู่ตรงไหนบนแบบฉลากปัจจุบัน
  2. วัดความสูงตัวอักษรจริงบนไฟล์อาร์ตเวิร์กขนาดพิมพ์จริง ไม่ใช่บนจอที่ซูม
  3. คำนวณพื้นที่ฉลาก (ตร.ซม.) เพื่อรู้ว่าตกเกณฑ์ 1.5 มม. หรือ 2 มม.
  4. เช็กว่าชื่อภาษาต่างประเทศไม่ใหญ่กว่าชื่อภาษาไทย
  5. ถ้าวางแผนใช้ QR Code ให้เตรียมหน้าเว็บที่เปิดได้จริง ข้อมูลตรงกับที่ยื่น อย. และไม่มีข้อความโฆษณาเกินจริงปน
  6. สินค้าส่งออกล็อตเดียวกัน ให้แยกแบบฉลากส่งออกกับแบบขายในประเทศให้ชัด
  7. เก็บไฟล์เวอร์ชันเดิมไว้ เผื่อประกาศฉบับจริงต่างจากร่าง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องฉลากสมุนไพร

  • คิดว่าร่างใช้ได้แล้ว แล้วตัดข้อมูลออกจากฉลากไปไว้ใน QR Code ก่อนประกาศมีผล
  • ตัวอักษรเล็กกว่าเกณฑ์ เพราะย่อแบบให้พอดีขวดหลังออกแบบเสร็จ
  • QR Code พาไปหน้าขายของ ที่มีคำโฆษณาสรรพคุณเกินกว่าที่ได้รับอนุญาต
  • ใช้ฉลากส่งออกขายในประเทศ ทั้งที่ไม่มีภาษาไทยครบตามเกณฑ์

ร่วมแสดงความคิดเห็นได้อย่างไร

หน้าประชาพิจารณ์ของกองผลิตภัณฑ์สมุนไพรมีไฟล์ร่างและลิงก์แบบฟอร์มผ่านระบบกลางทางกฎหมาย เปิดถึง 4 ธันวาคม 2569 ผู้ประกอบการที่มีปัญหาเรื่องพื้นที่ฉลากหรือการส่งออก ควรส่งความเห็นพร้อมตัวอย่างจริงของบรรจุภัณฑ์ เพราะเป็นช่วงที่ยังปรับเนื้อหาได้

คำถามที่พบบ่อย

ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องแสดงกี่รายการ

17 รายการตามประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568 ข้อ 7 เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์ สารสำคัญและปริมาณ สรรพคุณ ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ประเภทผลิตภัณฑ์ เงื่อนไขการขาย ขนาดบรรจุ วิธีใช้ ครั้งที่ผลิต เลขที่ใบรับ วันผลิต วันสิ้นอายุ คำเตือน และการเก็บรักษา

ร่างประกาศฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรฉบับที่ 2 มีผลบังคับแล้วหรือยัง

ยังไม่มีผล ณ 17 พฤศจิกายน 2569 ร่างอยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นถึง 4 ธันวาคม 2569 และจะมีผลหลังประกาศในราชกิจจานุเบกษาตามที่ระบุในร่าง ระหว่างนี้ให้ใช้ประกาศฉบับปี 2568

ใช้ QR Code แทนข้อมูลบนฉลากสมุนไพรได้ทั้งหมดไหม

ไม่ได้ทั้งหมด ร่างเปิดให้บางรายการแสดงทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ ส่วนภาชนะเล็กหรือแผงยายังต้องมีรายการ (1) (11) (12) และ (14) บนตัวสินค้า

ฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรต้องเป็นภาษาไทยไหม

ต้องมีภาษาไทย ใช้ภาษาต่างประเทศร่วมได้ ยกเว้นครั้งที่ผลิต วันผลิต และวันสิ้นอายุที่ใช้ภาษาไทย ไทยทับศัพท์ หรือภาษาอังกฤษได้ สินค้าเพื่อส่งออกเท่านั้นใช้ภาษาใดก็ได้แต่ต้องมีรายการ (1)

ตัวอักษรบนฉลากสมุนไพรต้องสูงเท่าไร

ตามร่าง รายการ (1) และ (12) อย่างน้อย 2 มม. ส่วนรายการ (2) (9) (14) (15) อย่างน้อย 1.5 มม. เมื่อฉลากไม่เกิน 100 ตร.ซม. และ 2 มม. เมื่อเกิน 100 ตร.ซม.

ยื่นคำขอไว้แล้ว ต้องแก้ฉลากตามประกาศใหม่ไหม

ร่างข้อ 9 กำหนดให้คำขอที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาเมื่อประกาศมีผล ต้องทำตามประกาศใหม่ด้วย และเจ้าหน้าที่สั่งแก้ไขได้ จึงควรเตรียมแบบฉลากสำรองไว้

ชาสมุนไพรต้องใช้ฉลากตามประกาศนี้ไหม

ขึ้นกับประเภทที่ขออนุญาต ถ้าขออนุญาตเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรให้ใช้ประกาศนี้ ถ้าขออนุญาตเป็นอาหารให้ใช้เกณฑ์ฉลากอาหาร

สรุป

ร่างแก้ไขฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรฉบับที่ 2 ยังไม่บังคับ แต่บอกทิศทางชัดว่า อย. จะเปิดทางให้ใช้ฉลากดิจิทัลมากขึ้นและคุมขนาดตัวอักษรให้อ่านง่าย คล้ายกับที่ฉลากอาหารเพิ่งเปลี่ยนตาม ประกาศฉบับที่ 474 เรื่องฉลากดิจิทัล เจ้าของแบรนด์ควรตรวจแบบฉลากตอนนี้ และส่งความเห็นก่อน 4 ธันวาคม 2569

ให้ทีมลิวิลูชั่นช่วยตรวจแบบฉลากสมุนไพร ทีมที่ปรึกษามีประสบการณ์ 6 ปีด้านงานขออนุญาต อย. ช่วยเทียบแบบฉลากกับประกาศที่ใช้อยู่และร่างใหม่ รวมถึงงาน ขออนุญาตสถานที่ผลิตหรือนำเข้า

LINE: @liviconsult · โทร 098-525-4415 · อีเมล fda.service@livilution.com · หรือ กรอกแบบฟอร์มติดต่อ

แชร์บทความนี้....
Livilution เป็นบริษัทที่ปรึกษาเอกชนที่ให้บริการรับดำเนินการด้านเอกสารเท่านั้น ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งหรือเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.), สมอ. หรือหน่วยงานราชการใดๆ
ข้อมูลในเว็บไซต์นี้นำเสนอเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย การเงิน หรือวิชาชีพ ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไป ทางเรารับผิดชอบเฉพาะข้อมูล ณ วันที่เผยแพร่