บังคับใช้ มอก. 61730 แล้ว: ถอดประกาศทางการ 3 ฉบับ และไทม์ไลน์แผงโซล่าเซลล์ ต.ค. 2569

สรุปสั้น: การบังคับใช้ มอก. 61730 เกิดจากกฎกระทรวงที่กำหนดให้แผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 ลงนามเมื่อ 26 ตุลาคม 2569 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 29 ตุลาคม 2569 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569 ส่วนหลักเกณฑ์เฉพาะฯ ฉบับใหม่ของ สมอ. ออกเมื่อ 27 ตุลาคม 2569 แทนฉบับ 24 มิถุนายน 2569

มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (อ้างอิง IEC 61730-2:2023) เป็นมาตรฐานด้านความปลอดภัยของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ในระบบโซลาร์เซลล์ ว่าด้วยข้อกำหนดสำหรับการทดสอบความเสี่ยงจากไฟไหม้ ความเค้นทางกล และไฟฟ้า บทความนี้สรุปจากเอกสารทางการ 3 ฉบับ ได้แก่ กฎกระทรวง ประกาศของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) และประกาศกรมศุลกากรที่ 132/2569 หากต้องการเช็กลิสต์ของผู้นำเข้า ผู้ผลิต และร้านค้า อ่านต่อได้ที่ แผงโซล่าเซลล์ต้องมี มอก. แล้ว ผู้นำเข้า ผู้ผลิต และผู้ขายต้องทำอะไร

ไทม์ไลน์บังคับใช้ มอก. 61730 จากมาตรฐานทั่วไปสู่มาตรฐานบังคับ

ไทม์ไลน์ตามวันที่ในเอกสารทางการ มีดังนี้

วันที่	เหตุการณ์
27 ธ.ค. 2567	ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมกำหนดมาตรฐาน มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (นำ IEC 61730-2:2023 มาใช้แบบเหมือนกันทุกประการ) และยกเลิก มอก. 2580 เล่ม 2-2562
13 ก.พ. 2568	ประกาศมาตรฐานลงราชกิจจานุเบกษา (เล่ม 142 ตอนพิเศษ 66 ง)
13 มิ.ย. 2568	มาตรฐานเริ่มใช้ ในฐานะ มอก. ทั่วไป (ยังไม่บังคับ)
20 พ.ค. – 18 มิ.ย. 2569	สมอ. รับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎกระทรวง มีผู้แสดงความเห็น 47 ราย
12 มิ.ย. / 16 ก.ค. / 4 ส.ค. / 15 ต.ค. 2569	สมอ. จัดสัมมนาชี้แจงผู้ประกอบการ 4 ครั้ง เรื่องหลักเกณฑ์การขอใบอนุญาตแผงโซลาร์เซลล์
29 ก.ย. 2569	คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างกฎกระทรวง
15 ต.ค. 2569	รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมสั่งการให้ สมอ. เร่งบังคับใช้ และผลักดันมาตรฐานอุปกรณ์โซลาร์อีก 7 มาตรฐาน
26 ต.ค. 2569	รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมลงนามในกฎกระทรวง
27 ต.ค. 2569	สมอ. ประกาศหลักเกณฑ์เฉพาะฯ ฉบับใหม่ ยกเลิกฉบับ 24 มิ.ย. 2569
29 ต.ค. 2569	กฎกระทรวงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนที่ 68 ก หน้า 6–7
30 ต.ค. 2569	กฎกระทรวงมีผลบังคับใช้ และกรมศุลกากรเริ่มเชื่อมโยงข้อมูลใบอนุญาตกับ สมอ. สำหรับพิกัด 8541.43.00-000/C62

ความต่างระหว่าง “มอก. ทั่วไป” ช่วงปี 2568 กับ “มอก. บังคับ” ตั้งแต่ 30 ต.ค. 2569 สรุปไว้ที่ มอก. ทั่วไปกับ มอก. บังคับ ต่างกันอย่างไร

เอกสารที่ 1: กฎกระทรวงของกระทรวงอุตสาหกรรมในราชกิจจานุเบกษา เขียนไว้ว่าอะไร

ชื่อเต็มคือ “กฎกระทรวงกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมแผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตามมาตรฐาน พ.ศ. 2569” เนื้อหาสั้นมาก มีเพียง 2 ข้อ

• ข้อ 1 ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา จึงมีผลตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569
• ข้อ 2 แผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอน “โดยไม่ครอบคลุมแผงเซลล์แสงอาทิตย์ที่รวมอยู่กับผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอื่น” ต้องเป็นไปตามมาตรฐานเลขที่ มอก. 61730 เล่ม 2-2567

กฎกระทรวงออกโดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 17/1 และมาตรา 58 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ที่แก้ไขเพิ่มเติม ลงนามโดยนายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม

สิ่งที่กฎกระทรวง ไม่ได้ เขียนไว้ คือรายละเอียดวิธีขออนุญาต การเก็บตัวอย่าง หรือแนวทางสำหรับสินค้าที่นำเข้ามาก่อน รายละเอียดการขออนุญาตอยู่ในหลักเกณฑ์เฉพาะฯ ของ สมอ. (เอกสารที่ 2)

เอกสารที่ 2: หลักเกณฑ์เฉพาะฯ ของ สมอ. สำหรับ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (27 ต.ค. 2569) มีอะไรน่ารู้

ประกาศ สมอ. เรื่องหลักเกณฑ์เฉพาะในการตรวจสอบเพื่อการอนุญาตและการตรวจติดตาม ออกตามมติคณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเมื่อ 20 ตุลาคม 2569 ยกเลิกหลักเกณฑ์ฉบับลงวันที่ 24 มิถุนายน 2569 และให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ ประเด็นที่ควรรู้ ได้แก่

1) การอนุญาตด้านความปลอดภัยประกอบด้วย 2 ส่วน

การยืนยันคุณภาพมี 2 องค์ประกอบ คือ (1) การทดสอบผลิตภัณฑ์ และ (2) การตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงาน รายการทดสอบดูที่ มอก. 61730 เล่ม 2 ทดสอบอะไรบ้าง ส่วนรายงานผลทดสอบ IEC เดิม ดูที่ มี Test Report IEC แล้ว ต้องส่งทดสอบใหม่ไหม

2) “โรงงานผลิตแผง” ตามมาตรฐานนี้ หมายถึงอะไร

หลักเกณฑ์ข้อ 2 กำหนดว่า โรงงานที่ทำผลิตภัณฑ์ตามมาตรฐานนี้ หมายถึงโรงงานที่อย่างน้อยต้องมีกระบวนการ จัดเรียงแผ่นเซลล์แสงอาทิตย์แล้วทำการ Laminate จากนั้นประกอบเข้าเฟรมและต่อวงจรไฟฟ้า จนเป็นแผงเซลล์แสงอาทิตย์ (PV Module) ผู้นำเข้าควรตรวจว่าโรงงานต้นทางในคำขอทำกระบวนการเหล่านี้จริง

3) ใช้ใบรับรอง ISO 9001 แทนการตรวจโรงงานได้ ถึง 31 ธ.ค. 2569

หลักเกณฑ์ข้อ 5(3) และภาคผนวก ก ระบุว่า สมอ. จะพิจารณายอมรับใบรับรองระบบบริหารงานคุณภาพตาม มอก. 9001 หรือ ISO 9001 ที่มีขอบข่ายครอบคลุมกระบวนการผลิต (หรือใบรับรองมาตรฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง) จากหน่วยงานที่ สมอ. ยอมรับหรือภายใต้ข้อตกลงการยอมรับร่วม เพื่อใช้ยืนยันระบบควบคุมคุณภาพของโรงงาน โดย สมอ. จะดำเนินการตรวจติดตามระบบควบคุมคุณภาพโดยทันที และเงื่อนไขการใช้ใบรับรองตามภาคผนวก ก ใช้ได้จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2569

ทางเลือกอื่นตามหลักเกณฑ์ข้อ 5 คือ รายงานผลการตรวจประเมินระบบควบคุมคุณภาพของโรงงานโดย สมอ. หรือผู้ตรวจสอบที่ได้รับแต่งตั้ง หรือเอกสารรับรอง (Letter of Conformance) จากโรงงานที่ขึ้นทะเบียนแล้ว (Registered manufacturer)

4) ไม่มีการอนุญาตนำเข้าเป็นการเฉพาะครั้ง

หลักเกณฑ์ข้อ 6 “การอนุญาตนำเข้าเป็นการเฉพาะครั้ง” ระบุว่า “ไม่มี” หมายความว่าตามหลักเกณฑ์ฉบับนี้ ไม่ได้กำหนดช่องทางขออนุญาตนำเข้าแผงเป็นรายครั้ง ผู้นำเข้าเพื่อจำหน่ายจึงควรขอใบอนุญาตนำเข้าตามปกติ กรณีพิเศษควรสอบถาม สมอ. เป็นรายกรณี

5) ใบอนุญาตจะระบุรายละเอียดผลิตภัณฑ์แบบเจาะจง

หลักเกณฑ์ข้อ 7 กำหนดให้ใบอนุญาตระบุ ชื่อผลิตภัณฑ์ ชนิด ประเภทแผงเซลล์ ระดับชั้น การต่อเซลล์ภายในแผง แรงดันไฟฟ้าเปิดวงจร และกำลังไฟฟ้าที่กำหนด ตัวอย่างในประกาศ เช่น

• แผงชนิดผลึกซิลิคอน ประเภท Monofacial Module ระดับชั้น Class II การต่อเซลล์แบบอนุกรม (Series) แรงดันไฟฟ้าเปิดวงจรไม่มากกว่า 35 V กำลังไฟฟ้าที่กำหนด 240 W

การเพิ่มกำลังไฟฟ้า (W) หลังได้ใบอนุญาตต้องยื่นขอขยายตามหลักเกณฑ์ข้อ 1.4 และ 4.2.2 ดูเอกสารที่ต้องเตรียมที่ วิธีขอจด มอก. 61730 เล่ม 2-2567 และเอกสารที่ต้องเตรียม

6) การตรวจติดตามและการตรวจควบคุมในตลาด

สมอ. จะตรวจติดตามทั้งผลิตภัณฑ์และระบบควบคุมคุณภาพของโรงงาน ผู้ได้รับใบอนุญาตรับรองตนเอง (SDoC) ผ่านระบบ E-Surveillance ได้ และหลักเกณฑ์ข้อ 10.3 ระบุว่า หากพบการทำ การนำเข้า การจำหน่าย หรือมีไว้เพื่อจำหน่ายซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นไปตามกฎหมาย สมอ. อาจเก็บตัวอย่างไปตรวจพิสูจน์และดำเนินการทางกฎหมายต่อไป

เอกสารที่ 3: ประกาศกรมศุลกากรที่ 132/2569

กรมศุลกากรกำหนดให้สินค้าพิกัดศุลกากรและรหัสสถิติ 8541.43.00-000/C62 (โฟโตวอลตาอิกเซลล์ที่ประกอบขึ้นเป็นโมดูลหรือทำเป็นแผง) ที่อยู่ภายใต้กฎกระทรวงนี้ ต้องเชื่อมโยงข้อมูลใบอนุญาต/ใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์กับ สมอ. ในการนำเข้า ตั้งแต่ 30 ตุลาคม 2569 ขั้นตอนฝั่งผู้นำเข้าและระบบ NSW สรุปไว้แล้วที่ บทความแผงโซล่าเซลล์ต้องมี มอก. แล้ว

ตั้งแต่ 30 ต.ค. 2569 ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้ติดตั้งระบบต้องรู้อะไร

• ผู้ผลิตในประเทศ ต้องได้รับใบอนุญาตทำผลิตภัณฑ์ก่อนผลิตแผงชนิดผลึกซิลิคอน และโรงงานต้องมีกระบวนการตามนิยามในหลักเกณฑ์ข้อ 2
• ผู้นำเข้า ต้องได้รับใบอนุญาตนำเข้าก่อนนำเข้า และข้อมูลใบอนุญาตเชื่อมกับกรมศุลกากร
• ผู้จำหน่าย ต้องจำหน่ายเฉพาะผลิตภัณฑ์ที่ได้รับใบอนุญาตและเป็นไปตามมาตรฐาน
• ผู้รับเหมาติดตั้ง ควรตรวจก่อนการติดตั้งว่าแผงที่จัดหาให้ลูกค้าได้รับอนุญาตหรือไม่ และรุ่นตรงกับใบอนุญาต ดูเพิ่มที่ โซลาร์ภาคประชาชน

บทลงโทษ: กระทรวงอุตสาหกรรมแจ้งว่า การทำหรือนำเข้าสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน มีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และการจำหน่ายสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 5 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

สต็อกเดิม: ตอนพิจารณาร่าง สำนักงาน กกพ. เสนอให้มีแนวทางสำหรับแผงที่นำเข้าแล้วหรืออยู่ระหว่างติดตั้ง และกระทรวงอุตสาหกรรมรับไปพิจารณา ณ วันที่ 31 ต.ค. 2569 เรายังไม่พบประกาศแนวทางนี้ ควรสอบถาม สมอ. ก่อนจำหน่ายสต็อกเดิม

ตรวจสอบแผงที่ได้รับอนุญาตอย่างไร: คู่มือสำหรับผู้ซื้อและผู้ติดตั้ง

หลักเกณฑ์ข้อ 8 กำหนดการแสดงเครื่องหมายมาตรฐานไว้

1. ดูเครื่องหมาย มอก. บนตัวแผง ต้องแสดงไว้ที่ผลิตภัณฑ์ ในตำแหน่งที่เห็นได้ง่ายและชัดเจน ขนาดเหมาะสมกับผลิตภัณฑ์และไม่น้อยกว่า 30 มิลลิเมตร
2. ดูข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ข้างเครื่องหมาย ตามหลักเกณฑ์ข้อ 8.4
3. ขอเลขใบอนุญาตจากผู้ขาย แล้วเทียบสเปก ค่าบนป้ายข้อมูล (nameplate) ของแผงควรอยู่ในขอบเขตของใบอนุญาต
4. ตรวจกับฐานข้อมูลของ สมอ. ตามขั้นตอนใน วิธีเช็ค มอก. ว่าสินค้าได้รับอนุญาตจริง

อุปกรณ์โซลาร์ที่เกี่ยวข้องอีก 7 มาตรฐานที่ภาครัฐระบุว่าจะตามมา

กฎกระทรวงฉบับนี้ครอบคลุมเฉพาะตัวแผง แต่เมื่อ 15 ตุลาคม 2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมสั่งการให้ สมอ. เร่งกำหนดและบังคับใช้มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับระบบโซลาร์เซลล์อีก 7 มาตรฐาน ครอบคลุม สายไฟ DC แบตเตอรี่ลิเทียม ฟิวส์ อินเวอร์เตอร์ เครื่องตัดวงจรสำหรับไฟฟ้ากระแสตรง ขั้วต่อสายไฟ และตู้รวมสายไฟ วันมีผลของแต่ละรายการเป็นไปตามกฎกระทรวงที่ประกาศจริงเท่านั้น ดูได้ที่ 5 อุปกรณ์แผงโซลาร์เซลล์ ต้องขอใบอนุญาต มอก. ก่อน และความต่างของมาตรฐานแผงแต่ละฉบับที่ มาตรฐาน มอก. สำหรับแผงโซลาร์เซลล์มีอะไรบ้าง

คำถามที่พบบ่อย

ใช้ใบรับรอง ISO 9001 ยื่นขอ มอก. 61730 ได้ถึงเมื่อไร?

ตามภาคผนวก ก ของหลักเกณฑ์เฉพาะฯ เงื่อนไขการใช้ใบรับรองระบบบริหารงานคุณภาพ (มอก. 9001 หรือ ISO 9001 ที่ขอบข่ายครอบคลุมกระบวนการผลิต) ใช้ได้จนถึง 31 ธันวาคม 2569 และ สมอ. จะตรวจติดตามระบบควบคุมคุณภาพโดยทันที

ขออนุญาตนำเข้าแผงโซล่าเซลล์แบบเฉพาะครั้งได้ไหม?

หลักเกณฑ์เฉพาะฯ ข้อ 6 ระบุว่าการอนุญาตนำเข้าเป็นการเฉพาะครั้ง “ไม่มี” ผู้นำเข้าเพื่อจำหน่ายจึงควรขอใบอนุญาตนำเข้าตามปกติ กรณีพิเศษควรสอบถาม สมอ. เป็นรายกรณี

ฝ่าฝืนกฎกระทรวงแผงโซล่าเซลล์มีโทษอะไร?

กระทรวงอุตสาหกรรมแจ้งว่า ทำหรือนำเข้าสินค้าไม่ได้มาตรฐาน จำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 2 ล้านบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ส่วนการจำหน่ายสินค้าไม่ได้มาตรฐาน จำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 5 แสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ต้องการให้ช่วยเช็กว่าแผงของคุณเข้าข่าย และวางแผนขอใบอนุญาต มอก. 61730 ตามหลักเกณฑ์ฉบับใหม่? Livilution Consult มีประสบการณ์ด้านการขอ มอก. มา 6 ปี ช่วยตรวจเอกสารโรงงาน ใบรับรอง ISO 9001 และรายงานผลทดสอบ IEC เทียบกับรุ่นที่จะผลิตหรือนำเข้า ดูรายละเอียดที่ บริการขอ มอก. 61730 แผงโซลาร์เซลล์ หรือติดต่อผ่าน แบบฟอร์มติดต่อ LINE @liviconsult หรือโทร 098-525-4415

แหล่งอ้างอิง

• ราชกิจจานุเบกษา – กฎกระทรวงกำหนดให้ผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมแผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอนต้องเป็นไปตามมาตรฐาน พ.ศ. 2569 (เล่ม 143 ตอนที่ 68 ก หน้า 6–7, 29 ต.ค. 2569)
• สมอ. – ประกาศหลักเกณฑ์เฉพาะในการตรวจสอบเพื่อการอนุญาต และการตรวจติดตาม มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (27 ต.ค. 2569, PDF)
• สมอ. – ข้อมูลมาตรฐาน มอก. 61730 เล่ม 2-2567 (ประเภทมาตรฐานบังคับ วันที่เริ่มใช้ 30 ต.ค. 2569)
• กระทรวงอุตสาหกรรม (TISI Hot Issue) – “วราวุธ” สั่ง สมอ. คุมเข้มแผงโซลาร์เซลล์ พร้อมอีก 7 มาตรฐาน (15 ต.ค. 2569)
• ทำเนียบรัฐบาล – ครม. เห็นชอบร่างกฎกระทรวงแผงเซลล์แสงอาทิตย์ชนิดผลึกซิลิคอน (29 ก.ย. 2569)
• กรมศุลกากร – ประกาศกรมศุลกากรที่ 132/2569 การเชื่อมโยงข้อมูลใบอนุญาตกับ สมอ. พิกัด 8541.43.00-000/C62

ข้อมูล ณ วันที่ 31 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี หากมีประกาศเพิ่มเติมจาก สมอ. ให้ยึดตามประกาศทางการล่าสุด